Күн сәулесінің ағзаға пайдасы
Күн сәулесінің ағзаға пайдасы
Күн сәулесі жас балалардың денсаулығына айтарлықтай пайда береді, алайда кей жағдайда зиян да келтіруі мүмкін. Мұны күнделікті өмірде жиі байқаймыз: жаз мезгілінде балалар көбіне далада ойнайды, бойы тез өсіп, жалпы шынығады. Көктем-жаз айларында туған балаларда мешелдің (рахит) сирек кездесуі де — күн сәулесінің пайдалы әсерінің бір дәлелі.
Маңызды ескерту
Күннің пайдасымен қатар қауіпі де бар: ең бастысы — күн өту. Балаға күн қатты өтіп кетсе, денсаулығына зиян келіп, сырқаттануы мүмкін. Сондықтан күн сәулесін дұрыс уақыт пен мөлшерде қабылдау маңызды.
Күн сәулесі қалай әсер етеді?
Күн сәулесі жер бетіне жеткенде шартты түрде үш құрамға бөлінеді: жылулық сәуле, көзге көрінетін ақ жарық және көзге көрінбейтін ультракүлгін сәуле. Олардың үлесі жыл мезгіліне, тәулік уақытына және географиялық аймаққа қарай өзгеріп отырады.
Маусымдық ерекшелік
Қазақстанда қарашадан ақпанға дейін ультракүлгін сәуле өте аз болады. Наурыздан бастап көбейіп, маусым-шілде айларында ең жоғары деңгейіне жетеді, кейін қайта төмендейді.
Тәуліктік өзгеріс
Ультракүлгін сәуле сағат 10:00–13:00 аралығында көбірек болады. 15:00-ден кейін біртіндеп азаяды.
Ультракүлгін сәуленің негізгі пайдасы
Ультракүлгін сәуле баланың ағзасын шынықтырып, иммундық тұрақтылығын арттыруға көмектеседі. Оның әсерінен өсіп келе жатқан бала ағзасына аса қажет фосфор мен кальций минералдарының сіңуі жақсарады. Бұл минералдар — сүйек тінінің негізгі құрамдас бөлігі. Олар жеткіліксіз болса, мешел ауруының қаупі артады.
Түйін
- Күн сәулесі — D дәруменінің түзілуіне ықпал етеді.
- D дәрумені кальций мен фосфордың сіңуін күшейтеді.
- Бұл сүйек саулығы мен өсудің дұрыс жүруіне тікелей әсер етеді.
Баланы күнге шығару: қауіпсіз тәртіп
Жас баланы күнге шығаруға ең қолайлы уақыт — сағат 10:00–12:00 аралығы. Дегенмен күнге бірден ұзақ шығармай, уақытты біртіндеп көбейткен дұрыс.
Сәуір – қыркүйек
Күн сайын далада болу уақытын бастапқыда 5 минуттан қосып отыру ұсынылады.
Қазан – наурыз
Бұл кезеңде уақытты күн сайын 2 минуттан ұзартқан жөн.
Ұсынылатын мақсат
Уақытты күнбе-күн осылай біртіндеп арттыра отырып, жалпы күнде болу ұзақтығын 2–3 сағатқа дейін жеткізуге болады (баланың жағдайына, ауа райына және күннің қарқындылығына қарай).
Күн сәулесінің қосымша пайдалы әсерлері
D дәрумені және ұзақ өмір сүру
D дәруменінің тағы бір маңызды қасиеті — ұзақ өмір сүруге ықпал етуі мүмкін. Бұл дәруменнің мөлшері төмен болған жағдайда, денсаулық тәуекелдері артып, мерзімінен бұрын өмірден озу жиірек кездесетіні айтылып жүр.
Тыныс алу және тері саулығы
Күн сәулесі демікпе (астма) дерті бар адамдарға да пайдалы болуы мүмкін. Сондай-ақ кейбір тері ауруларында әсері байқалады: теміреткі, қышыма сияқты ауру қоздырғыштары күн сәулесіне төзімсіз келеді.
Көңіл күй және жүйке жүйесі
Күн сәулесінің әсерінен көңіл күй көтеріліп, жүйке жүйесінің қызметі жақсарады. Ағзада серотонин мен эндорфин бөлінеді. Эндорфинді жиі «қуаныш пен бақыт гормоны» деп атайды. Кейбір зерттеулерде солтүстік аймақ тұрғындарының депрессияға жиірек ұшырауы күн сәулесінің аздығымен байланысты болуы мүмкін екені айтылады.
Күн көзінің тапшылығы жүйкенің әлсіреуіне және зейін мен ойлау белсенділігінің төмендеуіне әкелуі ықтимал. Серотонин де «қуаныш гормоны» ретінде белгілі: ол жыныстық ынталандыруға, қанның ұюын қалыпты ұстауға және аллергиялық үдерістерге қатысады.
Есте сақтау қабілеті
Күн сәулесінде көбірек жүретін балалар мен күн тапшылығында өсетін балаларды салыстырғанда, күн ваннасын қабылдаған балалардың есте сақтау қабілеті жоғарырақ болатыны айтылады. Күн көзінде көбірек болған адамның есейген шағында да ұмытшақтыққа сирек шағымдануы мүмкін.
Қорытынды
Денсаулық үшін күннің пайдасы зор, бірақ оны қауіпсіз әрі мөлшермен қабылдау керек. Өзіңізге ыңғайлы уақытта таза ауаға шығып, күн көзін дұрыс пайдалануды ұмытпаңыз.
Пайдалы кеңесіңіз болса, поштаға жолдай аласыз — сайтта жарияланады.
Дайындаған: Жадыра