Қазақша рефераттар

Отбасы өнегесі - Отан өнегесі

«Ұяда не көрсең…» — «Шаңырақ» сайысы

Бұл ашық тәрбие сағатының өзегі — отбасының баланың «тал бесігі» екенін ұғындыру. Мақсатымыз: отбасы құндылықтарын құрметтеу мен дәріптеу, айналасындағыларға сыйластықпен қарау дағдысын жетілдіру, заман талабына сай отансүйгіш азамат тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

  • Нақыл сөздер жазылған плакаттар
  • Ұлағатты сөздер
  • DVD материалдар
  • Шарлар, гүлдер

Әдістер

  • Ой қозғау
  • Пікірталас
  • Сайыс элементтері

Сабақтың құрылымы

  1. 1.Ұйымдастыру кезеңі
  2. 2.Қонақтармен таныстыру
  3. 3.Өнер, шеберлік, пікірталас және көріністер
  4. 4.Қорытынды және ой түю

Кіріспе ой

Қазақта: «Ана — сая болар бағың, әке — асқар тауың» дейді. Сондай-ақ: «Жақсыдан жаман туады — бір аяқ асқа алғысыз, жаманнан жақсы туады — адам айтса нанғысыз» деген халық даналығы бүгінгі тәрбие сағатымыздың өзегін ашады: баланың болмысына ең әуелі отбасы әсер етеді.

Бағдарламада терме орындалады (Аманжолова А.Қ.).

Қонақтар және тағылымды бөлімдер

1) Ән мен өнеге: әже мен немере

Бүгінгі қонақтарымыздың бірі — үлкен әжеміз немересі Алмаспен келді. Алмас — мектептегі күміс көмей әншілердің бірі, «Балдәурен», «Әнші балапан» секілді байқауларға қатысып, өнерін шыңдап жүрген талантты оқушы.

Ойлантатын сұрақ: өнер мен қабілет балаға қалай беріледі — үлгі арқылы ма, қолдау арқылы ма? Әже өз тәжірибесімен бөліседі.

Музыкалық бөлім: Алмас пен әжесінің орындауында ән.

2) Үй тірлігі — тәрбие мектебі: ана мен қыз

«Әдептілік — ар-ұят, адалдықтың белгісі; тұрпайы мінез — надандықтың белгісі» деген ұстаныммен бала бойына жақсы әдетті күнделікті әрекет арқылы сіңіреміз. Келесі қонағымыз Айдана анасымен бірге тағам әзірлей отырып, сұрақтарға жауап береді.

Тапсырма: қоржыннан проблемалық сұрақтар алып, отбасы құндылықтарына қатысты пікір айту.

3) Ұлттық қолөнер: ана мен қыздың шеберлігі

«Әке көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер» — халық даналығы ешқашан алдамайды. 5-сынып оқушысы Аяулы әжесі мен анасынан ұлттық өнерге қызығушылықты бойына сіңіріп келеді.

Шығармашылық бөлім: Аяулы мен анасы қолөнер шеберлігін көрсетеді.

4) Әкенің орны: тірек, қорған, үлгі

Әр шаңырақта әкенің орны ерекше: ол — асыраушы, тірек, қамқоршы. Әкенің мінез-құлқы, қарым-қатынасы, білімі мен еңбегі баланың көз алдында үлгіге айналады. Отбасы берекесі үшін отағасының әділдігі мен ұстамдылығы — тәрбиенің өзегі.

Талқылауға ұсыныс: әке беделі — қаталдықта ма, жауапкершілікте ме?

Көріністер арқылы ой талқы

Көрініс 1: Еңбекке көзқарас — балаға жұғатын мінез

Әкесі жұмыстан келе сала: «Жұмыс дегенің құрып кетсін, жатып алып демалғанға не жетсін; шыбын жанның рахатын іздеу керек, жұмысты ақымақтар ғана істесін» деп налып отырады.

Мұны естіген 5-сынып оқитын баласы да: «Сабақ күннен-күнге қиындап барады. Басты ауыртып қайтемін, бәрібір түсінбеймін» дегенді жиі айтып, оқуға салқын қарай бастайды.

Сұрақ 1

Осы көріністегі әкеден қандай тәрбие күтуге болады?

Сұрақ 2

Бұл отбасындағы тәрбиенің бағыты қандай болмақ?

Көрініс 2: «Жақсы әкенің даналығы — мың жылдық азық»

Халық сөзіне сүйенсек, әке өнегесі — ұзаққа жететін рухани қор. Осы мақалдың мәнін ашып, әкенің беделі неге әлсіреп барады, ал отбасыдағы «алтын қазықтың» салмағы неде екенін бірге талқылаймыз.

Көрініс 3: Қарияның назасы — баланың сабағы

Сырқаттанып жатқан қарияға жалғыз ұлы келіп: «Әке, мен сізді айшылық жерде аты шыққан тәуіпке апарып емдетемін», — дейді. Әкесін арқасына салып, жолға шығады. Ұзақ жүріп, кеш батқанда алыстан қарауыта көрінген сұлбаны әкесі бірнеше мәрте сұрайды. Ұлы алғашында сабырмен жауап бергенімен, үшінші рет сұрағанда ренжіп: «Өзім шаршап келе жатқанда неге сұрай бересіз?» — дейді.

Сонда әкесі: «Балам, сен кішкентай кезіңде мен ауыр тірліктен шаршап келсем де, сенің “анау не, мынау не?” деген жүз сұрағыңа жігерің жасымасын деп жауап беретінмін. Бұл жолы емделейін деген ойым жоқ еді, тек сенің көңіліңді қимай көнгенмін. Енді сенен сөз естігенше, үйіме барып ажалға мойынсұнғаным артық. Мені жерге түсір», — дейді.

Ой қозғау

Балалар, сендер әкелеріңе (ата-анаңа) осы жағдайда қалай жауап берер едіңдер? Сабыр мен құрметтің шегі қай тұста сыналады?

Өнер — отбасылық тәрбиенің айнасы

Әке мен ұл: ортақ қуаныш

Келесі қонағымыз — бала тәрбиесіне ерекше көңіл бөлетін әкелердің бірі Изетов Рашид. Ол бүгін ұлы Әлинұрмен бірге келді.

Би: Әлинұрдың орындауында «Қара жорға».

Негізгі түйін

Отбасының қорғаушысы да, сақтаушысы да, асыраушысы да — әке. Ал ананың мейірімі — балаға жылу беретін тұнық бастау. Бүгінгі бөлімдерден алар ой: бала ата-ананың сөзінен ғана емес, көрген қылығынан көбірек үйренеді.

Әдебиетпен өрілген тәрбие

Мұзафар Әлімбаев — «Ата-ананың арманы» (үзінді)

Қипақтайтын қит етсе анаң-әкең, Қайтсем ғана осыны адам етем? Басқалардың осындай балалары, Тап осындай жаңғалақ бола ма екен? Ойым емес, шырағым, біздікің, Енжарлығы елде жоқ ала бөтен. Туа сала тұлпардың жалын тартқан, Қырандарға қызығып қарап өтем. Жарық сыйлап, маңына жылу сыйлап, Бұл да бір күн алаулап жанар ма екен? Ел қатарлы елеулі еңбек етсе-ау, Болмаса да топ жарған дана бөтен. Мүше тістеп мықтылар той жасаса, Жерге қарап мен сорлы қалар ма екем? Үміт пенен күдіктің ортасында, Ата-ананың жүрегі талады екен.

Өлең жолдары ата-ананың үміті мен жауапкершілігін айқын көрсетеді: баланың болашағына алаң — махаббаттың бір түрі.

Сайыс: мақал-мәтелдер

«Әкеге қарап ұл өседі, шешеге қарап қыз өседі», «Ата-ана ақылы — қазулы қара жол» секілді өнегелі сөздер арқылы қатысушылар отбасы туралы ойларын бекіте түседі.

Тапсырма: отбасына қатысты мақалдың мағынасын ашып, өмірден мысал келтіру.

Абайдың ойы: жан құмары мен тән құмары

Абай қара сөздерінде: жас бала анадан туғанда екі түрлі мінезбен туады дейді. Бірі — ішсем, жесем, ұйықтасам дейтін тәннің құмары. Екіншісі — көргенін, естігенін сұрап, білсем, үйренсем дейтін жан құмары. Осы ой бізге бір шындықты еске салады: бала тәрбиесінің бастауы — отбасы, ал бала болашағының негізін қалаушы — ата-ана.

Қорытынды

«Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» — бұл тек нақыл емес, тәрбиенің өлшемі. Отбасы өнегесі — Отан өнегесі. Бір-бірімізге құрмет пен мейірімді көбейтейік.

Келесі кездескенше. Назарларыңызға рахмет!