Сергіту кезеңі
Мотивациялық-қозғаушы кезең
Тәрбиешінің іс-әрекеті
- «Шаттық шеңберін» ұйымдастырады, балалармен бірге қайталайды.
- «Бүгін оқу іс-әрекетімізге көптеген қонақтар келді. Барлығымыз амандасайық», — дейді.
Балалардың іс-әрекеті
Қуан, шаттан, алақай,
Қуанатын күн бүгін.
Қайырлы таң, қайырлы күн,
Күліп шықты күн бүгін.
— Сәлеметсіздер ме, апайлар!
Іздену-ұйымдастырушылық кезең
Сұрақ-жауап арқылы кіріспе
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Қыс мезгілінің айларын атаңдар.
- Желтоқсан айында қандай мерекелер бар?
Тәрбиеші қорытындылайды: «Дұрыс, жарайсыңдар!»
«Біз жылан жылын шығарып салып, жылқы жылын қарсы аламыз. Бүгінгі тақырыбымыз — “Жыл басына таласқан хайуанаттар”.»
Тыңдалым
«Балалар, бізге қонаққа кімдер келіп отыр екен? Осы хайуанаттардың жыл басына қалай таласқанын үнтаспадан тыңдайық».
Рөлге бөліп ойнау
«Енді ертегі кейіпкерлерін рөлге бөліп, сахналап көрейік».
Ертегі: хайуанаттардың таласы
Бұрынғы өткен заманда хайуанаттар жиналып, жыл басы болуға таласыпты.
Жылқы
«Мен алысты жақын қыламын. Күшімді болса көреді, сүтімді болса ішеді, қылымнан арқан-жіп еседі. Адамға менен пайдалы мал жоқ — жыл басы мен боламын».
Түйе
«Сен адамның жұмысын істесең, құлқының үшін құл болдың. Мен сен көтере алмайтын ауырды көтеріп, неше айшылық жерге барамын. Аш болдым деп арпа-сұлы сұрамаймын. Көде, жусан жеп, су табылса ішіп, табылмаса шөлге де шыдаймын. Жыл басы болуға мен лайықтымын!»
Барыс
«Тоқта, тоқта, кербез түйе! Сен бойыңа сенсең, мен күшіме сенемін. Ендеше неге мен жыл басы болмаймын?»
Барыстың әні
Ән орындалады.
Сиыр
«Адам егін ексе, жер жыртса — мен керекпін. Сүтімді ішеді, құрт-майымды жейді. Жыл басы болуға мен лайықпын».
Ит
«Мен болмасам, сендердің барлығыңды қасқыр жеп қояр еді. Мен — бақташыңмын».
Ұлу
«Неге күштілер ғана жыл басы болуы керек? Жыл басы болу үшін ақыл мен ой керек».
Әтеш
«Мен жыл басымын: ерте тұрып, таң атты деп хабар беремін».
Қой
«Мен болмасам, қазақ үйін немен жабар едіңдер? Жүнімнен киіз басады, жабағымнан киім тігеді, арқан-жіп еседі. Сүтімнен құрт-май алады. Шаруаға менен пайдалырағың жоқ — жыл басы мен боламын».
Тышқан
«Таласқаннан еш нәрсе өнбес. Жылды қарап тұрайық: кім бірінші күннің көзін көрсе — сол жыл басы болсын».
Аңдар келісіп, таң атқанша уақыт өткізу үшін ойын ойнамақ болады. Ал түйе ойнағысы келмей, аулаққа барып ұйықтап қалады.
Ойындар мен сергіту
Ойын: «Кім тез бояйды?»
Балалар суреттерді тез әрі ұқыпты бояйды.
Сергіту сәті
Жылды қарап тұрайық,
Ойын-сауық құрайық.
Бұрын көрген батырды,
Жыл басы деп ұғайық.
Тышқанның айласы
Тышқан қулық ойлап, түйенің өркешіне шығып алады. Аңдар ойынның қызығына берілгенде, күннің шыққанын бірінші болып тышқан байқайды.
«Алақай, алақай! Күнді көрдім, алақай!
Қулығыммен, ақылыммен бәрін жеңдім, алақай!»
Ойын: мақал-мәтелді кім шапшаң айтады?
- Мал өсірсең қой өсір, өнімі оның көл-көсір.
- Жылқыда өт жоқ, құста сүт жоқ.
- Аттан тай озады, атадан бала озады.
- Малды жақсы баққаның — өзіңе абырой тапқаның.
- Малды жаман баққаның — келген бақты қаққаның.
Ойын: жұмбақ шешу
Иір-иір денесі, сахараның кемесі. Ащы шөптер тамағы, шөлге шыдап бағады.
Жауабы: Түйе
Жер астында жездекем, аты кісінейді.
Жауабы: Тышқан
Есек құлақты, мысық аяқты, түйе ерінді, ешкі құйрықты.
Жауабы: Қоян
Қорытынды: жыл қалай бөлінді?
Осылайша жыл басы ақылды тышқан болыпты. Қалған хайуанаттар «мен көрдім!» деп таласа алға ұмтылғанда, түйе ұйықтап жатып, күнді көрмей қалып, жыл атауынан құр қалады.
Жыл атаулары (хормен)
Тышқан, сиыр, барыс, қоян, ұлу, жылан, жылқы, қой, мешін, тауық, ит, доңыз.
Ескерту: Бұл тізім оқу мақсатында жаттауға беріледі.
Рефлексиялық-түзету кезеңі
Талқылау сұрақтары
- Ертегі сендерге ұнады ма?
- Бүгінгі оқу іс-әрекетімізде не үйрендік?
«Жарайсыңдар! Барлығың да белсенді қатыстыңдар. Жыл атауларын жаттап келіңдер. Сабақ аяқталды, апайларға “сау болыңыз” айтайық».
Негізгі ой
Жыл басы болуға күш қана емес, ақыл, ұйымшылдық та маңызды.
Тәрбиелік мәні
Достық, бір-бірін сыйлау, келісімге келу дағдылары бекітіледі.
Тіл дамыту
Рөлге бөліп оқу, мәнерлеп айту, кейіпкер мінезін дауыспен жеткізу.