Туған жері
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Абай Құнанбаевтың өмір жолы туралы мағлұмат беру; «Желсіз түнде жарық ай» өлеңінің мазмұны мен идеясын ашу.
Дамытушылық
Оқушының ой-өрісін кеңейту, сөздік қорын молайту, тіл байлығын дамыту және мәнерлеп оқуға дағдыландыру.
Тәрбиелік
Ұлы ақынның кемеңгерлігін дәріптеу; адамгершілікке, өз елін, туған жерін және табиғатты сүюге тәрбиелеу.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқулық пен дәптерді түгендеу.
- Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
2) Үй тапсырмасын тексеру
«Арыстан мен қозы» мәтінінің мазмұнын сұрау. Кейіпкерлерге мінездеме беру:
- Арыстан — мінездеме.
- Қозы — мінездеме.
3) Жаңа сабақ: сөзжұмбақ арқылы кіріспе
Мұғалім оқушыларға сөзжұмбақ сұрақтарын ұсынып, бүгінгі сабақтың кім туралы болатынын анықтатады:
-
1. Дүниедегі ең асыл да қымбат адам кім?
-
2. Сиырдың төлі қалай аталады?
-
3. Тұңғыш мектеп ашып, балаларды білім алуға шақырған кім?
-
4. Қозының енесі қалай аталады?
Қорытынды бағыт:
Оқушылар Абай туралы бұрыннан білетіндерін еске түсіріп, жаңа тақырыпқа өтеді.
Абай туралы сұрақ-жауап
Мұғалім сұрақтары
- Абай кім?
- Ол қай жылдары өмір сүрген?
- Тұңғыш өлеңдер жинағы қай жылы шықты?
- Абайдың анасының аты кім?
- Әжесінің аты кім?
Оқушы жауаптары
- Абай — қазақтың ұлы ақыны.
- Өмір сүрген жылдары: 1845–1904.
- Тұңғыш жинағы: 1909 жылы жарық көрді.
- Анасы: Ұлжан.
- Әжесі: Зере.
Қысқаша мәлімет (дәптерге жаздыру)
- Туған кездегі есімі
- Ибраһим Құнанбайұлы
- Қызметі
- Ақын, ағартушы, философ, композитор, саяси қайраткер
- Туған күні
- 10 тамыз 1845
- Туған жері
- Семей облысы (Қарқаралы өңірі)
- Ұлты
- Қазақ
- Қайтыс болған күні
- 6 шілде 1904 (58 жас)
- Қайтыс болған жері
- Семей облысы
- Ата-анасы
- Әкесі — Құнанбай Өскенбайұлы, анасы — Ұлжан
Мұғалім Абайдың суреттерін көрсете отырып, мәліметті толықтырады.
Өлеңмен танысу: «Желсіз түнде жарық ай»
- Өлеңді мұғалім мәнерлеп оқиды.
- Мазмұны мен негізгі идеясы түсіндіріледі.
- Оқушылар кезекпен оқып, мәнерлеп оқу бойынша жарысады.
Шығармашылық жұмыс: салыстыру және мінездеме
Оқушылар топқа бөлініп, тақтада сызба арқылы «жақсы қасиеттер», «жаман қасиеттер» және «Бала Абайдың қырлары» тақырыптарын толтырады.
1-қатар: Жақсыдан үйрен
- Талапты
- Білімді
- Ақылды
- Адал
- Терең ойлы
- Қайырымды
- Еңбекқор
- Талантты
2-қатар: Жаманнан жирен
- Еріншек
- Білімсіз
- Ұятсыз
- Арсыз
- Мақтаншақ
- Рахымсыз
- Өтірікші
- Надан
3-қатар: Бала Абай
- Сазгер
- Ойшыл
- Ақын
- Кемеңгер
- Аудармашы
4) Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың назарын қайта шоғырландыру.
Қорытынды және білімді тексеру
Талқылау сұрақтары
- Бүгін кім туралы білдік?
- Қай өлеңмен таныстық?
- Абай кім болған?
Тест тапсырмалары
-
Қазақтың ұлы ақыны кім?
а) Ыбырай ә) Абай б) Шоқан
-
«Абай жолы» роман-эпопеясын кім жазды?
а) М. Әуезов ә) Ш. Мұртаза б) Ж. Жабаев
-
Абайдың әжесінің аты кім?
а) Ұлжан ә) Зере б) Тоғжан
-
«Орын таппай баптанба» деп келетін өлең жолдары қай өлеңнен алынған?
а) «Күз» ә) «Ғылым таппай мақтанба» б) «Желсіз түнде жарық ай»
-
Абайдың туған жерін белгілеңіз.
а) Қарағанды ә) Алматы б) Семей
Жауаптарды бір-біріне тексерту арқылы қорытынды жасалады.
Үй тапсырмасы
«Желсіз түнде жарық ай» өлеңін жаттап келу.
Бағалау
Сабаққа белсенді қатысқан оқушыларға баға қойылады.