Қазақша рефераттар

Тыныс алу мүшелерінің аурулары

Сабақ туралы мәлімет

Мектеп

Атырау облысы, Атырау қаласы, Жамбыл атындағы орта мектеп

Мұғалім

Фазылова Жібек Үбенқызы (биология пәні мұғалімі)

Сынып

8-сынып

Сабақ тақырыбы

Тыныс алу мүшелерінің аурулары

Сабақта тыныс алу жүйесінің ең жиі кездесетін аурулары, олардың пайда болу себептері, жұғу жолдары, негізгі белгілері, емдеу және алдын алу шаралары қарастырылады.

Білімділік мақсат

  • Тыныс алу мүшелерінің ауруларын және олардың себептерін түсіндіру.
  • Аурудың жұғу жолдарын, негізгі белгілерін, емделу тәсілдерін талдау.
  • Алдын алу шараларын жүйелеу және күнделікті өмірде қолдануға бағыттау.

Тәрбиелік мақсат

  • Жеке бас гигиенасын сақтауға және ұқыптылыққа тәрбиелеу.
  • Салауатты өмір салтын ұстанудың маңызын ұғындыру.
  • Темекінің зиянын түсіндіріп, одан аулақ болуға бағыттау.
  • Ұлттық құндылықтарды сақтауға, салт-дәстүрді құрметтеуге баулу.

Дамытушылық мақсат

  • Шығармашылық және практикалық әрекеттерді дамыту.
  • Зерттеушілікке, ізденушілікке, дәлелді ой айтуға жетелеу.
  • Сын тұрғысынан және логикалық ойлау дағдыларын қалыптастыру.

Сабақ форматы

Түрі мен әдістері

  • Сабақ түрі: жаңа сабақ
  • Әдістері: топтық жұмыс, сұрақ-жауап, жеке жұмыс, жұптық жұмыс

Пәнаралық байланыс

Биология, химия, өзін-өзі тану, дінтану.

Қажетті ресурстар

  • A3 форматты қағаз, маркерлер
  • Интернет материалдары
  • Интербелсенді тақта
  • Тыныс алу жүйесінің мүшелерінің макеті
  • Тәжірибелік құралдар: темекі, стакан, мақта, шыны түтікше
  • Бағалау парақшалары, жұлдызшалар

Сабақтың құрылымы

I. Ұйымдастыру

Амандасу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру.

II. Мақсат қою

Тақырыпқа қызығушылық ояту және күтілетін нәтижені белгілеу.

III. Материалды түсіндіру

Тыныс алу мүшелерінің аурулары, жұғу жолдары, белгілері және алдын алу.

IV. Түсінгенін тексеру

Сұрақтар, тапсырмалар, талқылаулар арқылы кері байланыс.

V. Бекіту

Шығармашылық, логикалық және тәжірибелік тапсырмалар.

VI. Үй тапсырмасы және бағалау

Оқу тапсырмасы, реферат, тест құрастыру; бағалау парақшалары арқылы бағалау.

I. Ұйымдастыру кезеңі

Ынтымақтастық атмосферасы

Оқушылар «Шаттық шеңберін» құрып, сабаққа жағымды көңіл күймен кіріседі:

Шырылдады қоңырау, Біз сабақты бастаймыз. Партамызға отырып, «Табыс» тілеп көзбенен, Жаңа білім алуға Алға қадам басаймыз.

Топқа бөлу және бағалау

Оқушылар түстер бойынша 3 топқа бөлінеді:

  • 1-топ: Тұмау
  • 2-топ: Темекі
  • 3-топ: Өкпе

Бағалау: бағалау парақшалары және жауап берген оқушыларға берілетін жұлдызшалар арқылы жүзеге асады.

II. Үй тапсырмасын сұрау

«Таңғажайып тоғыздық» және «Сұрақты ұстап ал!»

Топтар фасоль салынған дорбаны бір-біріне лақтырып, 178–183-беттердегі сұрақтар бойынша өзара сұрақ қояды.

  1. Мұрын қуысында ауа қандай өзгерістерге ұшырайды?
  2. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы деген не?
  3. Тыныс алу көлемі деген не?
  4. Тыныс алуға қажетті ауаның құрамы қандай?
  5. Сыртқа шығарылған ауаның құрамы қандай?
  6. Өкпенің тіршілік сыйымдылығын қандай құралдармен анықтайды?
  7. Ауа тамырының құрылысы қандай?
  8. Тыныс алуға және тыныс шығаруға қандай бұлшық еттер қатысады?
  9. Плевра және плевра сұйықтығының маңызы қандай?

Ой қозғау

Оқушыларға адам ағзасының аурулары көрсетілген шеңберлі диаграмма таратылады. Тапсырма: диаграммадан тек тыныс алу жүйесіне қатысты ауруларды ғана бояу.

Талқылау сұрағы: Неліктен кейбір ауруларды таңдадыңдар, ал кейбірін боямадыңдар? Осы арқылы жаңа тақырыпқа өтеміз және тыныс алу мүшелерінің ауруларымен толық танысу қажеттігін айқындаймыз.

III. Жаңа сабақ: тыныс алу мүшелерінің аурулары

1) Өкпе аурулары

  • Плеврит
  • Өкпе обыры
  • Туберкулез

2) Ауа-тамшы арқылы таралатын аурулар

  • Тұмау
  • Кеңсірік аурулары: гайморит, полип
  • Бронхы және тамақ аурулары: тонзиллит, ларингит

3) Темекінің тыныс алуға зияны

Интербелсенді тақтадағы слайдтар мен бейнематериалдар арқылы темекі түтінінің тыныс алу жүйесіне әсері түсіндіріледі.

Негізгі идея

Темекі түтіні тыныс жолдарының кілегейлі қабығын тітіркендіріп, қорғаныш қызметін әлсіретеді және ауыр аурулардың қаупін арттырады.

IV–V. Түсінгенін тексеру және бекіту тапсырмалары

Шығармашылық тапсырма: «Біз өмірді таңдаймыз!»

Жұптық жұмыс: әр топ өз тақырыбы бойынша жарнама газетін дайындайды. Мақсаты — аурудың алдын алу және одан сақтану жолдарын нақты, сенімді дәлелдермен ұсыну.

1-топ

Туберкулез дерті

2-топ

Тұмау ауруы

3-топ

Темекіден болатын өкпе обыры

Тәжірибе: «Түтіннің ізі»

Бөтелкенің ішіне мақта салынады. Тығынға шыны түтікше орнатылып, темекі түтіні түтікше арқылы өткізіледі.

Талқылау сұрақтары:

  • Нені байқадың?
  • Қандай қорытынды шығаруға болады?

Бұл тапсырма темекі түтініндегі шайыр мен зиянды қоспалардың «ізін» көзбен көруге көмектеседі.

Логикалық тапсырма (жеке жұмыс)

Сұрақ: Жасөспірімдер неліктен темекіге әуес болады? Оқушылар жауаптарын топтастыру әдісімен жүйелейді.

«Кім шапшаң?» — белгілері бойынша ауруды анықтау

Шарты: берілген белгілерге қарап, аурудың атауын жылдам табу.

  1. Ауырған адам тершең, әлсіз, дене қызуы көтеріледі.
  2. Иіс пен дәм сезуге қатты әсер етеді.
  3. Құрамында 200-ден астам улы зат бар.
  4. Тәбеті төмендейді, жөтеледі, қан түкіруі мүмкін.
  5. Құрамындағы улы зат — никотин.
  6. Капиллярлар кеңейіп, кілегейлі қабықтан сұйықтық көп бөлінеді.
  7. Жас ағзаны тез уландырады.
  8. Орталық жүйке жүйесін зақымдайды.

«Әуе шары» — есептер шығару (бірлескен жұмыс)

Бұл тапсырмада оқушылар берілген ақпараттың факт екенін немесе пікір екенін ажырата отырып, шешімін талқылайды. Кей жағдайда бір ғана дұрыс жауап болмауы мүмкін — маңыздысы өз ұстанымын дәлелдеу.

1-топ есебі

3 немесе 5 жыл темекі шегетін 20 баланың денсаулығын тексергенде, 70%-ы екі түрлі аурумен (өкпе және асқазан), ал қалғандары бір аурумен (бронхы) ауырған.

Сұрақ: Өкпе және асқазан ауруымен қанша бала ауырған? Бронхы ауруымен қанша бала ауырған?

2-топ есебі

Жаңа туған нәрестенің салмағы 3300 г. Егер әкесі темекі шексе, баланың салмағы 125 г-ға кемиді. Егер анасы да темекі шегетін болса, баланың салмағы қанша грамға кем туады және бұл бастапқы салмақтың қанша пайызы?

3-топ есебі

Темекі шегетін балалардың өмірі 15%-ға қысқарады. Қазақстанда орташа өмір сүру жасы 58 болса, темекі шегетін балалардың өмір сүру жасы қанша жыл?

Қорытындылау және рефлексия

«Дәрігер кеңесі»

Оқушылар дәрігер рөлінде сөйлеу арқылы тақырыпты қорытындылайды: тыныс алу мүшелері ауырмауы үшін қандай пайдалы кеңес берер едің?

Назар аударатын түйін

Алдын алу — емдеуден тиімді: тазалық, дұрыс тамақтану, белсенді қозғалыс, вакцинация, бөлмені желдету және темекіден толық бас тарту.

«Баспалдақ» рефлексиясы

  • Бүгін біз не білдік?
  • Қандай тапсырмалар саған оңай болды?
  • Қандай тапсырмалар қиындық келтірді?

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

  • 42-тақырып: «Тыныс алу мүшелерінің аурулары»
  • 183–185-беттерді оқу
  • Реферат жазу
  • Тест тапсырмаларын құрастыру

Бағалау

Оқушылардың жұмысы бағалау парақшалары бойынша және жұлдызшалар арқылы жинаған ұпайларына сәйкес бағаланады.

Бағалау өлшемдері

  • Белсенді қатысу және жауаптың дәлдігі
  • Топтық/жұптық жұмыстағы үлес
  • Шығармашылық тапсырманың сапасы және дәлелді ой