Қазақша рефераттар

Ctrl пернесін қоя беру

Сабақ тақырыбы және мақсаты

Тақырыбы

Excel мәзірімен жұмыс жасау

Сабақтың типі

Жаңа сабақты түсіндіру

Пәнаралық байланыс

Программалау негіздері

Оқу мақсаттары

Білімділік

Excel бағдарламасының негізгі ұғымдарымен таныстыру; кестеге мәлімет енгізу және оны өңдеу тәсілдерін меңгерту.

Дамытушылық

Оқушылардың ой-өрісін дамыту, ақпаратпен жүйелі жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру.

Тәрбиелік

Пәнге қызығушылықты арттыру және ұқыпты жұмыс мәдениетін қалыптастыру.

Көрнекі құралдар

  • Оқулықтар
  • Компьютер
  • Буклет

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

Сабаққа дайындық, қатысымды тексеру, жұмыс орнын реттеу.

II. Өткен сабақты қайталау

  1. Excel электрондық кестесінің атқаратын қызметі қандай?
  2. Excel бағдарламасын қалай іске қосуға болады?

III. Жаңа сабақты түсіндіру

  • Excel мәзірімен жұмыс жасау
  • Жұмыс парағы және кітаппен жұмыс
  • Кесте, блок, қатар және бағаналарды белгілеу
  • Ұялар ішіндегі мәліметтер

Негізгі ұғымдар: электрондық кестенің құрылымы

Қатар нөмірі

Электрондық кестедегі көлденең орналасқан қатарлардың (жолдардың) сол жақ шетінде көрсетілетін нөмір.

Бағана әрпі

Кестедегі тік бағаналарды белгілейтін әріптер. Олар жұмыс аймағының жоғарғы бөлігінде орналасады: A–Z, кейін AA–AZ, одан соң BA–BZ және т. б.

Ұя (тор)

Мәлімет енгізілетін ең кіші элемент. Әр ұяның адресі бағана әрпі мен қатар нөмірінен тұрады.

Мысал: B3 — B бағанасы мен 3-қатардың қиылысындағы ұя.

Ұя сілтемесі (көрсеткіші)

Ағымдағы ұяны көрсетіп тұратын төртбұрышты белгі. Ол пернелер арқылы немесе тышқанмен ұядан ұяға жылжиды.

Ағымдағы (екпінді) ұя

Көрсеткішпен белгіленген ұя. Әдетте мәлімет енгізу және негізгі әрекеттер дәл осы ұяда орындалады.

Блок (ұялар аумағы)

Тіктөртбұрыш түрінде қатар орналасқан ұялар жиыны. Ол бірнеше ұядан, толық қатардан, толық бағанадан немесе бірнеше бағана-қатардан тұра алады.

Мысалдар: B13:D19, A1:H1, A1:A20, A12:D27, немесе D:F (D, E, F бағаналарының барлық ұялары).

Формула енгізу немесе командаларды орындау кезінде блокты көбіне диагональ бойынша қарама-қарсы тұрған екі ұяның адресі арқылы анықтайды немесе экранда тышқанмен белгілейді.

Жұмыс парағы және кітаппен жұмыс

Excel электрондық кестесі үш өлшемді құрылым ретінде қарастырылады: ол бірнеше парақтан тұратын кітапқа ұқсайды (дәстүрлі түрде 16 парақ деп түсіндіріледі).

Экранда бір уақытта тек бір парақ — кітаптың ашық тұрған беті көрінеді. Парақтың төменгі бөлігінде басқа парақтар жарлық (вкладка) ретінде көрсетіледі. Тышқанмен сол жарлықтарды таңдап, кез келген парақты ашуға болады.

Кесте объектілерін белгілеу тәсілдері

Тышқан арқылы белгілеу

  • Бағананы белгілеу: бағана әрпін бір рет шерту.
  • Бірнеше бағана: тышқан батырмасын басулы ұстап, курсорды оңға/солға жылжыту.
  • Қатарды белгілеу: қатар нөмірін бір рет шерту.
  • Бірнеше қатар: тышқан батырмасын басулы ұстап, курсорды жоғары/төмен жылжыту.
  • Блок: блоктың алғашқы ұясынан бастап, соңғы ұясына дейін сүйреп белгілеу.
  • Парақты толық белгілеу: бағана әріптері мен қатар нөмірлері қиылысындағы сол жақ жоғарғы бұрышты шерту.

Пернетақта арқылы белгілеу

Shift пернесін басулы ұстап тұрып, көрсеткішті блоктың бір бұрышынан қарсы бұрышына дейін бағыттауыш пернелермен жылжытыңыз.

Балама тәсіл: F8 пернесін пайдалану (кеңейтілген белгілеу режимі).

Белгілеуді тоқтату үшін Esc пернесін басыңыз.

Бөлек жатқан бірнеше блокты белгілеу

  1. Алғашқы ұяны немесе блокты белгілеңіз.
  2. Ctrl пернесін басулы ұстаңыз.
  3. Келесі бөлек ұяны немесе блокты белгілеңіз (қажетіне қарай қайталаңыз).
  4. Ctrl пернесін босатыңыз.

Белгілеуді алып тастау үшін белгіленбеген кез келген ұяны бір рет шерту жеткілікті. Жаңа белгілеу бұрынғы белгілеуді автоматты түрде жояды.

Ұя ішіндегі мәліметтер: мәтін, сан, формула

Мәтін (Text)

Бірінші таңба әріп немесе апостроф (') болса, Excel оны мәтін ретінде қабылдайды.

Сан (Number)

Бірінші таңба цифр болса, ұяға сан енгізілді деп танылады.

Формула (Formula)

Бірінші таңба = болса, ұядағы жазба формула ретінде қарастырылады.

Мәлімет енгізу тәртібі

  1. Көрсеткішті (ағымдағы ұяны) қажетті ұяға қойыңыз.
  2. Пернетақтадан деректерді теріңіз (ұяға шамамен 240 таңбаға дейін).
  3. Енгізуді аяқтау үшін Enter пернесін немесе бағыттауыш пернелердің бірін басыңыз.

Енгізілген мәлімет ұяның өзінде және формула жолында (formula bar) көрінеді. Enter немесе бағыттауыш пернелер басылған сәтте енгізу аяқталады.

Жаңа сабақты пысықтау

  1. Электрондық кестелер не үшін арналған?
  2. Қай ақпарат бастапқы деректер, ал қайсысы нәтиже деп аталады?
  3. Электрондық кесте ұяшығының адресі дегеніміз не?

Үй тапсырмасы

Оқулық: 279–282-беттер.