Қазақша рефераттар

Жәңгір хан

Қазақстан тарихы • 10-сынып

Қазақ хандары ұстаған саясаттың негізгі бағыты: Есім хан, Жәңгір хан, Тәуке хан

Бұл сабақта Қазақ хандығындағы билік жүргізу тәжірибесі, ішкі тұрақтылықты күшейту жолдары және көрші мемлекеттермен қарым-қатынас мәселелері Есім хан, Жәңгір хан және Тәуке хан дәуірлері арқылы қарастырылады.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Есім ханның ел басқарудағы қызметін, Жәңгір хан мен Тәуке хан кезеңіндегі халықтың тұрмыс-тіршілігін оқыту арқылы Қазақ хандарының көрші елдермен қарым-қатынасы туралы білімді толықтыру.

Дамытушылық

Тірек-сызба және мәтінмен жұмыс арқылы негізгі ойды табуға дағдыландыру; өз бетінше қорытынды жасау, есте сақтау қабілетін дамыту; пікірін еркін жеткізу, ойлау мен сөйлеу дағдыларын жетілдіру.

Тәрбиелік

Қазақ хандарының саясатын бүгінгі күнмен байланыстыра отырып, Отанды қорғауға даяр, елжанды, ұжыммен жұмыс істей алатын, өз ойын мәдениетті түрде бөлісіп, өзгені тыңдай білетін тұлға тәрбиелеу; Есім ханның әрекеттері арқылы ерлікке, батылдыққа баулу.

Сабақтың форматы

Түрі

Аралас сабақ.

Әдістері

  • Сұрақ-жауап
  • Әңгімелеу, баяндау, түсіндіру
  • Топтық және жеке жұмыс
  • Мәтінмен жұмыс

Көрнекіліктер

  • Слайд, интерактивті тақта
  • Видеоролик
  • Сөзжұмбақ, суреттер, сызбалар

Пәнаралық байланыс

Математика, қазақ тілі.

Сабақтың жоспары

  1. IҰйымдастыру
  2. IIҮй тапсырмасы
  3. IIIЖаңа сабақ
  4. IVЖаңа сабақты бекіту
  5. VБағалау
  6. VIҮйге тапсырма

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасу, сыныпты түгендеу. Сабаққа қажетті құралдарды дайындап, жұмыс тәртібін анықтау.

2) Үй тапсырмасын тексеру

1-топтың тапсырмалары

  1. Үй тапсырмасын айту
  2. «Мергеншілер»: тақтадағы шарларды «атып», ішіндегі сұрақтарға жауап беру
  3. Тест тапсырмаларын орындау

2-топтың тапсырмалары

  1. Үй тапсырмасын айту
  2. Карточка арқылы сұрақтарға жауап беру
  3. Тест тапсырмаларын орындау

Тест сұрақтары (қысқаша жауаптарымен)

  • 1. 1511–1518 және 1523 жылдары билік құрған қазақ ханы — Қасым.
  • 2. Қасым ханның қызметі мен өлімі туралы жазған — Қадырғали.
  • 3. Қасым ханның немере інісі — Тахир.
  • 4. Қасым ханның қабірі — Сарайшық.
  • 5. 1538–1580 жылдары билеген қазақ ханы — Хақназар.
  • 6. Қасым хан тұсында дипломатиялық қатынас жасалған мемлекет — Ресей.
  • 7. 1582 жылы Шығай хан Ходжент маңындағы Күмішкент елді мекенінде қаза тапты.
  • 8. 1598–1628 жылдары билеген қазақ ханы — Есім.
  • 9. Есім хан тұсында қазақ жеріне қауіп төндірген хандық — Жоңғар.
  • 10. Жәдік ханның баласы, сексен жастағы хан — Шығай.
  • 11. Баба сұлтанның басын алған қазақ сұлтаны — Тәуекел.

Сергіту сәті: «Алтын сандық»

Оқушылар тақтадағы «сандықтарды» таңдап, берілген амалдарды орындайды. Шыққан жылға сәйкес оқиғаны атайды.

1-топ

  • 1443 + 160 = 1603: 1603 жылы Айғыржар маңында бірінші қазақ–бұхар шайқасы болды.
  • 1921 − 308 = 1613: 1613 жылы Есім хан қалың қолмен Самарқанға басып кірді.
  • 1404 + 217 = 1621: 1620–1621 жылдары 4–5–6 қазақ–бұхар соғыстары болды.
  • XI + VI = XVII ғ.: Қазақ хандығында ішкі саяси өмір біршама тұрақтанып, феодалдық талас-тартыстар кең өріс алды.
  • 1333 + 295 = 1628: 1628 жылы Есім хан қайтыс болды.

2-топ

  • 1332 + 281 = 1613: 1613 жылы Тұрсын хан Ташкентті астана деп жариялады.
  • 1822 − 224 = 1598: 1598 жылы Есім хан таққа отырды.
  • 1219 + 408 = 1627: 1627 жылы ең соңғы қанды шайқас болды.
  • IX + VII = XVI ғ.: Қуатты Моғолстан мемлекеті біржолата ыдырауға бет алды.
  • 921 + 690 = 1611: 1611 жылы Бұхар әскерін Имамқұли хан басқарды.

Жаңа сабақ

Жаңа сабақтың мақсаты

Есім ханның «Ескі жолы» заңдар жинағы туралы мәлімет беру, үй тапсырмасымен байланыс орнату және Қазақ хандығының сыртқы саясаты жөніндегі білімді тереңдету.

Тірек ұғымдар

  • Есім ханға мінездеме
  • Ішкі саясат
  • Сыртқы саясат
  • «Есім ханның Ескі жолы»

Есім хан: тұлға және билікке келуі

Тәуекел хан қайтыс болғаннан кейін оның інісі Есім (1598–1628) мұрагерлік жолмен хан тағына отырды. «Еңсегей бойлы Ер Есім» атанған ол — тәжірибелі қолбасшы әрі білікті саясаткер ретінде танылды.

Негізгі басымдық

Қазақ хандығын бір орталыққа бағынған, тұтастығы берік мемлекетке айналдыру.

Есім ханның ішкі саясаты

  • 1 Мемлекетті орталықтандыруды басты мақсат етіп қойды.
  • 2 Әскери күш-қуатты арттыруға ерекше мән берді.
  • 3 Сұлтандар мен төрелердің ықпалын ескеріп, басқару жүйесін тұрақтандыруға ұмтылды.

Сыртқы саясат және аймақтық мүдде

Есім хан таққа отырғаннан кейін Бұхар хандығымен бітім жасап, Орта Азия қалаларымен бейбіт экономикалық байланыс орнатуға талпынды. Бұл бағыт Қазақ хандығының аймақтағы ықпалын күшейтуге және сауда жолдарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

Стратегиялық міндеттер

  • Сырдың орта ағысындағы қалаларға орнығу
  • Жетісу мен Ыстықкөл өңіріндегі жағдайды тұрақтандыру
  • Мауреннахр өңіріндегі ықпалды сақтап қалу

Одақтасу және қарсы тұру

Хақназар хан мен Тәуекел хан дәуірлерінде Сыр бойындағы қалалар үшін күрес күшейді. Қазақтар қырғыздармен одақтаса отырып, біріккен моғол және шайбанилық күштердің шабуылдарына тойтарыс беруге тырысты әрі Бұхар хандығының ішкі саяси өміріне ықпал етуді мақсат тұтты.

Қорытынды ой

Есім хан дәуіріндегі саясаттың өзегі — мемлекеттілікті күшейту, әскери қуатты арттыру және Орта Азия кеңістігіндегі саяси-экономикалық байланыстарды тиімді пайдалану болды. Бұл үрдістер кейінгі Жәңгір хан мен Тәуке хан кезеңіндегі мемлекеттік басқару мен құқықтық жүйенің дамуына негіз қалады.

Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» деген жол бастапқы мәтінде берілген, бұл нұсқада мазмұн негізгі бөлімдерге өңделіп ұсынылды.