Қазақша рефераттар

Кіші Жүзде хан билігінің жойылуы

8-сынып Қазақстан тарихы: сабақ мазмұны

Бұл сабақта Қазақстанда хандық биліктің жойылуы қарастырылады. Оқушылар хандық басқарудың әлсіреуіне әсер еткен алғышарттарды талдап, XIX ғасырдың бірінші жартысындағы шаруашылық, саяси және қоғамдық дамудағы жаңа бағыттарды сипаттайды. Негізгі назар — 1822 жылғы «Сібір қазақтары туралы Жарғы» нәтижесінде болған өзгерістердің мәнін түсінуге аударылады.

Сабақтың мақсаты

  • Хандық биліктің жойылуының алғышарттарын айқындау.
  • Шаруашылық, саяси және қоғамдық дамудағы жаңа бағыттарды сипаттау.
  • 1822 жылғы Жарғы әкелген өзгерістердің тарихи мәнін түсіну.

Сабақтың міндеттері

Білімдік

Жарғының ерекшеліктерін және реформаның қазақ қоғамына ықпалын түсіндіру арқылы Қазақстанда хан билігінің жойылу себептерін ашып көрсету.

Дамытушылық

Дерекпен жұмыс барысында логикалық ойлауды, есте сақтау қабілетін дамыту; мәліметтерді салыстырып, қорытынды жасауға үйрету.

Тәрбиелік

Өздік, жұптық және топтық жұмысты жетілдіру; өткен тарихқа құрметпен қарауға тәрбиелеу.

Көрнекіліктер мен ресурстар

  • XIX ғ. I жартысындағы Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуы картасы
  • Қазақстан Республикасының әкімшілік картасы
  • Интерактивті тақта және слайдтар
  • Тірек-сызба (схемалар жиынтығы)

Сабақтың түрі мен әдістері

Сабақтың түрі

Жаңа білімді меңгерту сабағы.

Әдістер мен жұмыс формалары

  • Баяндау, пікірталас
  • Жұптық және топтық жұмыс
  • Сын тұрғысынан ойлау стратегиялары: Венн диаграммасы, «Автор орындығы», талқылау

Сабақ құрылымы

  1. 1 Ұйымдастыру
  2. 2 Қызығушылықты ояту
  3. 3 Мағынаны тану
  4. 4 Ой толғаныс
  5. 5 Қорытынды және үй тапсырмасы

Қызығушылықты ояту: бағыттаушы сұрақтар

  1. Қазақ қоғамындағы басқарудың ұлттық жүйесі қандай болды?
  2. Қазақ хандығы қашан құрылды? Алғашқы хандарды атаңдар.
  3. Ханның құқықтары мен міндеттеріне не жатады?
  4. Кіші жүз Ресейге қашан қосылды?
  5. XIX ғасырдың I жартысында Қазақстан тәуелсіз ел болды ма?

Мағынаны тану: негізгі бөлім

Тақырыптың өзегі

  • Хандық биліктің жойылуына алып келген алғышарттар
  • «Сібір қазақтары туралы Жарғы»: мазмұны мен бағыттары
  • Кіші жүзде хандық биліктің жойылуы
  • 1822 жылғы Жарғының тарихи маңызы

Жаңа тақырыпты меңгеру барысы

  1. 1 Оқушыларды тақырыппен, мақсатпен және жоспармен таныстыру.
  2. 2 Негізгі мәселелерді ауызша баяндау арқылы түсіндіру.
  3. 3 Топтық тапсырмалар: тірек-сызба құрастыру және эссе жазу.

Топтық жұмыстар: тапсырмалар

I топ

Оқулықты пайдаланып, хандық биліктің жойылуының алғышарттары бойынша тірек-сызба құрастыру.

II топ

Хрестоматияны пайдаланып, Орта жүздің әкімшілік-аумақтық бөлінуі бойынша тірек-сызба құрастыру (Хрестоматия: 226–234-бет, А. Рауан, 1992 ж.).

III топ

Оқулық пен хрестоматияны пайдаланып, Орта жүздің басқару органдарының сызбасын құрастыру (Хрестоматия: 226–234-бет, А. Рауан, 1992 ж.).

IV топ

Қазақ хандығындағы, «Сібір қазақтары туралы Жарғыдағы» және Қазақстан Республикасындағы әкімшілік басқаруды салыстырып, Венн диаграммасын жасау.

Пікірталас және шығармашылық тапсырма

Пікірталас

Сұрақ: 1822 жылғы Жарғы қазақ елі үшін пайдалы болды ма? Дәлелдер келтіріп, тарихи деректермен негіздеу ұсынылады.

«Автор орындығы»

Алдын ала дайындалған «Тәуелсіздік — халықтың арманы» тақырыбындағы эсселерді оқу және талқылау.

Бағалау өлшемдері

Оқушылардың жұмысы аналитикалық бағалау кестесі арқылы бағаланады: дауысы, мазмұн көлемі, эмоциялық әсері, орындау шеберлігі.

Ой толғаныс: бекіту сұрақтары

  1. 1 Қазақстанда хан билігін жоюдың негізгі себептерін атаңдар.
  2. 2 «Сібір қырғыздары туралы Жарғы» бойынша патша үкіметінің көздеген басты мақсаты қандай болды?
  3. 3 1844 жылғы «Орынбор қырғыздары туралы ереже» қазақтардың өміріне қандай өзгерістер әкелді?
  4. 4 Реформалардың негізгі салдарын атап шығыңдар.

Қорытынды

Қазақстан 1991 жылғы 16 желтоқсанда тәуелсіз республика болып жарияланды. Бұл күнге жету үшін қазақ халқы талай қиындықты бастан кешірді: соңғы шамамен 300 жыл бойы тәуелсіздіктен айырылып, 200 жылға жуық патшалық Ресейдің отары болды. Кеңес мемлекетінің құрамындағы соңғы 75 жылда дербестік пен тәуелсіздік мүлде шектелді.

Бүгінде Қазақстан — тәуелсіз мемлекет. Елді әлемнің 120 мемлекеті танып, 70-тен астам елмен дипломатиялық қатынас орнаған. Мемлекеттік құрылымы — республика, мемлекет басшысы — президент. Қазақстан Республикасында 14 облыс, 200-дей қала тектес кент және 150-ден астам аудан бар, халқы шамамен 16 млн.

Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау

Оқушылардың жұмысы сабақ барысында орындалған тапсырмалар мен талқылауға қатысу белсенділігіне қарай бағаланады.

Үй тапсырмасы

  • § 17 оқу.
  • Тақырып бойынша тест сұрақтарын дайындау.