Дене шынықтыру
Оқу тақырыбы: Адам және адамның дене мүшелері (1-сынып)
Бұл материал 1-сынып оқушыларына адамның негізгі дене мүшелерін таныстырып, олардың атқаратын қызметін түсіндіруге арналған. Сабақ құрылымында бақылау, зерттеу, топтық жұмыс және сергіту элементтері қамтылған.
Оқу мақсаты
- Барлық оқушылар: адамның негізгі дене мүшелерін және олардың қызметін атайды.
- Оқушылардың басым бөлігі: қоршаған орта құбылыстарына бақылау жасайды.
- Кейбір оқушылар: жаңа сабақта алған білімін өмірде қолданады.
Күтілетін нәтижелер
- Негізгі дене мүшелерін анықтап, ажырата алады.
- Суреттердің көмегімен дене мүшелерін атайды.
- Қол мен аяқтың бөліктерін (саусақтар, тізе, табан т.б.) атай алады.
- Әр дене мүшесінің қызметін түсіндіреді.
Ресурстар
Деректі материал: адам денесінің құрылысы
Адам денесі бес негізгі бөліктен тұрады: бас, мойын, тұлға, жоғарғы бөліктер (қол) және төменгі бөліктер (аяқ).
Бөліктері және атаулары
- Бас: ми бөлігі және бет бөлігі.
- Тұлға: арқа, кеуде, іш, жамбас.
- Қол: иық, шынтақ, білек, білезік, саусақтар.
- Аяқ: сан, тізе, жіліншік, табан, башпайлар.
Қызметтері
- Бас: мидың орналасу орны.
- Тұлға: жұлын орналасады, денені қорғайды және тірек қызметін атқарады.
- Мойын: басты қозғалтады және бас пен тұлғаны байланыстырады.
- Аяқ: негізгі тірек мүшелерінің бірі, жүруге көмектеседі.
- Қол: шынтақта бүгіліп, қимылды жеңілдетеді; түрлі іс-әрекетті орындауға мүмкіндік береді.
Үш тілде атау
Бас — голова — head
Дене — тело — body
Қол — руки — hands
Аяқ — ноги — legs
Сабақ барысы: белсенді оқу және зерттеу
Кіріспе және көңіл күй қалыптастыру
Келген қонақтармен сәлемдесу. Сыныпта жағымды атмосфера қалыптастыру үшін қысқа өлең жолдарын айту ұсынылады.
Жылулық лебізі
Өсеміз біз, күліп-ойнап, бес саусақтың саласындай.
Өсеміз біз, күліп-ойнап, бір адамның баласындай.
Топқа бөлу және құрастыру тапсырмасы
Оқушылар топтарға бөлініп отырады. Әр топтың үстелінде адамның дене мүшелерінің бөліктері беріледі. Оқушылар оларды дұрыс ретпен орналастырып, тақтаға іледі және нәтижесінде шыққан сұлбаны атайды.
Нәтиже: адамның бейнесі.
Зерттеу: қолдың бөліктері
Оқушылар өз қолдарына мұқият қарап, топпен бірге оның бөліктерін анықтайды. Кейін оқулықтағы немесе экрандағы суретпен салыстырады. Саусақтардың атауларын атап шығып, бас бармақтың басқа саусақтарға қарсы орналасуы затты ұстауға көмектесетінін түсіндіреді.
Зерттеу: аяқтың бөліктері
Оқушылардың назарын буындардың қозғалғыштығына және аяқ басындағы башпай санына аудару ұсынылады. Аяқтың негізгі бөліктері: сан, тізе, жіліншік, табан, башпайлар. Айтылған атауларды экран арқылы көрсету тиімді.
Сергіту сәті
«Аяқпенен топ-топ» әнін қимыл-қозғалыспен орындау арқылы балалардың белсенділігін арттыру.
Дәптермен жұмыс
Дене мүшелерінің санын берілген ұяшықтарға жазу (мысалы: қол — 2, аяқ — 2). Қиналатын оқушыларға дене мүшелерін өзінен тауып, санап көру ұсынылады.
Топтық жұмыс тапсырмалары
1-топ: «Суретті толықтыр»
Суретте жетіспейтін дене мүшелерін салып толықтыру.
2-топ: «Артық затты тап»
Суреттегі артық затты тауып, қоршап қою.
3-топ: «Меңзермен сызып көрсет»
Дене мүшелерін дұрыс бағыттап, сызықпен көрсету.
4-топ: «Қолмен жасалатын іс-әрекетті қорша»
Қолдың көмегімен орындалатын әрекеттерді белгілеу.
Ағылшын тіліндегі жаттығу (өлең және қимыл)
Head and shoulders, knees and toes
Knees and toes, knees and toes.
Head and shoulders, knees and toes
Eyes, ears, mouth and nose.
Ойлану сұрақтары және қорытынды
Негізгі сұрақтар
- Адамның қандай дене мүшелері бар?
- Денеміздің қай мүшесі маңызды деп ойлайсың?
- Дене мүшелері не үшін қажет?
- Біздің дене мүшелеріміз қандай қызмет атқарады?
Қорытынды ой
Оқушылар барлық дене мүшелері маңызды екенін және әр мүшенің өз қызметі бар екенін түсінеді. Артық дене бөлігі болмайды: әрқайсысы адамның өміріне қажет.
Егер кейбір адамдардың денесінде белгілі бір мүше болмаса, оның қызметін протездер немесе арнайы құрылғылар атқара алатыны әдепті түрде түсіндіріледі.
Жұмбақтар
Қатар-қатар ақ күріш, тұрған жері қақтығыс.
Жауабы: тіс
Томпағымның басында тоқсан қыз бар.
Жауабы: шаш
Екі бала қатар тұрса да, бірін-бірі көрмейді.
Жауабы: көз
Егіздер кездеспейді бір-бірімен, арасы екі-ақ елі бір-бірінен.
Жауабы: аяқ
Сен білесің бе? Паралимпиада туралы
Паралимпиада — мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған халықаралық деңгейдегі спорттық жарыс. Ол Олимпиада ойындарынан кейін өткізіледі. Қазақстандық спортшылар да қатысып, жоғары нәтижелер көрсетіп келеді.
Қабира Асқарова
Лондонда өткен сайыста Қабира Асқарова 65 кг зілтемірді көтерген. Бұл — қайсарлық пен еңбекқорлықтың айқын үлгісі.
Александр Колядин
Сочиде өткен Паралимпиадада ол оң аяғына жасанды сүйек қойылғанына қарамастан, шаңғымен 20 км қашықтықты 1 сағат 4 минутта жүріп өткен.
Әдептілік және қолдау
Егер сыныпта мүмкіндігі шектеулі оқушылар болса, талқылауды барынша әдепті, қамқор және мұқият жүргізу маңызды. Мақсат — балаларға айырмашылықты дұрыс қабылдауды, қолдауды және құрмет көрсетуді үйрету.
Пәнаралық байланыс және қосымша тапсырмалар
Көркем еңбек
«Сұлба» ұғымын түсіндіру және қарапайым сұлба құрастыру.
Дене шынықтыру
Жаттығулар: иілу, отырып-тұру, айналу.
Логика және байқау
«Кімнің сұлбасы?» тапсырмасы: кескіндерді анықтап, түрлі түспен қоршау.
Жауап үлгісі: балерина, зілтемірші, боксшы, саңырауқұлақ теруші, шаңғышы, оқушы.
Қол немесе аяқ: кесте толтыру
Оқушылар кестені толтырып, өзара тексереді. Оқи алмайтын оқушыларға бағыт-бағдар беріп көмектесу ұсынылады. Тексеру үшін сынып кестеде көрсетілген жаттығуларды бірге орындай алады.
Бағалау және қорытынды бағамдау
Бағалау критерийлері
- Оқушы адамның негізгі дене мүшелерін біледі және атайды.
- Дене мүшелерін олардың атауымен сәйкестендіреді.
- Сурет бойынша дене мүшелерінің санын дұрыс жазады.
Үлгі жауап: қол — 2; аяқ — 2; бас — 1; мойын — 1; көз — 2; мұрын — 1.
Қорытынды бағамдау сұрақтары
Қандай екі нәрсе табысты болды?
- Сабақтың әр кезеңінде оқушыларды бағалау.
- Дарынды және үлгерімі төмен оқушылардың ерекшеліктерін ескеру.
Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алады?
- Сабақ нәтижесіне көбірек назар аудару.
- Рефлексияны күшейту.
Келесі сабаққа ой
Сабақ барысында сынып немесе жекелеген оқушылар туралы қандай байқаулар келесі сабақты жетілдіруге көмектеседі? Оқушының түсінбеген тұсын, қызығушылығын және жұмыс қарқынын белгілеу ұсынылады.
Автор туралы мәлімет
Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласы, №26 орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі: Нуриева Назгүл Нұрлыбековна.