Қосымшаның түрлері жалғау және жұрнақ
Сабақ туралы мәлімет
- Білім беру ұйымы
- Алматы облысы №15 мектеп-интернаты
- Мұғалім
- Турдалиева Рысгүл Бақытнұрқызы
- Тақырып
- Жұрнақ пен жалғау (297–301-жаттығулар)
- Сабақтың типі
- Жаңа білімді меңгерту сабағы
- Көрнекілік
- Сөйлемдер, суреттер, қима қағаздар
Сабақтың мақсаты
Білімдік мақсат
- Сөз құрамымен таныстыру, түбір мен қосымшаның айырмашылығын аңғарту.
- Қосымшаның түрлерін (жалғау және жұрнақ) ажырату, олардың өзіндік белгілерін түсіндіру.
- Жұрнақ пен жалғау жалғанған сөздермен сөйлем құрату.
Дамытушылық және тәрбиелік мақсат
- Ойлау қабілетін, сөздік қорын дамыту; сөйлеу және әңгімелеу дағдысын жетілдіру.
- Мәнерлеп сөйлеуге, әдемі жазуға, өз бетінше жұмыс істеуге дағдыландыру.
- Ұжымда ізгілікке тәрбиелеу; зеректікке, ұқыптылыққа, адалдыққа баулу.
- Көркем жазу арқылы эстетикалық талғам қалыптастыру.
Әдіс-тәсілдер
Сабақта жаңа ұғымдарды түсіндіру мен бекіту оқушының белсенді әрекетіне сүйенеді: бақылау, салыстыру, талдау және өздігінен қорытынды жасау.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу, психологиялық дайындық жасау.
- Сабаққа әзірлікті тексеру, оқу құралдарын дайындау.
2) Үй тапсырмасымен жұмыс
296-жаттығу: ребусты шешу және шешіміндегі сөзге әңгіме құрастыру.
Ребустың шешуі: Татулық
3) Білімді жан-жақты тексеру
Бұрынғы тақырыптар бойынша қысқа сұрақтар қойылып, оқушылардың түсіну деңгейі анықталады.
4) Жаңа сабақ
Оқушылар сабақтың тақырыбы және мақсатымен танысады. Негізгі міндеттер:
- Жұрнақ пен жалғауды бір-бірінен ажырата білу.
- Жұрнақ пен жалғау жалғанған сөздермен сөйлем құрастыру.
Дәптермен жұмыс: көркем жазу
«Оқулықтар» сөзін бір жолға жазып, түбірі мен қосымшасын ажырату. Қаламсапты дұрыс ұстау және дұрыс отыру ережелері ескертіледі.
5) Жаттығулармен жұмыс (297–300)
297-жаттығу
- Мысалды оқу.
- Қарамен берілген сөздердің жалғауларын табу.
- Осы сөздерді жалғаусыз айтып көру.
- Ұлуды сипаттап беру.
298-жаттығу
- Көп нүктенің орнына -дан, -тің, -ты, -лар, -тан, -ның жалғауларының тиістісін қойып, көшіріп жазу.
- «Жалғау не үшін керек?» сұрағына жауап беру.
- Кітап туралы мақалдар айту.
Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың зейіні сергітіледі.
299-жаттығу
Берілген түбірлерден сөз жасау және талдау:
Түбір сөздер
мал, біл, жаңа, ұш
Туынды/түрленген сөздер
мүсіншілер, сауыншының, сауыншыға, сазгермен, етікшіден, жаңалықты, білімдіге, ұшқыштар
Ереже
Түбір сөзге жұрнақ та, жалғау да жалғана береді. Алдымен жұрнақ, жұрнақтан кейін жалғау жалғанады.
300-жаттығу (өзіндік жұмыс)
Пысықтау мақсатында 300-жаттығу өздігінен орындалады.
6) Сыныппен жұмыс: сөз жасау және талдау
Түбір + жұрнақ + жалғау сызбасына сәйкес мысалдар жазу.
Жаңа сөз жасау
-шы, -ші, -лық, -лік қосымшаларын қосу арқылы жаңа сөздер құрау.
Бұл — жұрнақтар.
Сөзді түрлендіру
-ды, -ді, -ны, -ні қосымшаларын қосып, сөздер жазу.
Бұл — жалғаулар.
7) Сабақты қорытындылау
«Біз не білдік?» сұрағы бойынша талқылау жүргізіледі: түбір, жұрнақ, жалғаудың қызметі мен жалғану ретін оқушылар қорытындылайды.
8) Үй тапсырмасы
- 301-жаттығу орындау.
- «Медеу мұз айдынында» тақырыбына әңгіме құрастыру.
- Ережені жаттау.
9) Бағалау
Оқушылардың білім деңгейі мен сабақтағы белсенділігі бойынша бағалау жүргізіледі.