Екі кітап
Батыс Қазақстан облысы • Зеленов ауданы • Новенький ауылы
Новеньков ЖОББ мектебі • Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі — Кубекова Анар Нагимоллиевна
Пән / сынып
Қазақ тілі • 5-сынып
Тақырып
Кітапхана. Есептік және реттік сан есім
Сабақ форматы
Жеке және топтық жұмыс
Сабақтың мақсаты
Оқушылардың кітапхана туралы білімін жан-жақты кеңейту, алған білімін тапсырмалар арқылы бекіту, сұрақтарға жауап беру және ойды жүйелі жеткізу дағдыларын қалыптастыру.
Мәтінді мәнерлеп оқуға машықтандыру, сөздік қорын байыту, өз ойын еркін жеткізуге үйрету, сондай-ақ тапқырлық пен ізденімпаздық қасиеттерін дамыту.
Әдептілікке, бір-бірін тыңдауға және топта ынтымақтаса жұмыс істеуге тәрбиелеу.
Күтілетін нәтиже
- Жеке және топтық жұмыс түрлерін орындайды.
- Бейнематериалды тыңдап, тақырыбы мен идеясын түсінеді, сұрақтарға жауап береді.
- Өзіндік ой қорытып, пікірін дәлелді жеткізеді.
Сабақ кезеңдері
Сабақ құрылымы кіріспеден бастап негізгі бөлімге, қорытынды мен кері байланысқа дейін кезең-кезеңімен ұйымдастырылады. Әр бөлім оқушының белсенді қатысуын, тыңдалым–оқылым–айтылым–жазылым дағдыларын үйлесімді дамытуды көздейді.
Кіріспе
2–5 минут1) Ұйымдастыру және психологиялық ахуал
Оқушылар шеңберге тұрып, көңіл күйді көтеретін қысқа тренинг орындайды.
Тренинг мәтіні
Жарқырап күн де ашылды,
Айнала нұр шашылды.
Қайырлы күн! Біз көңілді баламыз.
Қайырлы күн! Сәлемдесіп аламыз.
Мақсатымыз — білім алу,
Міндетіміз — еңбектену.
Еңбектену арқылы табысқа жету.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Үлестірмелі стикерлер арқылы диалог түрінде тексеріледі: сұрақтар мен жауаптар араластырылып беріледі. Бір оқушы сұрақты оқиды, екіншісі дұрыс жауапты табады.
3) Топқа бөлу
Оқушылар таңдаған стикер түсіне қарай екі топқа бөлінеді: «Қызғалдақ» (қызыл) және «Бәйшешек» (сары). Топ басшылары әр тапсырма сайын бағалауды жүргізеді.
Тұсаукесер және қызығушылықты ояту
3 минутЭлектрондық оқулықтан кітапхана суреті көрсетіледі. «Миға шабуыл» арқылы оқушылар көргенін сипаттайды және сабақ тақырыбын анықтайды.
Сұрақ 1
Қандай сурет көрдіңдер?
Сұрақ 2
Бүгінгі сабақтың тақырыбы қандай?
Нәтиже
«Кітапхана және сан есім» тақырыбы нақтыланады.
Оқушылар күннің жадын және тақырыпты дәптерге жазады. Сабақ мақсаты қысқаша айқындалады: кітапхана туралы білімді толықтыру, сөздік қорды молайту, сан есімдерді тапсырмалармен пысықтау.
Сан есім: қысқаша теория
Сан есім дегеніміз
Сан есім — заттың санын білдіретін сөз табы.
- Есептік сан есім нақты санды білдіреді, «қанша?» «неше?» сұрақтарына жауап береді.
- Реттік сан есім заттың сандық ретін білдіреді; есептік сан есімге -ыншы/-інші, -ншы/-нші жұрнақтары жалғану арқылы жасалады.
Практикалық екпін
Теорияны бекіту үшін тыңдалым, оқылым, постер, дәптермен жұмыс және тест тапсырмалары қолданылады. Бұл тәсіл оқушылардың тілдік дағдыларын кешенді түрде дамытады.
Сабақтың негізгі тірек ұғымдары
Негізгі бөлім: тыңдалым, оқылым, талдау
Сөздік жұмысы (тыңдалым)
3 минут- Кітапхана
- Сөре
- Оқу залы
- Кітапханашы
- Көрме
Мәтінмен жұмыс (оқылым)
5 минут«Кітапхана» мәтіні
Біздің мектептің екінші қабатында кітапхана бар. Кітапханада шкафтар тұр. Шкафта бес сөре бар. Бірінші сөреде әңгімелер мен ертегілер орналасқан. Екінші сөреде энциклопедиялар бар. Шкафтың үшінші сөресінде ертегілер көрмесі орналасқан.
Кітапханада бір оқу залы бар. Мұнда газет-журналдар және басқа да басылымдар көп. Балалар керекті әдебиетті сөрелерден тауып алады. Таба алмаған кітаптарын кітапханашыдан сұрайды.
Талқылау
Екі топқа мәтін бойынша сұрақ қойылады. Оқушылар мазмұнды түсініп, толық жауап беруге жаттығады.
Постермен жұмыс
10 минутТапсырма
«Кітапханада не бар?» тақырыбында әңгімелеп жазыңдар және постер толтырыңдар. Қажет болса, ғаламторды пайдалануға болады. Жұмысты бағалау критерийлеріне сүйене отырып орындаңдар.
Өзара бағалау
Постер аяқталған соң топтар бір-бірін критерий бойынша бағалап, пікірін стикерге жазып, қарсы топтың постеріне жапсырады.
Сан есімдерді бекіту тапсырмалары
1-топ: сан есімдерді табу
Сөз тіркестерін оқып, құрамындағы сан есімдерді табыңдар.
- Екі кітап
- Екінші кітап
- Жеті сөре
- Үлкен кітап
- Ұлы ақын
- Таза кітап
- Екі ақын
- Тоғызыншы үй
- Диаспен бірге
2-топ: есептік және реттік сан есімдерді ажырату
Төмендегі сөздерді есептік және реттік сан есімдерге бөліп жазыңдар.
Дәптермен жұмыс
жеке жұмыс1-топ
Сөйлемдегі цифрмен берілген сан есімдерді сөзбен жазыңдар.
- Диас 9 жаста.
- Ол 3-сыныпта оқиды.
- Кітапхана 2-қабатта орналасқан.
2-топ
Сөйлемдегі цифрмен берілген сан есімдерді сөзбен жазыңдар.
- Ғазиза кітапханадан 3 кітап алды.
- Кітап көрмесі 4 сөреде орналасқан.
- Оқу залында 12 бала отыр.
Сергіту сәті
Оқушылар «Қара жорға» биімен қысқаша серігіп алып, қайтадан жұмысқа кіріседі. (шамамен 2 минут)
Қорытынды бөлім
Ой толғау
3 минутТапсырма «Синквейн» әдісі негізінде ұйымдастырылады:
- «Қызғалдақ» тобы: «кітапхана» сөзіне фонетикалық талдау жасайды.
- «Бәйшешек» тобы: «кітапхана» сөзін септейді.
Тест жұмысы
5 минутНұсқаулық
Тест аяқталғаннан кейін оқушылар дәптерлерін алмастырып, бір-бірінің жұмысын тексеріп бағалайды.
-
Кітап алып оқитын орынды табыңыз.
а) Шеберхана в) Асхана с) Кітапхана д) Кабинет
-
Кітаптар тұратын орынды табыңыз.
а) Көрме в) Сөре с) Орындық д) Баспахана
-
Жаңа кітаптар үшін не жасалатынын табыңыз.
а) Көрме б) Сөре в) Әдебиет с) Басылым
-
Балалардың жақсы көретін әдебиетін табыңыз.
а) Роман в) Очерк с) Ертегі д) Өлеңдер
-
Газет-журналдар басқаша қалай аталатынын көрсетіңіз.
а) Әдебиет в) Тарих с) Басылым д) Ертегі
-
Кітапты қалай ұстау керектігін көрсетіңіз.
а) Таңдау в) Жоғалту с) Төлеу д) Ұқыпты
-
Жоғалған кітап үшін не төленетінін көрсетіңіз.
а) Айыппұл в) Басылым с) Көрме д) Әдебиет
-
Кітап алу үшін не істеу керектігін табыңыз.
а) Жазылу в) Іздеу с) Жырту д) Таңдау
-
Кітапханаға жазылу үшін нені айту керек екенін табыңыз.
а) Өлеңді в) Әңгімені с) Аты-жөнін д) Ертегіні
-
Кітап қайдан шығатынын табыңыз.
а) Кітапханадан в) Баспаханадан с) Көрмеден д) Асханадан
Жауап кілті
1 — с, 2 — в, 3 — а, 4 — с, 5 — с, 6 — д, 7 — а, 8 — а, 9 — с, 10 — в
Ескерту: бастапқы мәтіндегі жауаптарда ұсақ техникалық қателер болғандықтан, кілт ықшамдалып, біріздендірілді.
Өзін-өзі бағалау
10 ұпай жинаған оқушылар анықталып, сабақ мазмұнын қаншалықты меңгергені бойынша қысқаша пікір алмасу жүргізіледі. «Бағдаршам» әдісімен түсіну деңгейі көрсетіледі.
Кері байланыс
«Алма ағашы» әдісі
Оқушылар бүгінгі сабақтан алған әсерін және өз ойларын стикерге жазады. Содан кейін «Алма ағашына» барып жапсырады. Қалағандары жазғанын дауыстап оқиды.
Қорытынды сұрақ
«Кітапханада не бар?» — оқушылар негізгі ұғымдарды атап, қысқа тұжырым жасайды.