Оқушыларды программалау тілі, Паскаль тілінің алфавиті және алгоритм жазу ережелерімен таныстыру
Сабақ барысы
Бұл сабақта программалау ұғымы алгоритмді формальды түрде жазу тәсілі ретінде қарастырылады. Сонымен қатар программалау тілінің алфавиті, синтаксисі және арифметикалық өрнектерді жазу ережелері жүйеленеді.
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу, оқушыларды түгендеу.
- «Атом–молекула» тренингін ұйымдастыру.
- Оқушыларды 3 топқа бөлу.
2) Үй тапсырмасын тексеру
- 1 «Компьютердің пайдасы мен зияны» тақырыбында эссе.
- 2 Сәйкестендіру кестесі.
- 3 Компьютер құрылғыларының атауларын айту.
3) Тұсаукесер: «Он сұрақ» әдісі
«Компьютер» тақырыбы бойынша жылдам сұрақ-жауап арқылы алдыңғы білімді белсендіру және жаңа тақырыпқа кіріспе жасау.
4) Жаңа тақырыпты түсіндіру: «Джигсо» әдісі
Оқушыларға ресурстар таратылады. Жұппен және топпен талқылау арқылы негізгі ұғымдар жинақталады. Әр топ өз бағыты бойынша қорытынды ұсынып, өзара толықтырады.
1-топ: Алгоритм
«Алгоритм» сөзі IX ғасырдағы ұлы математик Әбу Жафар ибн Мұса әл-Хорезми есімінің латынша жазылуынан шыққан.
Алгоритм — берілген есептің шешу жолын реттелген әрекеттер тізбегі түрінде сипаттау. Алгоритмнің графиктік бейнеленуі блок-схема деп аталады.
Алгоритм түрлері
- Сызықтық — әрекеттер тізбектей орындалады.
- Тармақталған — шартқа байланысты бірнеше жолдың бірі таңдалады.
- Циклдік — есептеу процесінің белгілі бір бөлігі қайталанады.
Алгоритм қасиеттері
- Айқын, дәл болуы
- Өрнектелуі
- Үзіктілігі
- Нәтижелілігі
- Жалпыламалығы
Алгоритмді өрнектеу жолдары
- Табиғи тіл арқылы сипаттау
- Программалау тілдерінде жазу
- Графиктік тіл: блок-схема
2-топ: Программалау
Программа — белгілі бір мәселені (есепті) шешуге арналған нұсқаулар жиынтығы. Есепті шығару кезінде компьютерге бастапқы мәліметтер енгізіледі, оларды өңдеу тәсілі көрсетіледі және нәтижені қай түрде, қай құрылғыға шығару керектігі анықталады.
Паскаль программасының құрылымы
- Тақырып
- Сипаттау бөлімі
- Операторлар бөлімі
Программалау тілінің алфавиті — программаның элементтерін құрауға қолданылатын символдар жиыны. Оған әріптер, цифрлар және арнайы белгілер кіреді.
Программалау тілінде белгілі бір іс-әрекетті орындайтын, тиянақты мағынасы бар ең қарапайым сөйлем оператор деп аталады.
Атаудың шығуы
Қазіргі кезде Паскаль атауы программалау тілдерінде кеңінен қолданылады. Тіл атауы XVII ғасырдағы француз ғалымы Блез Паскальдің құрметіне берілген.
3-топ: Блез Паскаль және тілдің дамуы
Қысқаша өмірбаяны
Блез Паскаль (1623–1662) Францияның Клермон–Ферран қаласында дүниеге келген. Жастайынан зеректігімен, әсіресе математикаға бейімділігімен көзге түсті. Ол математика ғылымының дамуына зор үлес қосып, ықтималдықтар теориясының іргетасын қалаушылардың бірі болды.
Паскаль тілінің пайда болуы
Паскаль тілін 1968–1971 жылдары швейцариялық ғалым Никлаус Вирт қолайлы программалау тілі ретінде ұсынды. Паскаль тілі Алгол және Бейсик сияқты тілдермен салыстырғанда жетілдірілген тілдердің қатарына жатады. Қарапайымдылығы мен тиімділігі арқасында бүкіл әлемге кең таралды.
Негізгі түйін
Программалау — алгоритмді формальды түрде жазу тәсілі. Бұл тақырыпта программалау тілінің алфавиті мен синтаксисі, сондай-ақ арифметикалық өрнектерді дұрыс жазу ережелері арқылы есепті компьютерде шешудің құрылымдалған жолы қалыптастырылады.
Оқушыға арналған қысқа чек-парақ
Білу керек
- Алгоритмнің анықтамасы және түрлері
- Алгоритм қасиеттері
- Паскаль программасының негізгі бөліктері
Қолдана алу
- Есепті алгоритм түрінде сипаттау
- Алфавит, синтаксис ұғымдарын ажырату
- Арифметикалық өрнектерді жазу ережелерін сақтау