Деректер енгізу
Сабақтың мақсаты
1) Білімдік мақсат
- Оқушыларды Excel-дегі негізгі ұғымдармен және амалдармен таныстыру.
- Жұмыс кітабы мен жұмыс парағының негізгі элементтерін түсіндіру.
2) Дамытушылық мақсат
- Жұмыс парақтарымен әрекет жасауды үйрету: парақтар арасында ауысу, қосу, атауын өзгерту.
- Баған ені мен жол биіктігін өзгерту дағдысын қалыптастыру.
- Деректер енгізу, сақтау, өңдеу және формулаларды қолдануды практикада бекіту.
- Іскерлік пен шығармашылық қабілетті дамыту.
3) Тәрбиелік мақсат
- Жауапкершілікке, зеректікке, ұқыптылыққа және сауаттылыққа тәрбиелеу.
Негізгі идея
Қағаздағы кесте мен электронды кестенің басты айырмашылығы — электронды кестеде деректерді компьютер арқылы өңдеу, есептеу және нәтижені жылдам өзгертуге болады.
Сабақ жоспары
- I. Ұйымдастыру
- II. Үй тапсырмасын тексеру
- III. Жаңа сабақты түсіндіру
- IV. Жаңа сабақты бекіту
- V. Сабақты қорытындылау
- VI. Үйге тапсырма
- VII. Бағалау
I. Ұйымдастыру
- Оқушыларды орналастыру және сабаққа назарын аудару.
- Қауіпсіздік ережелерін сақтау қажеттігін ескерту.
Үй тапсырмасын тексеру (MS Word)
Алдыңғы тақырып бойынша білімді жүйелеу үшін төмендегі сұрақтар қойылады:
- 1MS Word бағдарламасының мүмкіндіктерін атаңыз.
- 2MS Word мәтіндік процессорын қандай тәсілдермен іске қосуға болады?
- 3Бағдарлама жұмысын дұрыс аяқтау үшін қандай әдісті қолданасыз?
- 4Құжаттағы қажетті сөйлемді көшіру немесе қиып алу үшін не істеу керек?
- 5MS Word құжатына кестені (таблицаны) қалай енгіземіз?
- 6Бірнеше ұяшықты біріктіру және бір ұяшықты бірнеше ұяшыққа бөлу қалай орындалады?
- 7MS Word құжатына суретті қалай кірістіреміз?
- 8Суреттің өлшемін қалай өзгертеміз?
- 9Word құжатынан суретті қалай өшіреміз?
Жаңа сабақ: Microsoft Excel
Кіріспе сұрақ
Сұрақ: Қағаздағы кесте мен электронды кестенің ең басты айырмашылығы неде?
Жауап: Электронды кестеде деректерді компьютерлік өңдеуге, есептеуге және нәтижені автоматты жаңартуға болады.
Слайд 1. Excel мүмкіндіктері
- Кесте құру, атау беру және дискіге сақтау.
- Сақталған кестелерді ашу және түзету енгізу.
- Жол, баған және ұяшық қосу.
- Жол, баған және ұяшықты жою.
- Ұяшық ішіндегі деректерді көшіру немесе орын ауыстыру.
- Өсу/кему ретімен сұрыптау.
- Формула арқылы есептеу.
- Диаграмма құру және кестеге кірістіру.
- Графикалық объектілер мен суреттер енгізу.
- Кестені баспаға шығару.
Excel бағдарламасын іске қосу жолы экран арқылы көрсетіледі.
Слайд 2. Excel терезесі және негізгі элементтер
Әрбір элементтің қызметі оқушылармен бірге талданады. Оқушылар компьютер экранындағы интерфейсті қарап отырып орындайды.
- Тақырып жолы
- Мәзір жолы
- Стандартты құралдар тақтасы
- Пішімдеу тақтасы
- Формулалар жолағы
- Баған тақырыптары
- Жол нөмірлері
- Парақ таңбашалары
- Қалып-күй жолағы
- Айналдыру жолағы
- Межелеу белгісі
- Жұмыс аумағы
Слайд 3. Жұмыс парағының құрылымы және навигация
Жол
65 536 (1, 2, 3, ...)
Баған
256 (A, B, C, ...)
Ұяшық
16 777 216 (A1, A2, ...)
Тышқанмен жұмыс
Жұмыс аймағында меңзер әдетте қосу (+) белгісі түрінде, ал кестеден тыс жерде бағдарша түрінде көрінеді.
Пернетақтамен жылжу
- Tab — оңға
- Shift + Tab — солға
- Enter — төмен
- Shift + Enter — жоғары
Парақтармен жұмыс
Парақтар арасында ауысу
- Терезенің төменгі жағындағы қажетті парақтың таңбашасын шерту.
- Айналдыру батырмаларын керекті бағытта пайдалану.
Жылдам өту (Go To)
F5 пернесін басып, ашылған диалог терезесінде ұяшық координатасын енгізіп, OK батырмасын басыңыз.
Жаңа парақ қосу
Insert → Sheet командасын орындаңыз немесе парақ таңбашасын оң жақ батырмамен шертіп, Add таңдаңыз.
Парақ атауын өзгерту
Таңбашаға бір рет шертіп, контекстік мәзірден Rename таңдаңыз. Жаңа атауды енгізіп, бекітіңіз.
Өлшемдерді өзгерту
Баған енін және жол биіктігін өзгерту тәсілі оқушылардың өз бетінше орындауы арқылы бекітіледі (қағаздағы кестедегі өлшемді өзгерту логикасымен салыстырылады).
Excel-де деректермен жұмыс
- Деректер енгізу
- Мәтін енгізу
- Сан енгізу
- Ұяшықтар ауқымын таңдау
- Ұяшық мазмұнын жою
- Деректерді сақтау
- Өңдеу және формулалар қолдану
Жаңа сабақты бекіту
Бекіту сұрақтары
- 1Excel кестелік процессоры деректермен қандай операциялар орындауға мүмкіндік береді?
- 2Баған енін және жол биіктігін қалай өзгертуге болады?
- 3Ұяшыққа енгізілген қате символдарды қалай өшіреміз?
- 4Жұмыс парағының атауын қалай өзгертуге болады?
- 5Формула енгізудің негізгі ережесі қандай?
Практикалық тапсырма 1: жалпы соманы есептеу
Кесте құрып, әр тауар үшін жалпы соманы есептеңіз. Соңында жиынтық мәнін шығарыңыз.
| Тауар | Саны | Бағасы | Жалпы сомасы | Формула (мысал) |
|---|---|---|---|---|
| Тоқаш | 130 | 10 | — | =B2*C2 |
| Самса | 130 | 10 | — | =B3*C3 |
| Шырын | 140 | 10 | — | =B4*C4 |
| Тақтайша | 50 | 50 | — | =B5*C5 |
| Орындық | 15 | 100 | — | =B6*C6 |
Жиынтықты есептеу үшін (мысалы, D2:D6 аралығы):
=SUM(D2:D6)
Практикалық тапсырма 2: өрнектің мәнін табу
Берілген мәндер бойынша кестені толтырыңыз және (a+b)·c өрнегінің нәтижесін есептеңіз.
| a | b | c | (a+b)·c |
|---|---|---|---|
| 12 | 36 | 3 | — |
| 123 | 121 | 4 | — |
| 45 | 135 | 9 | — |
Формула үлгісі (бірінші жол үшін):
=(A2+B2)*C2
Практикалық тапсырма 3: өзгермелі қоңырау кестесі
Сабақ пен үзіліс ұзақтығы өзгерген кезде автоматты түрде жаңаратын электронды қоңырау кестесін құрыңыз.
1) Мәтіндерді енгізу
- A1:B1:C1 ұяшықтарын біріктіріп, «Қоңырау кестесі» деп жазыңыз.
- B3 — «Сабақтың басталуы», C3 — «Сабақтың аяқталуы».
- A4:A9 — 1-сабақтан 6-сабаққа дейін.
- E3 — «Сабақтың ұзақтығы», E4 — «Үзілістің ұзақтығы».
2) Бастапқы мәндер
- B4 — 8:30
- E3 — 0:45
- E4 — 0:10
3) Формулалар
Сабақтың аяқталуы
=B4+$E$3
Келесі сабақтың басталуы
=C4+$E$4
Үзіліс уақытын өзгертіп, нәтижедегі автоматты өзгерісті бақылаңыз.
Қорытынды, үй тапсырмасы және бағалау
Сабақты қорытындылау
- Оқушылардың жұмысына талдау жасау.
- Слайд бойынша қысқа теориялық тест орындау.
Үйге тапсырма
- 1Оқулықтың 165–177-беттеріндегі 11.1 және 11.2 тақырыптарын оқу.
- 2Өз бетіңізше есептеуге арналған тапсырма ойлап тауып, жазып келу.
Бағалау
Бағалау практикалық тапсырмаларды орындау сапасына, дәлдігіне және қауіпсіздік ережелерін сақтауға қарай жүргізіледі.