Физика - техника негізі
Техникалық үйірме — физикаға қызығушылықты оятатын орта
Физика табиғатта болатын құбылыстарды және олардың заңдылықтарын зерттейді. Ол — техниканың негізі әрі экспериментке сүйенетін ғылым. Адамзаттың осы заңдылықтарды ашудағы ғылыми жетістіктері қарапайым еңбек құралдарынан бастап күрделі техникалық қондырғыларға дейін жасауға мүмкіндік берді.
Физика мен техника: заманауи өмірдің тірегі
Бүгінгі таңда әр салада жаңа технологиялар қарқынды дамып келеді: ауыл шаруашылық машиналары, су асты және су үсті техникасы, әуе техникасы, нанотехнология және басқа да бағыттар — білім мен ғылымның дамуының айқын көрінісі. Осындай құралдар мен есептеулердің нәтижесінде адам баласы табиғат туралы көптеген жаңалық ашты және әлі де ашылмаған құпияларды зерттеуді жалғастырып келеді.
Мектептегі пәндерді игеру: түсіну ғана емес, қолдана білу
Мектептегі жаратылыстану пәндерін, соның ішінде физика, астрономия және технологияны игеру — тек заңдылықтарды түсіну емес. Бұл — құбылыстарды бақылау, зерттеу, тәжірибе мен эксперимент арқылы қорытынды шығару және білімді іс жүзінде қолдана білу.
-
Бақылау: құбылысты нақты көріп, сипаттай білу.
-
Эксперимент: өлшеу, салыстыру, дәлелдеу дағдыларын қалыптастыру.
-
Қолдану: теорияны өмірлік жағдайлармен байланыстырып, нәтижеге жеткізу.
Техникаға бейім оқушы: сұрақтан іске дейін
«Бес саусақ бірдей емес» дегендей, барлық бала — оқушы болғанымен, тумысынан техникаға жақын балалардың дүниетанымы өзгеше келеді. 7-сыныпта физика мен астрономия басталғанда, техникаға бейім оқушылар кез келген нәрсеге мән беріп: «Бұл қалай жұмыс істейді? Құрылысы қандай? Неден жасалған?» деген сұрақтарды қарша боратады. Олар қанағаттанарлық жауап алғанша тыным таппай, түсінген соң оны жасап көруге ұмтылады.
Осындай оқушылармен жұмыс — ұстаздан шығармашылық көзқарасты талап етеді: қызығушылықты қолдап, оны нақты әрекетке айналдыру маңызды.
Үйірме — шығармашылықтың шеберханасы
Үйірме — баланың шығармашылық еңбегі. Техникалық үйірме оқушының жан-жақты дамуына ықпал етіп, техника тілін меңгеруге көмектеседі, байқағыштығын арттырады, ой-өрісін кеңейтеді. Ізденіс пен еңбек арқылы түрлі техникалық модельдерді дұрыс құрастыруды үйреніп, олардың жұмыс істеу принципін түсінеді және өндіріс пен тұрмыста қалай қолдануға болатынын меңгереді.
Теориялық түсінік
Заңдылықтарды оқу, сызу, есеп шығару арқылы ұғым қалыптасады.
Практикалық әсер
Сол заңдылыққа сүйеніп модель құрастыру — түсінуді тереңдетіп, ынтаны күшейтеді.
Мысал: «Реактивті қозғалыс» тақырыбы және зымыран моделі
9-сыныпта өтілетін «Реактивті қозғалыс» тақырыбы оқушылар үшін ерекше әсерлі. Бұл құбылыстың табиғаты механикалық немесе жылулық қозғалыстардан өзгеше. Сабақ барысында оқушылар кәдімгі су сақтайтын пластикалық ыдыстан зымыран моделін жасап, арнайы тығын дайындайды: ішіне су құйып, сорғымен қысым беріп, тығынды босатқан кезде зымыран қозғалысқа келіп, әуеге зымырай ұшады.
Сол сәттегі қуаныш, әсер және өз қолымен жасағанына деген мақтаныш — тақырыптың толық меңгерілгенінің айқын белгісі. Ең бастысы, бұл тәжірибе оқушылардың физикаға қызығушылығын едәуір арттырады.
Дәстүр: Ғарышкерлер күні және мектептегі ортақ қуаныш
Мектебімізде 12 сәуір — Ғарышкерлер күніне орай жыл сайын дәстүрлі түрде зымыран ұшыру шарасы өткізіледі. Бұл күнді барлық оқушылар, әсіресе бастауыш сыныптар мен 5–6-сынып оқушылары асыға күтеді. Олар мұғалімдерінен: «Біз қашан физиканы оқимыз?» деп сұрап, пәнге ерекше құрмет танытады.
Қорытынды: теорияны практикамен ұштастырудың құндылығы
Физиканың теориялық бөлімдерін мүмкіндікке қарай тәжірибемен және практикалық жұмыстармен ұштастырсақ, оқушылардың пәнге қызығушылығы айқын артады. Техникалық үйірме — осы байланысты табиғи түрде қалыптастыратын, баланың ынтасын әрекетке айналдыратын ең тиімді орта.