Қазақша рефераттар

Жүрек қақпақшалары

Сабақ мазмұны: жүрек пен қан тамырлары

Бұл сабақта қанайналым жүйесінің негізгі бөліктері қарастырылады: жүректің құрылысы, жүрекшелер мен қарыншалардың рөлі, жүрек қақпақшалары, жүрек жұмысының кезеңдері, сондай-ақ қан тамырларының түрлері (артериялар, капиллярлар, веналар) және веналық қақпақшалардың маңызы.

Мақсаты

  • Білімділік: ағзадағы қанайналымның маңызын түсіндіру, жүректің құрылысы мен қан тамырлары туралы білімді меңгерту, ғылыми көзқарасты қалыптастыру.
  • Дамытушылық: есте сақтау қабілетін дамыту, зейін қойып тыңдауға үйрету, өз бетімен ізденуге дағдыландыру, сабаққа қызығушылық пен белсенділікті арттыру.
  • Тәрбиелік: ұйымшылдық пен сыйластықты нығайту, ізгі қасиеттерге баулу, ұқыптылық пен салауатты өмір салтын қалыптастыру.

Құрал-жабдықтар және сабақ форматы

Көрнекіліктер

Жүрек пен қан тамырларының бөлімдері көрсетілген суреттер, жүректің макеті, электрондық оқулық, флипчарт.

Сабақ түрі

Жаңа материалды меңгеру.

Сабақ әдісі

С. Т. О. (сын тұрғысынан ойлауды дамыту) тәсілдері.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

Сыныптың дайындығын тексеру, сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелерін нақтылау.

II. Үй тапсырмасын тексеру

«Организмдердің ішкі ортасы» тарауы бойынша білімді бекіту үшін тікелей сұрақтар қойылады:

  1. 1. Организмнің ішкі ортасын нелер құрайды?
  2. 2. Қан қандай ұлпаға жатады?
  3. 3. Қан неден тұрады?
  4. 4. Эритроциттердің тіршілік ұзақтығы қанша?
  5. 5. Лейкоциттердің қызметі қандай?
  6. 6. «Фагоцитоз» құбылысын ашқан кім?
  7. 7. Тромбоциттер қайда түзіледі, қайда бұзылады және қызметі қандай?
  8. 8. Қанның ұюына нелер қатысады?
  9. 9. Донор және реципиент дегеніміз не?
  10. 10. Агглютинация деп нені айтамыз?
  11. 11. Антиденелер адам ағзасында қандай қызмет атқарады?
  12. 12. Иммунитет дегеніміз не? Оның түрлерін сипаттаңыз.

III. Жаңа тақырыпты түсіндіру

1) Қызығушылықты ояту (ой шақыру)

Жанды мотор сынбайды,
Күні-түні тынбайды.
Кейде оның жүрісін,
Дәрігерлер тыңдайды.

Жауабы: жүрек

Тарам-тарам бір ғалам,
Айқыш-ұйқыш шырғалаң.
Толған ағыс тоқтаса,
Жоғалады бірге адам.

Жауабы: қан тамырлар

Сұрақ: адамның денесінде ең маңызды рөл атқаратын не? Ойланайық.

Мұғалім адам бейнесі арқылы жүректің орнын көрсетеді, ал оқушылар «Жүрек пен қан тамырлары туралы не білеміз?» сұрағына сүйеніп өз ойларын айтады.

2) Мағынаны тану (өздігінен іздену)

Оқушылардың өз бетімен жұмыс істеуі үшін тапсырмалар беріледі. Уақыт аяқталғаннан кейін әр топ/оқушы жауаптарын ұсынады, мұғалім электрондық оқулықпен толықтырады.

  • 1. Жүректің құрылысын зерттеңіз.
  • 2. Жүрек жұмысының кезеңдерін сипаттаңыз.
  • 3. Артериялар мен веналардың құрылысын салыстырыңыз.
  • 4. Капиллярлардың құрылысы мен атқаратын қызметін түсіндіріңіз.

IV. Толғаныс (бекіту)

Тапсырмалар

  • 1. Сурет бойынша жүректің және қан тамырларының құрылымын анықтаңыз.
  • 2. Биологиялық диктант орындаңыз.

Биологиялық диктант (тұжырымдар)

  1. Жүрек тұтас қалқа арқылы оң және сол жақ бөлікке бөлінеді.
  2. Оң жақ жүрекше мен оң жақ қарыншаның арасында үшжақтаулы, ал сол жақ бөлігінде қосжақтаулы қақпақша орналасқан.
  3. Сол жақ қарынша мен қолқа, сондай-ақ оң жақ қарынша мен өкпе артериясы арасында жартыай тәрізді қақпақшалар болады.
  4. Жақтаулы қақпақшалар арқылы қан жүрекшелерден қарыншаларға қарай өтеді.
  5. Вена тамырларының ерекшелігі — ішінде қақпақшаларының болуы.
  6. Артерия жүректен алыстаған сайын тармақталып, артериолаларға, одан әрі капиллярларға айналады.
  7. Капиллярлардың веналық ұштары бірігіп, венула түзеді.

Негізгі ой

Жүрек пен қан тамырлары — ағзаның «тасымал жүйесі». Жүректің бөлімдері мен қақпақшалары қанның бір бағытта қозғалуын қамтамасыз етеді, ал артерия–капилляр–вена тізбегі газдар мен қоректік заттардың алмасуына, сондай-ақ зат алмасу өнімдерінің әкетілуіне жағдай жасайды.