Ұқсас қосылғыштарды біріктіру Сабақтың типі
Сын тұрғысынан ойлау: мәні мен маңызы
Сын тұрғысынан ойлау — саналы түрде мағына іздеу: өз көзқарасын қалыптастырып, басқалардың пікірін ескеріп, объективті ойлауға ұмтылу және қисыны жоқ қате сенімдерден бас тарта білу. Бұл дағды жаңа идея ұсынуға, жаңа мүмкіндіктерді көруге және мәселені шешуде дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.
Оқушы нені білуі қажет?
- Алдын ала сенімділік қалыптастыру.
- Білімін басқаларға жеткізе білу.
- Осы білімнің мәселені шешуге қалай әсер ететінін түсіну.
Сын тұрғысынан ойлайтын адам қоятын сұрақтар
- Мен не білемін?
- Мен жаңаша нені білдім?
- Менің білімім қалай өзгерді?
- Осы біліммен мен не істей аламын?
Дәйексөз: Адамның құндылығы — оның ойлау қабілетінде (Блез Паскаль). «Айтсаң — ұмытамын, көрсетсең — есімде қалады, қызықтырсаң — түсінемін».
Үш кезеңдік модель: сабақтың логикасы
Сын тұрғысынан ойлау технологиясы бойынша сабақ көбіне үш кезеңнен тұратын модульдік құрылыммен ұйымдастырылады. Бұл — базалық үлгі. Нақты сабақта үш кезеңнің бәрін бірдей толық көлемде іске асыру әрдайым мүмкін бола бермейді: кейде сабақтың басым бөлігі «шақыруға», кейде «ұғынуға» немесе «рефлексияға» бағытталуы мүмкін.
1) Шақыру
Бұрынғы білімді еске түсіру, қызығушылық ояту, сұрақ қою арқылы оқу мақсатын нақтылау.
2) Іске асыру (ұғыну)
Жаңа материалды меңгеру, мағынасын түсіну, дәлелдеу, тапсырма орындау арқылы білімді құрастыру.
3) Рефлексия
Өз оқуын бағалау: нені үйренді, қалай өзгерді, қандай қорытынды жасады, әрі қарай нені дамыту қажет.
Сабақ мақсаты, міндеттері және күтілетін нәтиже
Мақсат
Ұқсас қосылғыштарды біріктіру алгоритмімен танысу және оны есептерде қолдану.
Міндеттер
Білімділік
- Алгоритммен таныстыру.
- Ұқсас қосылғыш ұғымын енгізу.
- Біріктірудің мәнін түсіндіру.
- Есептеу дағдысын жетілдіру.
Дамытушылық
- Ойлау, салыстыру, аналогия жасау.
- Талдау және жүйелеу дағдылары.
Тәрбиелік
- Білімге оң көзқарас қалыптастыру.
- Топта жұмыс істей білуге тәрбиелеу.
Күтілетін нәтиже
Оқушылар ұқсас қосылғыштар ұғымын түсінеді және ұқсас қосылғыштарды біріктіру кезінде көбейтудің үлестірімділік қасиетін қолдана алады.
Қолданылатын әдістер
- Зерттеу: алгоритмді іздеу (оқулықпен жұмыс).
- Жартылай іздеу: эвристикалық әңгіме арқылы алгоритм құрастыру.
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Кестелер
Сабақтың құрылымы және барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, жұмысқа ынталандыру, қысқа бағыт-бағдар беру.
II. Ауызша есептеу (қайталау)
A) Коэффициенттерді атаңыз
-7ac; -203bc; -y; 10.3z; 5t.
Ә) Теңдеулерді шешіңіз
-x = -6; -2x = -3; -8x = 2; -5x = 10; 2x = -5; -x = 8.
C) Өрнектерді ықшамдаңыз
x + x; a − a; 0 − a; b·b·b; x − 0; x : x; x·x; a − 0; b + b + b; x + 0; c·0; x : 0.
D) Жақшаларды ашыңыз
−(a + b + c); (x + y) − x; (c + 5,4) − (4,9 + c); (a − b) + (−a + b).
III. Тақырыпты ашу: ББҮ (Білемін — Білгім келеді — Үйрендім)
Оқушылар кестені толтырады: бастапқы білімін анықтайды, мақсат қояды және сабақ соңында нәтижесін қорытындылайды. «Білгім келеді» бөлігі үшін оқушылар оқулықтың 4.4-параграфын мұқият оқып, екінші бағанды толтырады.
| Білемін | Білгім келеді | Үйрендім |
|---|---|---|
| Оң және теріс сандарға амалдар қолдану; жақшаларды ашу; сандық коэффициентті анықтау; үлестірімділік қасиетін қолдану. | Ұқсас қосылғыштар деген не? Оларды қалай табуға болады? Біріктіру алгоритмі қалай орындалады? «Бос мүше» ұғымы. | Үлестірімділік қасиеті арқылы жақша ашу; ұқсас қосылғыштар; бос мүше; ұқсас қосылғыштарды біріктіру алгоритмі. |
IV. Негізгі бөлім: ұқсас қосылғыштарды табу және біріктіру
1) Тақтада жұмыс: жақшаларды ашу
6(a − b − c) = …; 9(−x + y) = …; −5(3m + k − n) = …; 3(2x + 6y) = …
Талқылау: жақшаларды ашқанда көбейтудің қандай қасиеттері қолданылады?
2) Ұқсас қосылғыштарды ажырату
5a − 9a + 4a − 11a
- Ұқсас элементтері: бірдей әріптік бөлігі бар мүшелер.
- Айырмашылығы: коэффициенттері әртүрлі болуы мүмкін.
3) Тапсырма: ұқсас қосылғыштарды табыңыз
2a + 3b + 5a − 5
−3y + 2x + 3x
m + 2m + 6m − 3n
11p + 2p + 20p − 3x
Топтық жұмыс
- I топ: №780 (1–3)
- II топ: №781 (1–3)
- III топ: №780 (4–6)
- IV топ: №781 (4–6)
Нақтылау сұрағы: ұқсас қосылғыштар немен ажыратылады?
V. Сергіту сәті: мақал-мәтелдің мағынасын түсіндіру
- «Жеті рет өлшеп, бір рет кес».
- «Тоғыз ат бір қазыққа байланбас».
- «Айла алтау, ақыл жетеу».
VI. Алгоритм: ұқсас қосылғыштарды біріктіру
Енді ұқсас қосылғыштарды біріктіруді үйренеміз. Ол үшін алгоритмді оқулықпен бірге талдап, мысалдар арқылы тексереміз.
Ұқсас қосылғыштарды біріктіру алгоритмі
- 1 Коэффициенттерін қосыңыз.
- 2 Алынған нәтижені ортақ әріптік бөлікке көбейтіңіз.
Бекіту
№782 есеп (180-бет).
VII. Бекіту: Блум таксономиясы бойынша тапсырмалар
1) Білім
(a − b) − (a + b) өрнегіндегі жақшаларды ашыңыз; жақша ашу алгоритмін атаңыз.
2) Түсіну
Ұқсас қосылғыштарды біріктіріңіз: 2a − 6a + 8a − a − 5b + 4.
3) Қолдану
5(7y − 2) − 7(5y + 2) өрнегін ықшамдаңыз.
4) Талдау
Ұқсас қосылғыштарды біріктіру алгоритмі не үшін қажет?
5) Синтез
a-ның кез келген мәнінде берілген өрнектің бір тұрақты мәнге тең болатынын дәлелдеңіз (нақты өрнек мұғалім тарапынан беріледі).
6) Бағалау
- Үлестірімділік қасиеті ұқсас мүшелерді біріктіруде қажет пе?
- Ұқсас қосылғыштарды біріктіру өрнектің мәнін табуда маңызды ма?
VIII. Рефлексия
Оқушылар ББҮ кестесіне қайта оралып, «Үйрендім» бөлігін нақтылайды: қандай білім толықты, қандай түсінік өзгерді, қай жерде қиналды және келесі қадам қандай болуы керек.
Сұрақтар
- Бүгінгі сабақ сізге қандай әсер қалдырды?
- Неліктен дәл осындай әсерде болдыңыз?