Ылғал сүйгіш өсімдіктерді ата
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Бұл сабақ жануарлардың табиғаттағы және адам өміріндегі рөлін түсіндіруге, сондай-ақ жануарлар дүниесін қорғау туралы ұғым қалыптастыруға бағытталған.
1) Білімділік
- Жануарлардың көптүрлілігі мен мекен ету ортасы туралы түсінік беру.
- Жануарлар топтарын ажырата білуге үйрету.
- Өмір тәжірибесінен білетіндері мен сурет арқылы алған ұғымдарын байланыстырып, жазып әрі айтып жеткізу дағдысын қалыптастыру.
2) Дамытушылық
- Әңгімелеу, сипаттау, талдау және бақылау қабілеттерін дамыту.
- Оқушылардың белсенді қатысуын арттыру.
3) Тәрбиелік
- Табиғатты қорғауға, жан-жануарға жанашырлықпен қарауға тәрбиелеу.
Сабақ түрі
Жаңа тақырыпты таныстыру сабағы.
Көрнекіліктер
Схемалар, жануарлардың суреттері, интербелсенді тақтадағы бейнематериал.
Әдіс-тәсілдер
І. Ұйымдастыру бөлімі
Оқушылармен амандасу, өзін таныстыру.
Интербелсенді тақтадан бейнеролик көрсету.
Сыныппен танысу, оқушылар жіберген сәлемдемелермен таныстыру.
ІІ. Психологиялық дайындық
Ұран
Мақсатымыз – білім алу.
Міндетіміз – еңбектену.
Сабаққа белсенді қатысып, жоғары нәтижеге қол жеткізу.
1-топ
Адамдар тобы
2-топ
Жануарлар тобы
3-топ
Өсімдіктер тобы
Көмекшілер
Әр топтан оқу үлгерімі жақсы бір оқушы көмекші болып таңдалады. Олар сабақ барысында тапсырмалар береді: тілші, әдебиетші, биолог.
ІІІ. Өткенді қайталау: жылдам әрі нақты
Биологтың тапсырмасы
- Суреттегі жануарларды ата.
- Олар туралы не білесің?
- Неліктен оларды сүтқоректілер деп атайды?
Тілшінің ойыны: «Тез әрі нақты жауап бер»
- Өсімдіктер неше топқа бөлінеді?
- Өсімдіктердің алуан түрлілігі мен ерекшелігін қалай білеміз?
- Ылғал сүйгіш өсімдіктерді ата.
- Өсімдіктердің қандай пайдасы бар?
- Өсімдіктер қанша жыл тіршілік етеді?
- Жарық сүйгіш өсімдіктерді ата.
- Өсімдік әлемі адамның қамқорлығына не үшін мұқтаж?
- Өсімдіктер елімізде қалай қорғалады?
IV. Жаңа тақырыпқа шығу: сөзжұмбақ диктант
Әдебиетші оқушыларға қысқа тапсырмалар ұсынады. Тапсырмаларды орындап, шыққан сөздерді біріктіргенде бүгінгі тақырып анықталады.
Әдебиетшінің тапсырмалары
- «Жануар» сөзін көпше түрге айналдырып, ілік септік жалғауын қосып жаз.
- Әріптері орын ауысқан сөзді дұрыс реттеп жаз: абитағатығыт.
- Берілген әріптерден сөз құрастыр: е, н, ж, ә.
- 2 а, 1 д, 1 м әріптерінен сөз құрастыр.
- Артық әріптерді алып тастап, сөзді тап: көміртіндезегі.
- «Машинада болады» деген сөзді тауып, оған -і қосымшасын қосып оқы.
Нәтиже
Құрастырылған сөздерді дауыстап оқып, бүгінгі сабақтың тақырыбын анықтаймыз.
V. Ой шақыру және сергіту
Байланысты анықтау
Жануар → Өсімдік → Адам байланысы қалай құрылады? Жануарлар бір-бірімен және адаммен қандай байланыста өмір сүреді?
Сергіту сәті
Әуен қосылады. Оқушылар қимыл-қозғалыс арқылы бағыттарды (солтүстік, оңтүстік, батыс, шығыс) және Жердің айналуын бейнелейді.
Өлең жолдары
Жануарларды атпаймыз,
Жасыл шөпті баспаймыз.
Табиғатты қорғаймыз,
Ағаштарды сатпаймыз.
Қол көтерсем — солтүстік,
Топ-топ бассам — оңтүстік.
Қолды созсам жан-жаққа —
Көрсетеді бағытты:
Батыс пенен шығысты.
Иіліп сәлем берейік,
«Экватор белдеу» — деп.
Белді бұрай қозғасақ,
Сағат тілі батысқа,
Жер айналар шығысқа.
VI. Кітаппен жұмыс
Мәтінді кезектесіп, жалғастыра оқимыз.
Оқылған материал бойынша талдау, түсіну және талқылау жүргізіледі.
Тілшінің сұрақтары
- Жануарлардың табиғаттағы және адам өміріндегі рөлі туралы әңгімеле.
- Неліктен кейбір жануарларды «санитарлар» деп атайды?
- Қандай жануарларды «адамның досы» деп санайды? Неге?
VII. Жаңа білімді бекіту
Сатылай кешенді талдау
Әр оқушы (немесе топ) бір жануарды таңдап, төмендегі жоспар бойынша талдайды:
- Жануардың аты
- Жануарлар тобы
- Қай жерде мекендейді?
- Немен қоректенеді?
- Пайдасы
- Зияны
- Өз пікірің
Биологтың қорытындылауы
Бүгінгі сабақта қаралған мәселелер бойынша оқушылардың қандай білім алғанын сұрақ-жауап арқылы анықтаймыз.
Экологиялық есептер
1) Құмырсқа илеуі
Бір илеудің құмырсқалары 1 тәулікте 20 000 зиянкес жәндікті жояды. Үш тәулікте қанша зиянкес жәндікті жояды? Жауабы: 60 000
2) Борсықтың қорегі
Егер бір борсық бір күнде 1 кг жәндіктер мен тышқандарды жесе, 1 аптада қанша зиянкесті жей алады? Жауабы: 7 кг
3) Бұланға қажетті шөп
Бір бұлан қыс мезгілінде тәулігіне 12 кг шөп жейді. Екі бұланға тәулігіне неше кг шөп керек? Жауабы: 24 кг
4) Тоқылдақтың ұзындығы
Ең ірі тоқылдақтың дене ұзындығы 50 см. Осындай 3 тоқылдақтың жалпы ұзындығы қанша болады? Жауабы: 150 см
5) Ақ аюдың салмағы
Ақ аюдың салмағы 1000 кг-ға дейін жетеді. Осындай 2 аюдың салмағы қанша болады? Жауабы: 2000 кг
6) Індердегі дән қоры
Тоқалтістер аязды күндері ұйықтайды, сондықтан қоректі көп жинайды. Кейбір індерде 4 кг-ға дейін дән жиналады. Осындай 3 інде неше кг дән болады? Жауабы: 12 кг
VIII. Сабақты қорыту
Әдебиетші
Өзіңе ұнайтын жануар туралы қысқаша әңгімеле.
Тілші және биолог
- Бүгінгі сабақ ұнады ма? Неліктен?
- Қандай тақырыппен таныстық?
- Қай жұмыс түрі көбірек ұнады?
Қорытынды ой
Үш топтың бірлесе әрекет етуі арқылы маңызды тұжырым жасалады: адам, жануар және өсімдік әлемі өзара байланыста, бірін-бірі толықтырады, бір-бірінсіз өмір сүре алмайды.
IX. Бағалау
Оқушылар кестені өздері толтырып, жинаған ұпайын есептейді. Баға төмендегі шкала бойынша қойылады:
| Баға | Ұпай аралығы |
|---|---|
| 5 | 7–9 ұпай |
| 4 | 4–6 ұпай |
| 3 | 2–3 ұпай |
Ортақ әрекет
Сабақ соңында үш топ ортаға шығып, бірліктің маңызын білдіреді: қол ұстасып, топ атауларын атап, «Әрқашан дос — біргеміз» деп хормен айтады.
X. Үй тапсырмасы
- 145–147-беттерді түсініп оқу.
- 1 және 2-тапсырмаларды орындап келу.