Физикалық формулалар
Сабақтың барысы (Блум таксономиясы бойынша)
Бұл жоспар оқушылардың алдыңғы білімін жедел тексеруден бастап, жаңа ұғымдарды бірлесіп меңгертуге және есептер арқылы бекітуге дейінгі кезеңдерді қамтиды. Негізгі назар — айналмалы қозғалыс динамикасын импульс моменті арқылы түсіндіру.
Кіріспе
- Оқушыларды түгелдеу, сабақтың мақсатына назар аударту.
- Өткен сабақ бойынша кері байланысты талдау.
- Физикалық формулалар мен шамалар арқылы оқушыларды екі топқа бөлу.
Таныстырылым: жедел тексеру (лездеме әдісі)
Топ
Физикалық шамалар
- Ньютонның бірінші заңын тұжырымдаңыз.
- Ньютонның екінші заңын импульс түрінде жазыңыз.
- Статика дегеніміз не?
- Энергияның қандай түрлерін білесіз?
- Айналмалы қозғалыстың кинетикалық энергиясының формуласын жазыңыз.
Топ
Физикалық формулалар
- Ньютонның бірінші заңын тұжырымдаңыз.
- Импульстің сақталу заңын түсіндіріңіз.
- Күш моментінің формуласын жазыңыз.
- Потенциалдық энергия түрлерін атаңыз және формулаларын жазыңыз.
- Айналмалы қозғалыс үшін Ньютонның екінші заңын тұжырымдаңыз.
Пәнаралық байланыс (геометрия): топтарға геометриялық фигуралар ұсынылады. Фигураларды пайдаланып, денелердің инерция моментін анықтайтын формулаларды сәйкестендіру тапсырмасы беріледі.
Негізгі бөлім: жаңа тақырып (Jigsaw әдісі)
Негізгі идея
Айналмалы қозғалыс үшін Ньютонның екінші заңы импульс моменті арқылы өрнектеледі: жүйеге әсер ететін барлық сыртқы күштердің қорытқы импульс моменті жүйенің импульс моментінің өзгерісіне тең.
Түйін:
Сыртқы момент неғұрлым үлкен болса, импульс моменті соғұрлым тез өзгереді.
Сақталу заңы
Импульс моментінің сақталу заңы: тұйық жүйедегі импульс моменттерінің векторлық қосындысы тұрақты шама болып қалады.
Бұл заңды түсіндіруде гироскоп құбылыстары мен айналудың тұрақтылығы мысал ретінде қарастырылады.
Практикалық бөлім: есептер арқылы бекіту
Топтарға есептер беріледі. Орындап болғаннан кейін әр топ мүшесі шешу жолын жариялап, сыныппен бірге талқылайды.
Тапсырма 1
Физикалық шамалар
Инерция моменті 40 кг·м² болатын, бастапқыда тыныш тұрған маховикке 20 Н·м күш моменті әсер етеді де, ол бірқалыпты үдемелі айнала бастайды. 10 с өткеннен кейін маховиктің алған кинетикалық энергиясын табыңыз.
Тапсырма 2
Физикалық формулалар
Инерция моменті 63,6 кг·м² болатын маховик 31,4 рад/с бұрыштық жылдамдықпен айналады. Маховикті 1 с ішінде тоқтататын тежеуші моментті табыңыз.
Шағын зертханалық жұмыс
- Шардың инерция моментін анықтау.
- Цилиндрдің инерция моментін анықтау.
Қорытынды бөлім: сұрақ-жауап (Веер әдісі)
- Топтар жаңа тақырыпты қорытындылау үшін Веер әдісі арқылы сұрақ-жауап жүргізеді.
- Мұғалім әдістің орындалу барысын түсіндіреді және талқылауды бағыттайды.
Бағалау
Оқушылардың сабақ барысында жинаған балын анықтау үшін топ басшыларының нәтижелері мұғалімнің бағалауымен салыстырылады. Соңында ортақ қорытынды шығарылады.
Қорытынды кері байланыс: «Құндылықтар спектрі» әдісі арқылы жазбаша пікір қалдыру ұсынылады.
Үй тапсырмасы
- Айналмалы қозғалыс үшін импульстік түрдегі Ньютонның екінші заңы.
- Импульс моментінің сақталу заңы.
Сараланған тапсырмалар:
- «Физикалық шамалар» тобы: Жуковский орындығы — 1-мысал.
- «Физикалық формулалар» тобы: Жуковский орындығы — 2-мысал.