Қазақша рефераттар

Өлеңді балалардың оқуы

Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Қ. Пірімов атындағы ауыл, №103 мектеп

Бастауыш сынып мұғалімі: Тоқсанбаева Биғанша

Сабақ тақырыбы

Өтебай Тұрманжанов. «Қарлығаш»

Сабақтың мақсаты

  1. Өлең мазмұнын меңгерту арқылы табиғат пен адам арасындағы байланысты түсіндіру.
  2. Ойлау дағдыларын қалыптастырып, өлеңді мәнерлеп оқуға, өз сөздерімен әңгімелеуге және ауызекі сөйлеуге машықтандыру.
  3. Табиғаттың адам өміріне және жан-жануарларға қажеттілігі туралы ғылыми түсінік беру, қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеу.

Сабақтың типі

Жаңа сабақты түсіндіру.

Сабақтың түрі

  • Әңгімелеу
  • Сұрақ-жауап
  • Көрнекілікпен жұмыс
  • Шығармашылық жұмыс
  • Мәнерлеп айту
  • Оқу

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың зейінін сабаққа бағыттау, сыныптың дайындығын тексеру.

II. Үй тапсырмасын бекіту

  • Қазір қай тарауды оқып жатырмыз?
  • «Туған жерім — тұғырым, өскен елім — өзегім» тақырыбының мәні қандай?
  • Үйге қандай тапсырма берілді?
  • Сансызбай Сарғасқаевтің «Шыбық» әңгімесін түсініп, оқып келу.

Талқылау сұрақтары

  • Әңгіме неге «Шыбық» деп аталған?
  • Сен Темірдің орнында болсаң не істер едің? Бақыттың орнында болсаң ше?
  • Орманға жалғыз барар ма едің, әлде кері қайтар ма едің?
  • Бақыт пен Темірдің қылықтарын салыстыр. Қайсысы ұнайды? Неліктен?
  • Бақыт пен Темірге мінездеме бер.

Қорытынды ой: Оқушылар да шыбықтай өсіп келе жатқан егемен еліміздің болашағы. Жақсы әдеттерді үйреніп, жаман қылықтардан аулақ болайық.

III. Жаңа сабақ

Жаңа тақырып сөзжұмбақ шешу арқылы ашылады. Шешімі: «қарлығаш».

Бүгін Өтебай Тұрманжановтың «Қарлығаш» өлеңін оқимыз.

Автор туралы қысқаша мәлімет

Өтебай Тұрманжанов 1905 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының Ордабасы ауданында дүниеге келген. Ол қазақ мақал-мәтелдерін құрастырып, балалар әдебиетіне елеулі үлес қосқан. Балаларға арналған «Біздің қарлығаш» әңгімелер жинағы және «Ұршық» өлеңдер жинағы бар.

Шығармашылық байланыс (4 минут)

  • 1 Құстар туралы ойлану
  • 2 Жұмбақтар шешу
  • 3 Құстарға байланысты әңгіме жазу немесе өлең шығару

Қосымша: тақтадағы сюжетті сурет бойынша (құстар) ойларын ауызша айту.

IV. Оқулықпен жұмыс

  1. Мұғалім өлеңді оқиды.
  2. Оқушылар кезекпен оқиды.
  3. Оқушылар құраған әңгіме/өлең мен түпнұсқа мазмұны арасындағы айырмашылық талқыланады.
  4. Өлеңдегі жағымды және жағымсыз кейіпкерлер мен жәндіктер туралы әңгімелеу, салыстыру.

V. Өздік жұмыс

  • Өлеңді мәнерлеп оқу.
  • Дәптермен жұмыс: осы жерде қыстап қалатын құстардың аттарын жазу.
  • Түсініксіз сөздердің мағынасын ашу: қырмызы бел, тоқсан тоғыз, қиянат, тоқ санап.

VI. Бекіту және қорытынды

Қазақ халқы ежелден құстарды ерекше қастерлеген: ұлдарын сұңқарға, төгілте ән салған әншісін бұлбұлға, батырларын бүркітке, сұлуларын аққуға теңеген. Құстардың атымен қыз балаларға есім беру дәстүрі де бар: Сандуғаш, Ұлар, Қарлығаш. Құстардың қанат пішінінен ою-өрнек жасап, әнге қосқан.

Музыкамен байланыс

Ахмет Жұбатқановтың «Қарлығаш» әнін үнтаспадан тыңдау.

Құстар және ауа райы болжамы

  1. Шағала келсе, сең бұзылады.
  2. Көкек қатты әрі жиі шақырса, күн жылынады.
  3. Қарлығаш өрлеп ұшса, күн жылы әрі құрғақ болады; жер бауырлап ұшса, жаңбыр жауады.

«Ұшты-ұшты» ойыны

«Ұшты-ұшты сұңқар ұшты. Ұшты-ұшты тұлпар ұшты. Ұшты-ұшты сандуғаш ұшты. Ұшты-ұшты қарлығаш ұшты.»

Тапсырма: ішінен зат есімдерді тауып, белгілеу.

Логикалық тапсырма

Өрнектердің мәнін тауып, орнына қойғанда құстар туралы сөйлем шығады: «Құстар — біздің досымыз.»

Шығармашылық жұмыс

  • Ермексаздан құстың бейнесін жасау.
  • Мультфильм көрсету.

VII. Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау

Сабаққа белсенді қатысып, нақты жауап берген 7–8 оқушыға баға қойылады.

Үй тапсырмасы

  • «Құстар — біздің досымыз» тақырыбына әңгіме құрастыру.
  • Альбом жасау.
  • Өлеңді мәнерлеп оқу, мазмұнын түсіндіріп айту.