Қазақша рефераттар

Дүниежүзілік шаруашылық

География Аралас сабақ 90 минут

Сабақтың тақырыбы

Ғылыми-техникалық революция (ҒТР) және оның дүниежүзілік шаруашылыққа ықпалы. Үшінші өнеркәсіп революциясының басталуы.

Мұғалім

Аймбетова Ләззат Мұзаффарқызы

Сабақ форматы

Модульдік оқыту элементтерімен аралас сабақ

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • ҒТР ұғымын және дүниежүзілік шаруашылықтың дамуымен байланысын түсіндіру.
  • ҒТР-дің құрылымы мен құрамдас бөліктерін, негізгі белгілерін, ғылыми-өндірістік кешендердің рөлін ашу.
  • ҒТР-дің шаруашылық құрылымына ықпалын, постиндустриялық құрылымның ерекшеліктерін және үшінші өнеркәсіп революциясының басталуын сипаттау.
  • Өндірістік саладағы өзгерістерді және ғылым мен техника жетістіктерін пайдаланудың нәтижесін талдау.

Дамытушылық

  • Оқулық мәтіні мен қосымша деректерге сүйеніп, қазіргі заманғы және дәстүрлі ҒТР-дің өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығына әсерін айқындау.
  • ҒТР-дің шаруашылық құрылымына ықпалын дәлелді түрде сипаттау.
  • Қосымша ақпарат көздері арқылы ғылымға негізделген жоғары технологиялық салалармен танысу.
  • ҒТР-дің қоғамға ықтимал кері әсерлерін талқылау, пікір айту мәдениетін қалыптастыру.

Тәрбиелік

  • Қазақстандағы ҒТР-дің әр кезеңдегі ықпалын мысалдармен көрсету.
  • ҒТР-дің ықтимал зиянды салдарын атап, жауапты көзқарас қалыптастыру.

Педагогикалық технологиялар және әдістер

Қолданылатын технология

Модульдік оқыту технологиясы.

Іске асыру әдістері

  • «Заман тынысы»: аптадағы саяси жаңалықтармен танысу.
  • «Миға шабуыл»: жаңа тақырыпты ашуға бағытталған сұрақтар.
  • Картамен жұмыс: дүниежүзінің саяси картасынан үшінші өнеркәсіп революциясы басталған елдерді көрсету; «Көлік географиясы» бойынша кескін карта тапсырмаларын тексеру.
  • Дебат: ҒТР-дің жағымды және жағымсыз жақтарын дәлелмен айту.
  • Кестемен жұмыс: адамзаттың технологиялық әлеуеті жетістіктерінің қысқаша хронологиясын талдау (А. Кларк жобасы бойынша жинақталған материалдар негізінде).
  • Пікірталас: «Келешекті болжау» — технологиялық даму үрдістері туралы ой қорыту.

Пәнаралық байланыс

Пәнішілік

ҒТР-дің сипатты белгілері және құрамдас бөліктері (дүниежүзінің экономикалық және әлеуметтік географиясы).

Пәнаралық

Қамтитын пәндер: тарих, ғылым және техника.

Қамтылатын пәндер: әскери іс, техника және технология, экономика, саясаттану.

Сабақтың жабдықталуы

Көрнекі құралдар

  • Плакат: ҒТР-дің негізгі белгілері мен құрылымы.
  • Кесте: ХХ ғасырдағы адамзаттың технологиялық әлеуетіндегі жетістіктері.
  • Дүниежүзінің саяси картасы.

Кестелік материалдар

  • Әлемдегі аса ірі ғылым қалалары (1-кесте).
  • Ғылымды қажет ететін өнімдерді экспорттайтын жетекші елдер (2-кесте).

Техникалық құралдар

  • Интерактивті тақта.
  • Электрондық оқулық: «География», Ұлттық информатизация орталығы (2008).
  • Мультимедиалық материалдар.
  • Үлестірме материалдар (таратпалар).

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

5 минут
  • Сәлемдесу, аудиторияның және білім алушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
  • Түгелдеу, көңіл күйі мен денсаулығын сұрау.
  • «Заман тынысы»: апталық саяси жаңалықтарға шолу.

2) Мақсат пен жоспарды хабарлау

5 минут
  1. ҒТР және дүниежүзілік шаруашылықтың дамуы.
  2. ҒТР-дің құрылымы, құрамдас бөліктері, негізгі белгілері, ғылыми-өндірістік кешендер.
  3. Техника мен технология дамуы: эволюциялық және революциялық жолдар.
  4. Үшінші өнеркәсіп революциясының басталуы және өндірістік саладағы өзгерістер.

3) Білім деңгейін бақылау

25 минут
  • «Заман тынысы»: апта жаңалықтарын қысқаша талқылау.
  • Үй тапсырмасын «Көлік географиясы» бөлімі бойынша қорытындылау.
  • Білім алушылардың шығармашылық жұмыстарын қорғау.
  • Жеке жұмыс дәптері: 14-тақырып (15–17-беттер) — орындау және бағалау.

4) Бағалау

5 минут

Қалыптастырушы бағалау: жауаптың дәлдігі, карта және кестемен жұмыс сапасы, пікірталастағы аргумент, топтық жұмысқа қатысу белсенділігі.

5) Жаңа тақырыпты түсіндіру

30 минут

Қарастырылатын мәселелер

  1. ҒТР ұғымы.
  2. ҒТР-дің сипатты белгілері және құрамдас бөліктері.
  3. Техника мен технология дамуының эволюциялық және революциялық жолдары.
  4. Өндіріс дамуының негізгі алты бағыты.
  5. Кестемен және мәтіндік тестпен жұмыс.

Негізгі ойлар (дерек пен тұжырым)

Жеке елдің ғылыми-техникалық әлеуеті үш негізгі көрсеткішпен айқындалады: салада жұмыс істейтіндер саны, ғылыми-зерттеуге бөлінетін қаржы көлемі және жұмысты ұйымдастыру тиімділігі.

Ғылым мен техника саласында жұмыспен қамтылғандар саны бойынша АҚШ, Жапония, Германия жетекші орын алады. Дамыған елдерде ғылымға маманданған қалалар қалыптасқан, олардың ең ірілері арнайы кестелерде берілген.

Жоғары дамыған елдерде сыртқы сауда құрылымында ғылымды көп қажет ететін өнімдердің үлесі жоғары. 2008 жылы мұндай өнімдердің дүниежүзілік нарықтағы көлемі шамамен 2300 млрд доллар болды: 39% — АҚШ, 30% — Жапония, 16% — Германия үлесіне тиесілі. Нәтижесінде бұл өнімдердің 90%-дан астамы жоғары дамыған және жетекші елдерде өндіріледі.

Топтық жұмыс және жеке тапсырмалар

Дебат: топтарды А және Б командасына бөліп, ҒТР-дің оң және теріс әсерлерін дәлелмен талқылау.

Жеке жұмыс дәптері: 11–15-тақырыптар бойынша тапсырмалар. Тексеру аймақтары: 11-бет және 18–20-беттер.