Қазақша рефераттар

Тапқырлық топ басшылар сайысы

Қазақстан Республикасы • Осакаров №1 орта мектебі

Қазақ тілі мен әдебиет пәні • 5-сынып

Мұғалім: Маждай Гүлмария

Тіл — жаның, тіл — қаның

«Адамға екі нәрсе тірек тегі: бірі — тілің, бірі — ділің жүректегі», — деп Жүсіп Баласағұн бабамыз айтқандай, кез келген мемлекеттің де, елдің де ең негізгі рәмізі, ұраны және тірегі — сол елдің ана тілі.

Біздің ана тіліміз — қазақ тілі. Біздің Отанымыз — Қазақстан. Қазақстан Республикасының өз елтаңбасы, әнұраны, туы бар. Сонымен қатар өз тілі бар.

Тіл — халық тарихы. Тіл — ұлттық қазына. Тіл — намысымыз, арымыз, байлығымыз, барымыз.

Тіл туралы заң

1989 жылы 22 қыркүйекте Қазақстан Республикасының тіл туралы заңы қабылданды. 1997 жылы заң қайта өңделіп, жаңа редакцияда шықты. Заң 6 тараудан, 22 баптан тұрады.

Мемлекеттік тіл

Заңның 4-бабында: «Қазақ тілі — Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі» деп көрсетілген. Ендеше туған еліміздің тілін ардақтап, сол тілде сауатты жазып, ойымызды анық жеткізе білсек — нұр үстіне нұр.

Сайыс туралы

Құрметті ұстаздар, оқушылар, қонақтар! «Тіл — жаның, тіл — қаның» атты сайысымызды бастаймыз. Бұл ойында білімімізді көрсетіп, сөз байлығымыздың молдығын, ойлау қабілетіміздің өскенін дәлелдейміз.

Білімімізді тексеріп, ойынға қатысып көріңіздер!

Топтар

  • «Қыран» тобы

    Ұраны: «Ардақтайық ана тілді!»

  • «Ұлан» тобы

    Ұраны: «Менің тілім — мәңгі өлмейтін өлең-жыр»

Әділқазылар алқасы

  1. Тәрбие ісінің меңгерушісі: Асылхан Маратовна
  2. Қазақ тілі мен әдебиет пәнінің мұғалімі: Түсіпова Ж.Қ.
  3. Қазақ тілі мен әдебиет пәнінің мұғалімі: Хабай Қазира

Білім мен тапқырлықтың жарысында жеңіске жетер — нағыз мықты!

Сайыстың мақсаты

  • Оқушылардың зейінін дамытып, ой-өрісін кеңейту.
  • Дүниетанымын арттырып, білімге қызығушылығын күшейту.
  • Өз мүмкіндігін тиімді қолдана алатын зерделі тұлғаны тәрбиелеу.

Сайыс кезеңдері

«Бәйгеге түсіп жарыспай, жүйріктің бағы жанар ма? Бұл бәйге — ойдың бәйгесі: кім жүйрік ойға, сол алда». Ендеше бүгінгі сайыстың түрлерімен танысыңыздар:

  1. Таныстыру
  2. «Кім көп біледі?» (сұрақ-жауап)
  3. «Ақыл-ой өрісі» (ребустар шешу)
  4. «Өлең — сөздің патшасы» (мәнерлеп оқу)
  5. «Тапқырлық» (топ басшылар сайысы)
  6. «Сөзтұйым» (бір сөзден бірнеше сөз құрау)

1) Таныстыру

Ойын шарты бойынша әр топ өз атауын, ұранын таныстырады және топ басшысын сайлайды.

«Білетін адам — ашады, білім нұрын — шашады».

2) «Кім көп біледі?» (сұрақ-жауап)

I топқа

  • Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алған жыл? (1991)
  • Қазақстан Республикасының тұңғыш Конституциясы қашан қабылданды? (1993)
  • Қазақстан Республикасының рәміздеріне нелер жатады? (Ту, Елтаңба, Әнұран)
  • Туған жер туралы әңгімеле.

II топқа

  • Әдептілік деген не? Қалай түсінесің?
  • Қазақстан Республикасының рәміздеріне неше жыл болды? (1993 жылдан бастап — 20 жыл)
  • Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі қандай тіл? (Қазақ тілі)
  • Ата Заңымызға неше жыл болды? (17 жыл)

3) «Ақыл-ой өрісі» (ребус)

Берілген ребустарды әр топ болып шешеді және жауабын айтады.

4) «Өлең — сөздің патшасы» (мәнерлеп оқу)

«Өлең — сөздің патшасы, сөз сарасы. Қиыннан қиыстырар ер данасы. Тілге жеңіл, жүрекке жылы тиіп, теп-тегіс жұмыр келсін айналасы», — деп Абай атамыз жырлағандай, өлеңді мәнерлеп оқу сайысына кезек береміз.

5) «Тапқырлық» (топ басшылар сайысы)

Тапқырлықтың негізі — талап, кілті — білім. Енді топ басшыларына арналған сұрақтарға кезек береміз.

Сұрақтар (I нұсқа)

  1. Қыс айларын ата. (желтоқсан, қаңтар, ақпан)
  2. Орман емшісін ата. (тоқылдақ)
  3. Есту мүшесі. (құлақ)
  4. Бір өркешті түйе. (нар)
  5. Бір жылда неше ай бар? (12)
  6. Ит жеті қазынаға кіре ме? (иә)
  7. Абайдың анасы кім? (Ұлжан)
  8. Бие сүті қалай аталады? (қымыз)
  9. Бірінші байлық не? (денсаулық)
  10. «Дос» сөзінің орысша аудармасы. (друг)

Сұрақтар (II нұсқа)

  1. Көктем айларын ата. (наурыз, сәуір, мамыр)
  2. Аяз атаның немересі. (Ақшақар)
  3. Көру мүшесі. (көз)
  4. Жылдың неше мезгілі бар? (4)
  5. Тауық жеті қазынаға жата ма? (жоқ)
  6. Абайдың әжесі кім? (Зере)
  7. Түйе сүті қалай аталады? (шұбат)
  8. Ардақты адам. (ана)
  9. «Жау» сөзінің орысша аудармасы. (враг)

6) «Сөзтұйым»

«Тәуелсіздік» сөзінен бірнеше сөз құрау. Уақыт — 5 минут. Қай топ көп сөз құрастырса, сол топ жеңіске жетеді.

Қорытынды

Білімнің мініп алып тұлпарына, қиналмай шықты білім шыңдарына. «Тіл — жаның, тіл — қаның» атты сайысымыз аяқталды. Енді сөз кезегі — әділқазылар алқасында.

Жарыс болған соң, жеңіс пен жеңіліс қатар жүреді. Жарыста жеңілсек те, өмірде жеңіске жете берулеріңізге тілектеспін. Келесі кездескенше сау болыңыздар!

Жұмбақтар: «Тіл» туралы

Сүйексіз ғып жаратқан, жұртты аузына қаратқан.

Жауабы: Тіл

Өңшең тістің арасында бір патша.

Жауабы: Тіл

Сүйектен қаланған қорғанда сүйексіз күзетші тұрады.

Жауабы: Тіс және тіл

О жағы мәрмәр, бұл жағы мәрмәр. Ортасында сандуғаш сарнар.

Жауабы: Тістер және тіл

Сырлы сандықта бір сылым ет.

Жауабы: Тіл

Жағалай-жағалай тас қойдым, жирен атты бос қойдым.

Жауабы: Тіс, тіл

Отыз екісі диірмен тартып, бір қапқа салады.

Жауабы: Тіс және тіл

Көмкерілген қала, төңкерілген қала. Арасында соның қызыл шақа бала.

Жауабы: Тіл

Екі әскер соғысып жатыр, ортасында бір елші.

Жауабы: Тіс пен тіл

Қызыл түлкі інінен шықпайды.

Жауабы: Тіл

Әрі сүйексіз, әрі тиексіз.

Жауабы: Тіл

Ақ тоғайдың ішінде кісінейді күрең тай.

Жауабы: Тіл