Қазақша рефераттар

Күш физикалық шама

Сабақ туралы мәлімет

Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Ынтымақ негізгі мектебі. Математика және физика пәнінің мұғалімі — Идрисова Дана Темирбаевна.

Бұл сабақта оқушылар күш ұғымын күнделікті өмірдегі тәжірибелер арқылы түсініп, оның белгіленуі, өлшем бірлігі және бағыт-бағдары сияқты негізгі сипаттарын меңгереді.

Сабақтың мақсаты

1) Білімдік

Күнделікті өмірден мысалдар келтіре отырып, күш туралы түсінікті қалыптастыру: анықтамасы, белгіленуі, шамасы, өлшем бірлігі және ерекшеліктері.

2) Дамытушылық

Тәжірибе арқылы бақылау жасатып, қорытындыға көз жеткізуге үйрету; ойлау, талдау және дәлелдеу қабілетін дамыту.

3) Тәрбиелік

Оқушыларды физикалық мәдениетке баулу, жүйелі жұмыс істеуге дағдыландыру, өз ойын нақты әрі тиянақты жеткізуге тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

  1. I

    Ұйымдастыру кезеңі

    Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, сыныптың назарын сабаққа шоғырландыру.

  2. II

    Өткен тақырыпты пысықтау

    Сынып 3 топқа бөлінеді, әр топқа өткен тақырыптар бойынша сұрақтар беріледі, топ басшысы сайланады.

Топ атаулары және ұстаным

I топ

«Күш — білімде»

II топ

«Күш — атасын танымас»

III топ

«Көптің күші — бірлікте»

Мақал-мәтелдер:

  • «Білімі күшті бірді жығады, білімі күшті мыңды жығады»
  • «Көптің күші — бірлікте»

I топқа сұрақтар

  • 1.Денелердің өзара әрекеттесуі дегеніміз не?
  • 2.Қозғалыс жылдамдығы дегеніміз не? Ол нені көрсетеді? Формуласын жазыңдар.

Үлгі жауап:

Денелердің өзара әрекеттесуі — денелердің бір-біріне әсер етуі. Бұл күрделі құбылыс, оны өмірден мысалдар арқылы түсіндіруге болады.

Қозғалыс жылдамдығы — белгілі уақыт ішінде орын ауыстырудың сол уақытқа қатынасы: v = s / t (м/с).

II топқа сұрақтар

  • 1.Инерция деп нені атайды?
  • 2.Тығыздығы мен көлемі бойынша дененің массасын қалай есептейміз?

Үлгі жауап:

Инерция — денеге басқа денелер әсер етпеген кезде, оның жылдамдығын (қозғалыс күйін) сақтайтын құбылыс. (Латынша inertia — әрекетсіздік.)

Масса тығыздық пен көлем арқылы есептеледі: m = ρ · V, өлшем бірлігі — кг.

III топқа сұрақтар

  • 1.Заттың тығыздығы деп нені айтамыз? Формуласын жазыңдар.
  • 2.Денеге еш нәрсе әрекет етпесе, ол қандай күйде болады?

Үлгі жауап:

Тығыздық — заттың көлем бірлігіндегі массасы: ρ = m / V (кг/м³).

Егер денеге басқа денелер әсер етпесе, ол тыныштық күйінде қалады немесе Жерге қатысты түзу сызықты бірқалыпты қозғалады.

Деңгейлік тапсырмалар және бағалау

Оқушыларға жеке тапсырмалар беріледі. Топтық бағалау үшін әр дұрыс жауапқа сәйкес ұпайлар арнайы кестеге белгіленіп отырады.

Бағалау қағидасы

Жауаптың толықтығы, дәлдігі және мысалмен негізделуі ескеріледі.

Жеке жұмыс

Формулаларды дұрыс қолдану, өлшем бірліктерін көрсету, қорытынды жазу.

Топтық жұмыс

Түсіндірудің анықтығы, бір-бірін тыңдау және ортақ шешімге келу.

Тақырыпты ашу: тәжірибелер арқылы күшті түсіну

Демонстрация 1: қағаздың түсуі

Мұғалім жай қағаз бен умаждалған қағаздың түсуін көрсетеді. Бұл тәжірибе ауа кедергісінің қозғалысқа әсерін бақылауға мүмкіндік береді.

Демонстрация 2: арбаны итеру

Арбаны итеріп қозғалтуға болады. Бұл жағдайда арба адамның қолы әсер еткендіктен қозғалады, яғни арбаның жылдамдығы өзгереді. Демек, денеге күш әсер етеді (денеге күш түсірілді деп айтылады).

Негізгі анықтама

Күш — дененің қозғалыс жылдамдығын (қозғалыс күйін) және/немесе пішінін өзгерте алатын әсер. Күш — физикалық шама.

Белгіленуі

F

Сипаттамасы

Модулі (сандық мәні) және бағыты бар

Өлшем бірлігі

Ньютон (Н), сондай-ақ кН

Есте сақтауға:

1 Н — массасы 1 кг дененің жылдамдығын 1 с ішінде белгілі бір мөлшерге өзгертуге жеткілікті әсер ретінде қарастырылады.

Топтық тапсырмалар: күшті мысалмен түсіндіру

I топ

Практикалық әрекет

Екі оқушы тақта алдында бір-бірін ақырын итеріп, күштің әсерін көрсетеді.

II топ

Сурет арқылы түсіндіру

Машина қозғалысы мысалында күштің қозғалысқа әсерін сипаттайды.

III топ

Затпен жұмыс

Доп арқылы әсерлесуді, жылдамдықтың өзгеруін және бағытты талдайды.

Әр топ берілген тапсырма негізінде қорытынды жасап, «күш» ұғымына қысқаша анықтама береді және мысалдармен дәлелдейді.

Дәптермен жұмыс

Жазылатын тұжырым

Күш — дененің қозғалыс күйін (жылдамдығын) өзгерте алатын әсер. Күш F әрпімен белгіленеді.

Бағытын көрсету

Күш векторлық шама болғандықтан, оның бағыты міндетті түрде көрсетіледі (жебемен белгілеу).

Бекіту сұрақтары (топпен жұмыс)

I топ

  • 1.Бір дененің екінші денеге әсер еткенін неден байқаймыз?
  • 2.Физикада «күш» ұғымын қалай түсінеміз?

II топ

  • 1.Күш дененің қозғалыс сипатына қалай әсер етеді?
  • 2.Күш немен сипатталады?

III топ

  • 1.Жылдамдықтың басқа дене әсерінен өзгеретініне мысалдар келтіріңдер.
  • 2.Күштің өлшем бірлігі ретінде не қабылданған?

Қорытынды бөлім

Рефлексия

Оқушылар бүгінгі сабақта күштің анықтамасын, белгіленуін, өлшем бірлігін және бағыт ұғымын қаншалықты меңгергенін қысқаша тұжырымдайды.

Сабақты қорытындылау

Тәжірибе және талқылау нәтижесінде күштің дене қозғалысына әсер ететіні, оның векторлық шама екені бекітіледі.

Үй тапсырмасы

Оқулық бойынша тақырыпты оқу, күшке қатысты негізгі анықтамалар мен өлшем бірліктерін қайталау, қосымша мысалдар дайындау.