Сендердің көңіл - күйлерің қалай
Тәрбиешіге арналған құрылымды сценарий
Көтеріңкі көңіл-күйіңмен бөліс
Бұл ойын-жаттығу сабағы балалардың эмоциясын тануға, оны қауіпсіз әрі әдеппен білдіруге және бір-біріне қолдау көрсетуге бағытталған. Сабақ бойында күлкі, қозғалыс, қиял және мейірімді сөздер арқылы ортада жылы атмосфера қалыптасады.
1) Амандасу және көңіл-күйді анықтау
Тәрбиешінің сөзі
«Сәлеметсіңдер ме, балалар! Сендермен кездескеніме қуаныштымын. Көңіл-күйлерің қалай? Мен бүгін өте жақсы көңіл-күйдемін. Менің көңіл-күйімнен сендер қандай сезімді байқадыңдар?»
Балалардың ықтимал жауаптары
- Жылылық.
- Достық.
- Мейірімділік.
Көңіл көтеретін ұран
Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Қабақ түйген не керек, Көңілді боп жүрейік! Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі көңіл ашады, Күліп өмір сүрейік!
2) Әңгіме: Ханның көңіл-күйі неге жоқ?
Орман ішіндегі түзу жолмен хан келе жатты: бірде жай жүрді, бірде жүгірді. Ол өз күшін көрсеткісі келіп, мақтанып, аяғын тықылдатып қояды. Бірақ осының бәріне қарамастан, ханың көңіл-күйі болмайды.
Сұрақ
«Балалар, ханың көңіл-күйі неге болмады?»
Жауап
«Өйткені оны масалар шақты.»
Талқылау
«Оны қайдан білдіңдер?» — «Қимылынан.»
«Ал егер біреу хан сияқты өкпелі болып жүрсе, біз не істей аламыз?» — «Көңілін көтереміз, қолдаймыз.»
3) Қимылды ойындар: күлкі мен сергіту
Ойын: «Қызым-қызым бұрыл, бұрыл да күл»
«Сиқырлы таяқ» арқылы тәрбиеші әр баланың атын айтады. Аты аталған бала бұрылып, күлімсірейді немесе күледі. Мақсат — қысылмай, эмоцияны еркін көрсету.
Сұрақ: «Ашумен қалай күресесіңдер?»
- «Мен ашулансам қатты айқайлаймын.»
- «Мен ашулансам көп тамақ жеймін.»
- «Мен ашулансам қатты жылаймын.»
- «Кейде біреумен ұрысып қаламыз.»
Осы жауаптар арқылы тәрбиеші балаларға ашудың әртүрлі көрінісін түсіндіріп, оны қауіпсіз тәсілмен басқаруға бағыт береді.
Ойын: «Орнымызбен ауысамыз»
«Бір-бірімізге жүгірейік, қанеки! Орнымызды ауыстырайық!» — деген белгімен балалар қозғалып, орын ауыстырады. Ойын сергітеді, зейінді ширатады және топты біріктіреді.
4) «Сиқырлы гүл»: ашуды қуанышқа айналдыру
Тәрбиеші балаларға жағдай ұсынады: «Мен бүгін топқа кірсем, Анель диванда отыр екен. Көңіл-күйі жоқ. Неге деп ойлайсыңдар?» Одан кейін: «Сендер оның орнында болсаңдар не істер едіңдер?» — деп сұрайды.
Балалардың ұсыныстары
- Балалармен ойнаймын.
- Тәрбиешіге көмектесемін.
- Сурет саламын.
Жаттығудың барысы
Ортада Анельдің ашулы кейпін бейнелейтін сурет ілінеді. Балалар біртіндеп жапырақшаларды алып, суреттің айналасына іледі. Содан соң көздерін жұмып, теріс бұрылады. Осы сәтте ашулы бейне орнына көңілді Анельдің суреті ауыстырылады. Балалар көңіл-күйдің не үшін көтерілгенін түсіндіреді: мейірім, қолдау, достық әсер еткенін айтады.
5) «Мені еркелет»: қолдау мәдениеті
Тәрбиеші түсіндіреді: «Өкпелеп тұрған баланы сөйлетуге де, еркелетіп жұбатуға да болады.» Ортаға бір бала шақырылып, орындыққа отырады. Қалған балалар оны нәзік түрде еркелетеді: алақанымен арқасынан сипайды, жылы сөз айтады.
Рефлексия сұрағы
«Еркелеткенде қандай сезімде болдыңдар?» — «Мейірімділік, жақсылық сезіндім.»
6) Вальс және мерекелік сәт
Вальс әуені қосылады. Төбеде жылтырақтар қалықтап тұрады. Тәрбиеші балалардың назарын жоғарыға аударып: «Қараңдаршы, қандай әдемі! Бұл көрініс маған көтеріңкі көңіл-күй сыйлайды», — дейді. Би кезінде балалар айналады, күледі, жақындасады, достасады.
Қонақ: сайқымазақ
Осы кезде қонаққа сайқымазақ кіріп келеді. Ол балаларға қуаныш сыйлап, «Биде менің ойыншығым» атты саусақ ойынын ойнатады.
7) «Мейірімді сандық»: жылы сөздер қоры
Жаттығу
«Фея сендерге сандық жіберіпті, бірақ іші бос екен. Сандықтың ішін мейірімді сөздермен толтырып, қайтадан Феяға жіберейік». Балалар кезекпен өздерінің жылы, қолдау білдіретін сөздерін айтады.
8) Қорытынды: әркім өзінше қоштасады
Сабақ соңында «Әркім өзінше қоштасады» ойыны ойналады: әр бала өзіне ыңғайлы тәсілмен қоштасады (қол бұлғау, жылы сөз айту, күлімдеу, жеңіл қимыл жасау). Бұл балалардың жеке ерекшелігін құрметтеуге және өзін еркін сезінуге мүмкіндік береді.
Нәтиже
- Балалар көңіл-күйді тануға және атауға үйренеді.
- Ашуды қауіпсіз түрде бәсеңдетудің жолдарын түсінеді.
- Мейірім мен қолдаудың күшін тәжірибе арқылы сезінеді.