Кестемен жұмыс Қасқырлар тобы Адамдар тобы
Қазақ әдебиеті • 7-сынып
М. Әуезовтің «Көксерек» әңгімесіндегі негізгі мәселе
Бұл сабақта Мұхтар Әуезовтің «Көксерек» әңгімесі негізінде адам мен табиғат арасындағы байланыс, қайшылық және жауапкершілік мәселелері жинақталып, қорытындыланады. Талдау барысында кейіпкерлердің іс-әрекеті, авторлық көзқарас және көркем ойдың түйіні айқындалады.
Мақсаты
- Білімділік: мәтін мазмұны арқылы кейіпкерлердің іс-әрекетін және автор көзқарасын түсіну.
- Дамытушылық: қызығушылықты оятып, талдау дағдыларын қалыптастыру, шығармашылық қабілетті дамыту.
- Тәрбиелік: табиғатты қорғауға үндеу, адамгершілікке тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Түрі
- Жинақтау, қорытындылау
- Әдісі
- Сыни ойлау стратегиялары, АКТ
- Көрнекілік
- Интерактивті тақта, жобалау сызбалары, иллюстрациялар
- Пәнаралық байланыс
- Кино өнері, музыка
Негізгі ой
Әңгіме адам мен табиғат арасындағы нәзік тепе-теңдікті бұзу трагедияға әкелетінін көрсетеді. Көксерек тағдыры арқылы жыртқыштық пен адам қолымен жасалған орта арасындағы қақтығыс ашылады.
Тірек сұрақ: «Фильм мен шығарма арасындағы байланыс қандай, өнер туындылары бізге қандай ой айтады?»
Сабақ барысы: ой қозғаудан қорытындыға дейін
Сабақ басында фильмнен қысқа эпизод көрсетіліп, оқушылардың қабылдауы мен пайымын ояту көзделеді. Бұдан кейін негізгі мақсат нақтыланып, шығарманың түйінді ойы мен негізгі проблемасын анықтау үшін топтық талдау ұйымдастырылады.
Ұйымдастыру және топқа бөлу
Оқиғалық желі Көксерек, Құрмаш және ауыл адамдарының іс-әрекеті арқылы дамиды. Осыған сай оқушылар екі топқа бөлініп жұмыс істейді: «Адамдар» және «Қасқырлар».
«Адамдар» тобы
Оқушылар салған суреттерді жинақтап, шығарманың композициялық құрылымына талдау жасайды.
«Қасқырлар» тобы
Жобалау сызбаларын жинақтап, оқиға желісін модель ретінде құрастырады.
Мағынаны тану
Жазушы адам мен табиғат байланысын, қайшылықтардың табиғатын шебер ашады. Құрмаштың трагедиясы арқылы оқушы кейіпкерлер характерін терең тануға жетелейді.
Талдау тапсырмалары
Төмендегі тапсырмалар кейіпкер әлемін ашуға, негізгі проблеманы нақтылауға және дәлелді пікір айтуға бағытталған.
1) Кестемен жұмыс
«Қасқырлар» тобы
- Жер-су атаулары
- Қарадыр
- Шөп, өсімдік атаулары
- Итмұрын
«Адамдар» тобы
| Кейіпкер | Іс-әрекеті | Мінездеме |
|---|---|---|
| Құрмаш | Күшікті асырайды | Мейірімді |
2) «Кубизм» стратегиясы
-
СУРЕТТЕ
Көксеректің портретін сипаттаңыз.
-
САЛЫСТЫР
Көксерек пен Аққасқаны салыстырыңыз.
-
ЗЕРТТЕ
Қасқыр туралы не білеміз?
-
ҚОЛДАН
Көксерек туралы ел адамдары не деді?
-
ДӘЛЕЛДЕ
Көксеректі жауыздыққа итермелеген, Құрмашқа ауыз салдырған қандай жағдай?
-
ТАЛДА
Көксеректің қатыгездігі қай тұстарда байқалады?
3) Эпизодты мазмұндап жазу
«Адамдар» тобы
Көксерек бастаған қасқырлардың ат шаналы жалғыз жолаушыны қамаған сәтін мазмұндап жазыңыз және тақырып қойыңыз.
«Қасқырлар» тобы
Түйелі адаммен қақтығыста Көксеректің жараланған сәтін мазмұндап жазыңыз және лайықты тақырып қойыңыз.
4) Талдау сұрақтары (еркін жауап)
- Құрмашты Көксерек танымады ма, әлде аштық жеңді ме? Тағы қандай себептер болуы мүмкін?
- Адамдардың Көксеректі күшік кезінде өз ұяластарынан ажыратуы дұрыс па?
- Көксерек жауыздық іс-әрекет жасағанына кінәлі ме?
- Әңгіме тек Көксерек төңірегінде ғана өрбиді ме, әлде кеңірек мәселе бар ма?
Рефлексия және қорытындылау
ТАЛҚЫ
Шығарма ұнады ма? Несімен ұнады?
ТАҢДАУ
Саған ұнаған кейіпкер кім? Неге?
ҚОРЫТЫНДЫ
Негізгі ойға байланысты қандай тұжырым жасадың?
Қосымша бағыт
- Қасқыр туралы қандай мақал-мәтел білесіз?
- Шығарманың жазылу тарихына не себеп болды?
- Фильмнің кино тарихындағы орны туралы қысқаша шолу жасаңыз (слайд арқылы).
Болжау және шығармашылық тапсырма
Болжау сұрақтары
- Қасқырды қолға үйретуге бола ма?
- Оқиғаны сіз қалай аяқтар едіңіз?
- Қасқырды түгел құртып жіберуге бола ма?
Музыка тыңдау («Мир животных»)
- Бұл музыканы тыңдағанда қандай көрініс елестейді?
- Шығарма арқылы қандай ой түюге болады?
Түйін: табиғатқа қиянат жасама — бұл адамзатқа жасалған опасыздық.
Қ. Мырзалиевтің ойы негізінде
«Хайуанатқа жасаған қиянатың, адамзатқа жасаған опасыздық», — деген тұжырымға сүйеніп, «қасқыр» және «адам» сөздерін қатыстырып бес жолды өлең жазыңыз.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
«Адам және табиғат» тақырыбында шағын шығарма жазыңыз.
Бағалау
Топтық жұмысқа қатысу, дәлелді пікір, мәтінмен жұмыс сапасы және шығармашылық тапсырма бойынша бағаланады.