Жазу ережені, жаттау
Сабақтың мақсаты мен құндылықтары
Білімдік мақсат
Оқушыларға «б» және «п» дыбыстарының ерекшеліктерін меңгерту, дыбыстарды дұрыс ажыратып, сөз ішінде қолдана білуге үйрету.
Дамытушылық мақсат
Оқушылардың тілін дамыту, шығармашылық қабілетін жетілдіру, көркем жазу дағдыларын қалыптастыру.
Тәрбиелік мақсат
Табиғатты сүюге, қорғауға тәрбиелеу; бір-бірін тыңдауға және топпен жұмыс істеуге баулу.
Әдістер мен ресурстар
- Сұрақ-жауап, проблемалық әдіс, баяндау
- Суреттер, қима әріптер, слайд, электрондық оқулық
- Пәнаралық байланыс: әдебиеттік оқу (ана тілі)
I. Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық дайындық
Сабақ басталғанда балалардың көңіл күйін реттеп, сабаққа назарын аудару мақсатымен қысқа тыныштандыру және ынталандыру мәтіні айтылады.
Күнге қолымызды созайық. Күннің жомарт сәулелері ананың нәзік алақанындай аялайды, сипайды, жылытады. Сиқырлы күн барлық өкпе мен мұңды ерітіп, жүрегімізді жылу мен махаббатқа толтырады.
Күн жарығын алақанға саламын,
Жүрегіме басып ұстай қаламын.
Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді —
Болып кетер дереу сонда жан-жағым.
II. Өткен сабақты пысықтау
Оқушылардың базалық ұғымдарды қаншалықты меңгергенін анықтау үшін қысқа сұрақтар қойылады.
Сұрақтар
- Дыбыс деген не? Әріп деген не?
- Қазақ тілінде неше әріп, неше дыбыс бар?
- Дыбыстар нешеге бөлінеді?
- Дауыссыз дыбыстардың түрлерін ата.
- Неліктен қатаң, ұяң, үнді болып бөлінеді?
Тапсырма: дыбыстарды топтастыру
Берілген дауыссыз дыбыстарды қатаң, ұяң, үнді түрлеріне бөліп орналастырыңыз:
Б, в, г, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, у, ф, х, һ, ц, ч, ш, щ
Қатаң
Ұяң
Үнді
III. Жаңа сабақ: «б» және «п»
Жаңа тақырып әріп-жұмбақ арқылы ашылады. Бұл тәсіл оқушының қызығушылығын арттырып, дыбысты есте сақтауды жеңілдетеді.
Әріп-жұмбақ: «Б»
Бармақта бар, саусақта жоқ.
Бақайда бар, тұяқта жоқ.
Жауабы: «Б»
Әріп-жұмбақ: «П»
Арпада бар, бидайда жоқ.
Аптада бар, айда жоқ.
Жауабы: «П»
Негізгі тұжырым
«П» — қатаң дауыссыз дыбыс, ал «Б» — ұяң дауыссыз дыбыс. Екі дыбыс та сөздің әр буынында кездесуі мүмкін.
IV. Электрондық оқулықпен жұмыс
Түсіндіру
Электрондық оқулық материалдары арқылы «б» және «п» дыбыстарының айтылуы, жазылуы, сөз ішіндегі қызметі түсіндіріледі.
Сұрақ-жауап
- «Б» мен «П» қандай дыбыстар?
- Сөздің қай буындарында кездеседі?
V. Дәптермен жұмыс: көркем жазу
Дәптерімізді ашайық,
Салақтықтан қашайық.
«б» мен «п» әріптерін әдемі етіп жазайық.
Жазу үлгісі
б б б
Жазу үлгісі
п п п
VI. Оқулықпен жұмыс: 87-жаттығу
Тапсырма мазмұны
- Өлеңді мәнерлеп оқу.
- «П» әрпіне аяқталған сөздерді табу.
- Табылған сөздердегі «п» әрпінің астын сызу.
- Айтылуына мән беру, дыбыстық талдау жасау.
Неге маңызды?
Оқу, белгілеу және талдау арқылы оқушы дыбысты есту, көру, жазу әрекеттерін бірізді орындайды.
VII. Сурет бойынша әңгімелеу: «Күзгі дала»
Суретке сүйене отырып, оқушылар сөздік қорын кеңейтеді және «б», «п» дыбыстары бар сөздерді орынды қолдануға жаттығады.
Топтық тапсырма
Әр топ тақтаға «б» және «п» әріптері бар сөздерді жазады.
Мысалдар
демалып, сыйлап, еңбектеп, шелектеп
Ереже
Сөздің соңында «б» естілгенімен, көбіне «п» жазылады.
Мысалдар
мектеп, доп, қап
Бір оқушы ережені оқып, мысалдар арқылы дұрыстығын дәлелдейді.
VIII. Топпен жұмыс
1-топ: 88-жаттығу
Көп нүктенің орнына тиісті «б» немесе «п» әрпін қойып, сөздерді оқып, жазу.
Жі..., до..., тала..., клу..., та..., қа..., жа...
2-топ: дыбыстық талдау
«Кітап» сөзіне дыбыстық талдау жасау.
3-топ: сөйлем құрау
Орны ауысқан сөздерден дұрыс сөйлем құрастыру.
4-топ: жазылым
«Б» және «П» дыбыстары бар сөздерді қолданып, сөйлем құрап жазу.
IX. Сергіту сәті және ойын
89-жаттығу: ребус
Ребусты шешу. «Талапты» сөзінің мағынасын түсіндіріп, сол сөзбен сөйлем құрау және тақтаға жазу.
Ойын: «Буыннан сөз құрайық»
90-жаттығу. Буындарды біріктіріп, сөз жасау және мағынасын түсіндіру.
Клуб — мәдениет орны.
Штаб — әскери ұйымдарға басшылық беретін орын.
Біздің көшеде өзім қатарлы балалар көп. Бәріміз мектепке бірге барамыз. Кешкілік клуб маңына жиналамыз. Қалада қорғаныс штабы бар.
X. Қорытынды
Электрондық оқулықтағы қысқа сауалнама арқылы оқушылар дұрыс жауаптарды белгілеп, тақырыпты қаншалықты меңгергенін көрсетеді.
XI. Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысуы, тапсырмаларды орындауы, жазуы мен жауаптарының дәлдігі ескеріледі.
Үй жұмысы
91-жаттығу. Ережені жазып, жаттау.