Суреттер көрмесі
Мақсаты
Оқушының сөздік қорын және сөз байлығын дамыту, мәтіннің мағынасын дұрыс түсініп, мәнерлеп оқуына жағдай жасау. Баланың өз ойын еркін, нақты жеткізу дағдыларын қалыптастыру. Табиғатты тануға, қастерлеуге, оның үнін «естіп», қорғауға деген қызығушылығын ояту.
Сабақ барысы
1) Шаттық шеңбері
Мұғалім оқушыларды жылы жүзбен қарсы алып, ерекше амандасуға шақырады: бір оқушымен дауыстап, келесі оқушымен әуендетіп, үшіншісімен сыбырлап (және тағы басқа тәсілдермен) амандасу ұсынылады. Мақсат — сабақ басында еркіндік, сергектік және жағымды көңіл күй қалыптастыру.
2) Үй жұмысын тексеру (сұрақ-жауап)
-
1. Екі жазушының шығармасы қатар берілген. Неліктен?
-
2. Екі шығармада да жылдың қай мезгілі суреттелген? Оны неден аңғардыңдар?
-
3. Шілдедегі ауа райы туралы қай шығармада сөз болады? С. Мұқанов жаз табиғатының суретін неге теңейді?
-
4. Екі шығарманы пайдаланып, шілде айы туралы қысқаша әңгімелеу.
3) Тыныштық сәті (қиял-елестету)
Оқушылар ыңғайланып отырып, көзін жұмып (қаласа), мұғалімнің жетекшілігімен қысқа саяхат жасайды: биік тауға көтерілу, жолдағы гүлдер мен ағаштарды тамашалау, бір-біріне көмектесу, дос қолының жылылығын сезіну. Соңында сыныпқа қайта оралып, көзді ашып, сабаққа жинақталады.
Негізгі ой
Ішкі тыныштық пен достық сезімін күшейту, назарды сабаққа шоғырландыру.
4) Әңгімелесейік (ой қозғау)
Сендер таңның атқанын көрдіңдер ме?
Таң төрт құбылыстың қай жағынан атады?
Таң атып келе жатқанда нені байқауға болады?
Таң атарда жұлдыздар не істейді?
Тарихи дерек: 1941 жылғы 22 маусымда таңғы сағат 4:00-де Ұлы Отан соғысы басталғаны туралы қысқаша мәлімет беріледі.
5) Суреттер көрмесі
Оқушылар «суреттер көрмесіне» саяхат жасап, табиғаттағы таңғажайып құбылыстардың бірі — таңның атуын бейнелейтін суреттер мен фотосуреттерді тамашалайды. Мақсат — бақылау дағдысын және эстетикалық қабылдауды күшейту.
6) Оқулықпен жұмыс
Авторға шолу: мәтіннің авторы туралы қысқаша мәлімет беріледі.
Мәтінді оқу және талдау: мәтін мәнерлеп оқылады, негізгі ой мен көркемдік тәсілдер талданады.
Тапсырма: мәтіннен самал, ауа, Шолпан жұлдызы сөздеріне қатысты теңеулерді табу.
Сұрақ: мәтінде қандай жұлдыз туралы айтылған?
7) Қызықты хабарлама
Өткен сабақта Ай мен Күн туралы қызықты әңгіме айтылғаны еске түсіріледі. Бүгін аспан әлеміне қатысты қысқаша танымдық мәлімет беріледі: Шолпан туралы «Ай-қыз» бейнесімен байланыстырылған қызықты оқиғалар арқылы оқушылардың қызығушылығы оятылады.
8) Жағдаятты талдау (табиғатқа жанашырлық)
Таң атқанда әлемдегі тіршілік оянады. Соның бірі — өсімдік. Өсімдік ренжігенін сөзбен айта алмайды, қашып та кете алмайды; ол үнсіз су сұрайды. Өсімдіктердің сыртқы әсерді «сезетіні» туралы тәжірибе баяндалады: ғалымдар ағаштың өзегіне сезгіш аппарат орнатып, алдымен жылы сөз айтып, кейін қатты сөйлегенде құрылғыдағы сызықтардың өзгергенін байқайды.
Сұрақ: Бұл тәжірибе арқылы ғалымдар нені түсіндіргісі келді?
9) Жазылым тапсырмасы
Тапсырма: Күнге арнап хат жазу. Оқушы өз сезімін, табиғатқа ризашылығын және таңның сұлулығы туралы ойын еркін жеткізеді.
10) Сабақты бекіту (шығармашылық жұмыс)
1-қатар: түсті қағаздан табиғат көрінісін жапсырмалау.
2-қатар: түсті бояумен таңғы көріністі бейнелеп салу.
3-қатар: ермексаздан мәтіндегі кейіпкерлерді мүсіндеу.
11) Бағалау және үй тапсырмасы
Оқушылардың мәтінді түсініп оқуы, талдауға қатысуы, шығармашылық жұмысты орындауы ескеріле отырып бағаланады. Үй тапсырмасы сабақ соңында нақтылап беріледі.
12) «Жүректен жүрекке» шеңбері
Сабақ соңында оқушылар шеңберге тұрып, кезектесе отырып: «Бүгінгі күнге мың алғыс» деп ризашылық сөздерін айтады. Бұл қадам сабақтағы жылы қарым-қатынасты бекітіп, жағымды эмоциямен аяқтауға көмектеседі.