Отан - отбасынан басталады дейді дана халқымыз
Отбасы мен мектеп: өнегелі ұрпақ тәрбиелеудегі сенімді одақ
«Отан – отбасынан басталады» дейді дана халқымыз. Отбасынан басталатын тәрбие – тек жеке шаңырақтың ғана емес, елдің де игілігі екенін әрбір ата-ана ұмытпай, жадында сақтағаны жөн.
Елбасымыз Н. Ә. Назарбаевтың Жолдауы егемен еліміздің тұрақты дамуын қамтитын, мемлекетіміздің барлық саласына серпін беретін, халқымыздың игілігін көздейтін нақты іс-жоспарға құрылған тарихи құжат ретінде бағаланды. Онда болашаққа бастайтын жол қазақстандықтардың әлеуетін ашатын жаңа мүмкіндіктер жасаумен байланысты екені айтылып, ХХІ ғасырдағы дамыған ел – белсенді, білімді және денсаулығы мықты азаматтар елі екені атап өтілді [1].
Қоғамдық жауапкершілік: тәрбиені бір ғана мектепке жүктемеу
Демек, бұл мақсаттарға жету үшін еліміздің әрбір тұрғыны стратегиялық жоспарларды жүзеге асыруға үлес қосуы тиіс. Осы тұста отбасы мен мектеп, ұстаз бен ата-ана, ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас мәселесі қашанда өзектілігін жоймайды.
Бүгінгідей жан-жақтан технологиялық ақпарат тасқыны күшейген заманда ұрпақ тәрбиесін түгелдей мектепке немесе мұғалімге ысырып қойып, бейқам жүрудің соңы өкінішке ұрындырмасына кім кепіл? Саналы ұрпақ тәрбиелеу – бірлескен еңбекті, ортақ ұстанымды және тұрақты байланысты талап ететін ортақ міндет.
Мектептің орны: тәрбиелік жүйедегі шешуші буын
Мектеп – өскелең ұрпақты тәрбиелеу жүйесіндегі шешуші буын. Оның жас ұрпақты тәрбиелеудегі рөлі орасан. Мектеп ешқашан отбасынан да, қоғамнан да бөлек емес. Сондықтан оның іс-әрекеті отбасымен, жұртшылықпен, еңбек ұжымдарымен тығыз байланыста болады. Мектептің үлкен тәрбиелік қызметі де осы өзара ықпалдастықта көрінеді.
Отбасының орны: баланың алғашқы ұстазы
Ал баланың тәрбиесі мен дамуындағы басты рөл атқарушы – отбасы. Бала өмірінің басым бөлігі отбасында өтеді. Отбасы адамзат бесігін тербеткен ұя болса, баланың алғашқы ұстазы – ата-ана. Сондықтан бала мектеп табалдырығын аттағанға дейін оның тәрбие мен мінез қалыптастырудағы негізгі тірегі де – өз шаңырағы.
Отбасы мектеппен бірлесіп оқу-тәрбие үдерісінің табысты не табыссыз болуын айқындайтын тәрбиелік ортаның маңызды факторлар кешенін қалыптастырады [2, 12]. Сондықтан отбасы – оқыту мен тәрбие жұмысындағы мектептің табиғи одақтасы екені айқын.
Ынтымақтастықтың тірегі: сынып жетекшінің рөлі
Мектеп пен отбасының ынтымақтастығын жүзеге асыруда сынып жетекші негізгі рөл атқарады. Бала тәрбиесінің отбасында да, мектепте де нәтижелі болуы ең алдымен ынтымақтастыққа сүйенеді. Ал осы ынтымақтастықтың орнығуы, жүйелі байланыс пен сенімнің қалыптасуы көбіне сынып жетекшісінің кәсіби ұстанымына, ұйымдастырушылық қабілетіне байланысты.
Жалпы білім беретін мектептегі сынып жетекші сыныптан тыс тәрбие жұмысын ұйымдастырып, үйлестіріп, өткізумен қатар, ата-аналармен жүргізілетін жұмыстың да маңызды бөлігін атқарады. Мұнда мақсат – тек ақпарат жеткізу емес, ортақ жауапкершілік алаңын құру, бала мүддесін бір арнаға тоғыстыру.
Халық даналығы және отбасындағы рөлдердің тәрбиелік мәні
К. Ж. Қожахметова халық даналығы адамның әрекеттері мен қызметтерін оның мәртебесіне сай – ата, әже, әке, ана, ұл, қыз, күйеу бала, келін деп реттеп қана қоймай, әрбір рөлдің қызметі мен терең идеялық мағынасы өсиеттерде сақталатынын атап көрсетеді [3, 145].
Негізгі ой
Отбасындағы әр рөлдің міндеті мен ықпалы – баланың мінезі, жауапкершілігі, құндылықтары қалыптасатын маңызды орта.
Тәрбиедегі қорытынды
Халық даналығын терең түсінетін ұстаз ғана ата-анамен жұмысты нәтижелі құрып, ұрпақ тәрбиесінде тұрақты жетістікке жете алады.
Түйін
Өнегелі ұрпақ тәрбиесі – мектептің де, отбасының да ортақ миссиясы. Бірігіп әрекет еткенде ғана тәрбие тұтасып, балаға бағыт-бағдар айқындалады. Ұстаз бен ата-ана арасындағы сенім, жүйелі байланыс және ортақ құндылықтар қоғамның саналы, білімді, дені сау азаматтарын қалыптастырудың берік негізіне айналады.