Музыка және сурет өнеріндегі өнерпаз бейнесі
Сабақтың тақырыбы
Музыка және сурет өнеріндегі өнерпаз бейнесі.
Сабақтың мақсаты
Өнердегі көркемдік бейне туралы түсінік қалыптастыру, музыка мен бейнелеу өнерінің байланысын ашу, портрет жанрының ерекшелігін таныту.
Білімділік
Қазақстандағы бейнелеу өнерінің портрет жанрымен таныстыру; суретші Гүлфайрус Ысмайылованың шығармалары мен жетістіктеріне шолу жасау.
Дамытушылық
Музыкалық бейнелеудің басқа өнер түрлерімен байланысын көрсете отырып, оқушылардың музыкалық сауаттылығын дамыту.
Тәрбиелік
Еңбексүйгіштікке баулу, өз бетінше ой қорытып, ойын сауатты жеткізе білуге үйрету, эстетикалық тәрбие беру.
І. Қызығушылықты ояту
-
1) Әндетіп амандасу
Сабақтың көңіл күйін қалыптастырып, оқушыларды бірден ортақ ырғаққа біріктіру.
-
2) Психологиялық тренинг
Назарды жинақтау, өзара қолдауды күшейту және шығармашылық белсенділікті арттыру.
-
3) Ой қозғау: «Әуенді тап» ойыны
Үнтаспадан вальс темпінде бірнеше ән тыңдатылады. Соңында «Қазақ вальсі» әні орындалады.
Талқылау сұрақтары
- «Қазақ вальсі» әнінің авторлары кімдер?
- «Вальс» атауы қай сөзден шыққан?
- «Вальс королі» деп кімді атайды?
- Вальсті қандай ортада, қай жерлерде билейді?
- Музыка мен бейнелеу өнері несімен байланысты?
ІІ. Мағынаны тану
Музыка және сурет өнеріндегі өнерпаз бейнесі
Қазіргі қылқалам шеберлері өз дәуіріндегі мемлекет қайраткерлері мен халықтың ұлы тұлғаларын портрет жанры арқылы бейнелеуді дәстүрге айналдырған.
«Адамды салып отырғанша, фотосуретке түсіріп алуға болмай ма?» деген ой тууы мүмкін. Алайда фотосурет пен көркем портреттің айырмасы айқын: фотосурет бейнені дәл қайталаса, суретші портрет арқылы адамның мінезін, болмысын, ішкі жан дүниесін ашуға ұмтылады.
Портрет — адам өмір сүрген кезеңі мен оның жеке тағдыры туралы сыр шертетін көркем әңгіме іспетті.
Г. Ысмайылова және Б. Төлегенова портреті
КСРО халық әртісі Бибігүл Төлегенованың портретіне назар аударайық. Суретші Гүлфайрус Ысмайылова әншінің тек сырт келбетін ғана емес, оның рухани әлемін де көрсетуді мақсат еткен.
Көріністе әнші әнін аяқтап, сезім әсерінен әлі арыла алмай, жанарын алысқа тігіп тұр. Бір-біріне айқасқан сұлу, нәзік саусақтары, жайдары күлкісі мен айдай жүзі — бәрі де бір сәтке тынып қалғандай әсер береді. Ол ұлттық киіммен театр сахнасында бейнеленген.
Суретшінің қызыл және алтын түстерді таңдауы кездейсоқ емес: бояу шешімі әннің көтеріңкі көңіл күйін сездіретіндей. Бұл туындыда екі таланттың тоғысуы байқалады: бірі — белгілі суретші, екіншісі — ұлы әнші.
Өнерпаздың музыкалық «бойтұмары»
Әр әншінің өзіне ерекше қымбат, жиі орындайтын шығармасы болады. Бибігүл Төлегенованың сүйікті әндерінің бірі — халық әні «Гауһар тас». Бұл ән алғаш сахнада орындалғанда, тыңдарман ықыласы мен қошеметі аса жоғары болды. Әндегі сұлу қыздың бейнесі көрермен көз алдына келгендей әсер қалдырды. Содан бері «Гауһар тас» әні Бибігүл Төлегенованың музыкалық бейнесін айқындайтын басты шығармалардың біріне айналды.
Тыңдалым және талдау
- Бибігүл Төлегенованың орындауында халық әні «Гауһар тас» тыңдалады.
- Әннің әуені, темпі, көңіл күйі және көркемдік бейне тұрғысынан талдау жасалады.