Құзғын жаудың ұясы
БжС технологиясы бойынша сабақтар топтамасы
Бұл материал — БжС (білімді жүйелі қалыптастыру) технологиясы бойынша ұйымдастырылған сабақтар топтамасының бір үлгісі. Топтамада әртүрлі мәтіндер қамтылады, соның ішінде: «Ту тіккен Рақымжан», «Шал мен бала» (Б. Соқпақбаев), «Абай шаңырағы», «Кешкі дөң басында», «Кеш».
Төменде Кәкімжан Қазыбаевтың «Ту тіккен Рақымжан» әңгімесіне арналған жаңа сабақтың құрылымы берілген.
Сабақ тақырыбы: «Ту тіккен Рақымжан»
Сабақ Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ерлік тақырыбын аша отырып, Рақымжан Қошқарбаевтың қаһармандығын танытуға бағытталады.
Мақсаты
- Р. Қошқарбаевтың ерлігі туралы мағлұмат беру.
- Ұлы Отан соғысындағы батырлар ерлігімен таныстыру.
- Елін, жерін сүюге, елжандылыққа тәрбиелеу.
Тәрбиелік-міндеттер
- Батырлардың ерлігімен таныстыру.
- Батыр бабалар ерлігіне құрметті, елге сүйіспеншілікті арттыру.
- Патриоттық ұстанымды қалыптастыру.
Ресурстар мен формат
- Көрнекілігі
- Суреттер, тірек сөздер.
- Әдіс-тәсілдері
- Сұрақ-жауап, БжС технологиясы.
- Сабақ түрі
- Жаңа сабақ.
Негізгі идея
Рақымжан Қошқарбаевтың ерлігі — соғыстың шешуші кезеңіндегі тарихи мәні зор әрекет. Әңгіме Берлин үшін шайқастың соңғы сәттерін, Рейхстагқа ту тігу тапсырмасының орындалуын баяндайды.
Сабақ барысы (БжС құрылымы бойынша)
1) Ұйымдастыру кезеңі және мотивация
- Үй жұмысы тексерілмейді, себебі сабақ жаңа тақырыпқа құрылады.
- Көшбасшыға сөз беріледі.
- ООМ (оқу-ұйымдастыру моделі) бойынша жұмыс басталады.
2) Оқушының субъективті тәжірибесін өзектендіру
Өткен тақырып бойынша материалды бекіту үшін ерсілі-қарсылы (қарама-қарсы) сұрақтар қойылып, ООМ бойынша тексеру жүргізіледі.
- 1. Қажымұқан жайлы не білесің?
- 2. Халық қайда жиналды? — Ипподромға.
- 3. Трибуна алдына не жайылды? — Кілем.
- 4. Алаңға кімдер келді? — Түрік солдаттары.
- 5. Төреші алаңға кімді алып келді? — Мұқанды.
- 6. Нұрлы қай балуанның орнын басты? — Қара Ахметтің.
- 7. Мұқанның тәсілі қандай? — Титықтатып, шаршату.
- 8. Нұрлы неге шаршап қалды? — Бірден шабуыл жасады.
- 9. Мұқан Нұрлының жауырынын жерге қалай тигізді? — Көтеріп алып ұрды.
Ескерту: толық сұрақтар тізімі сыныптың деңгейіне қарай кеңейтіледі. Нәтижелер бойынша оқушыларға «қосу/алу» белгілері қойылады.
3) Қабылдауды ұйымдастыру (жаңа сабаққа кіріспе)
Бүгінгі сабақта Кәкімжан Қазыбаевтың «Ту тіккен Рақымжан» әңгімесімен танысамыз. Шығарма Рақымжан Қошқарбаевтың ерлігі туралы.
Кәкімжан Қазыбаев — қазақ жазушысы. Ол Р. Қошқарбаевтың ерлігін дәлелдеу, батыр атағын беру мәселесін көтеру бағытында көп еңбек еткен. Р. Қошқарбаевқа кезінде Кеңес Одағының Батыры атағы берілмеген. Қазақ зиялыларының қолдауымен оған 1999 жылы «Халық Қаһарманы» атағы берілді.
Тірек сөздермен жұмыс
Тірек сөздерді 30 секунд ішінде есте сақтап, дәптерге жазады. Кейін дәптер алмастырып, өзара тексеру жүргізіледі (ООМ бойынша бағалау).
- Берлинде
- Рақымжанды
- Рейхстаг
- тапсырмаңыз
- барлаушылар
- Гриша
- жауынгерлер
Норматив: 7 сөз — 30 секунд (жады бойынша 1 сөз қателігі шегеріледі).
4) Ұғынуды ұйымдастыру
Оқушылар оқулықтағы бір бет мәтінді 4 минут ішінде оқып шығуы тиіс. Мұғалім кейін материал бойынша сұрақ-жауап болатынын алдын ала ескертеді.
Норматив: 3–4 сынып — 1 бетке 4 минут.
5) Түсінудің біріншілік тексеруі (қарама-қарсы сұрақтар)
Оқылған мәтін бойынша нақты жауапты талап ететін сұрақтар қойылады. Мақсат — мазмұнды дұрыс түсінгенін жылдам анықтау.
- 1. Соғыс қай жерде жүріп жатты? — Берлинде.
- 2. Рақымжанды кім шақырып алды? — Батальон командирі Давыдов.
- 3. Командир не тапсырды? — Рейхстагқа ту тігуді.
- 4. Рейхстаг деген не? — Жаудың соңғы ұясы.
- 5. Командир Рақымжанды неге таңдады? — Ержүректілігімен көзге түскен.
- 6. Рақымжанмен бірге кім қалды? — Григорий Булатов.
- 7. Оқиға қай мезгілде болды? — 1945 жылы 30 сәуірде.
Ескерту: толық сұрақтар жиынтығы мәтіндегі детальдарды (көпір, оқтың тимеуі, тудың бұрышына жазу, т.б.) қамтиды. Нәтижелер бойынша үшіншілік белгілеу жүргізіледі.
6) Біріншілік бекіту (сыни сұрақтар: «иә/жоқ»)
Оқушы мәліметті ажыратып, қате тұжырымды тануы үшін «иә/жоқ» форматындағы тұжырымдар беріледі.
- Соғыс Берлинде жүріп жатты. Иә
- Рақымжанды батальон командирі шақырып алды. Иә
- Батальон командирі Ақ үйді көрсетті. Жоқ
- Рейхстаг — жаудың ең соңғы ұясы. Иә
- Командир Рақымжанды таңдаған жоқ. Жоқ
- Ту Гришаның қолында болды. Жоқ
- Рақымжанның қасында Гриша қалды. Иә
- Жау ұясының алдынан жауынгерлерді шабуылға шақырған қызыл ту көрінді. Иә
- Бұл оқиға 1945 жылы болды. Иә
- Рақымжан тапсырманы орындады. Иә
Нәтижелер бойынша төртінші белгілеу жүргізіледі (барлық оқушы нәтижесіне қарай «қосу/алу» белгісі қойылады).
7) Талдау (5 минут)
Оқытылған тақырып бойынша тақырыптық сөздік қор (ТСҚ) тексеріледі. Бұл кезең оқушының негізгі ұғымдарды қаншалықты меңгергенін көрсетеді.
Нәтижелер бойынша бесінші белгілеу жүргізіледі.
8) Түйсіну (рефлексия және жоспарлау)
- Сыныптың материалды меңгеру деңгейі анықталады.
- Сабақ нәтижесіне сүйене отырып, осы тақырыпқа бөлінетін келесі жұмыс уақыты болжанады.
- «Ауызша сабақ 3» картасындағы ойын ережелерінің мүмкіндіктері түсіндіріледі.
9) Бағалау шкаласы және сапа нормативі
Ұпай қою
- 4–5 белгі
- 5 ұпай
- 3 белгі
- 4 ұпай
- 2 белгі
- 3 ұпай
- 1 белгі
- 2 ұпай
Сапа нормативі
Сынып оқушыларының кемінде 63%-ы 5 ұпай алуы тиіс.
10) Үй тапсырмасы
4 белгіден төмен нәтиже көрсеткен оқушыларға үй тапсырмасы беріледі.
Қорытынды
Бұл сабақ құрылымы БжС технологиясының қағидаларын сақтай отырып, оқушының қабылдауын, түсінуін, бекітуін және талдауын кезең-кезеңімен ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Негізгі басымдық — тарихи ерлікті таныту арқылы елжандылық пен құндылықтық бағдарды қалыптастыру.