Ыңғайлас салаластың жалғаулықтары

Қазақ тілі (8-сынып)

Сабақтың тақырыбы: себеп–салдар салалас құрмалас (жаттығу орындау).

Білімділік: себеп–салдар салаластың құрмаласу жүйесін, тыныс белгілерін және жасалу жолдарын теориялық әрі практикалық тұрғыда меңгерту.

Дамытушылық: ойды жүйелі жеткізу дағдысын жетілдіру, тілдік талдауды сауатты әрі дағдылы түрде орындау машығын тереңдету.

Тәрбиелік: отбасын құрметтеуге, сүюге баулу арқылы Отан алдындағы міндет пен борышты ұғындыру.

Сабақтың түрі

Пысықтау сабағы

Сабақтың әдісі

Салыстыру

Көрнекілігі

Слайд, кеспе қағаздар

I кезең

Ұйымдастыру

Сыныппен жұмыс

II кезең

Үй жұмысы

Слайд және қима қағаздар бойынша сұрақ-жауап.

Қайталау

1. Құрмалас сөйлем дегеніміз не?
2. Құрмалас сөйлем мен жай сөйлемнің айырмашылығы қандай?
3. Салалас құрмалас дегеніміз не?
4. Салалас құрмаласты жасауға қандай шылаулар қатысады?
5. Салаластың мағыналық түрлері нешеу?
6. Ыңғайлас салалас қалай жасалады?
7. Ыңғайлас салаластың жалғаулықтары қандай?
8. Себеп–салдар салалас деген не?
9. Себеп мәнді салалас деген не?
10. Салдар мәнді салалас деген не?
11. Себеп–салдар салалас жалғаулық шылаусыз байланысқанда қандай тыныс белгісі қойылады?
12. Себеп–салдар салаластың жалғаулық шылауларын атаңдар.

Жаңа сабақ

Слайд бойынша жұмыс

Тапсырма: «Сөйлемді жалғастыр». Бірінші жай сөйлем беріледі; оқушы сөйлемді аяқтап, себеп–салдар салалас құрмалас құрайды және ауызша талдайды.

Практика

1. Адамзат өз отбасын қорғауға міндетті, өйткені… (отбасының жауапкершілігін сезіну керек)

2. Өз туған тіліңді білу — парыз, себебі… (ол ата-анаңның қасиетті мұрасы)

3. Үлкендер туған жердің тарихы мен әдебиетін жетік біледі, сол себепті… (оларды көп тыңда)

4. Ата-анаңды құрметте, себебі… (олар — сенің тіреуішің)

5. Білім берген ұстаздарыңды әрқашан есіңде ұста, өйткені… (сенің аяққа тұруың үшін олар да еңбек етті)

Оқулықпен жұмыс

Жаттығулар

Тапсырма

Берілген жай сөйлемдерден себеп–салдар салалас құраңдар. Алдымен жалғаулық шылаусыз, кейін жалғаулық шылаулар арқылы байланыстырыңдар.

Бірінші және екінші топтағы сөйлемдерді құрмаластырыңдар. Құрмаластың себеп мәнді ме, әлде салдар мәнді ме екенін ажыратыңдар.

Қорытынды жұмыс: семантикалық карта толтыру.