Қазақша рефераттар

Бидай - астық

«Алтын күз» сабағы

Бұл сабақтың негізгі бағыты — оқушылардың күзгі табиғаттың ерекшеліктері туралы білімін кеңейту, күздің басты белгілерін әңгімелеп айтуға үйрету, сондай-ақ күз байлықтары — астық, көкөніс, жемістер туралы түсініктерін толықтыру. Сабақ барысында еңбекқорлыққа, табиғат сұлулығын қадірлеуге тәрбиелеу көзделеді.

Көрнекіліктер

  • Күзді бейнелейтін суреттер
  • Ағаш бұтақтары, жапырақтар
  • Астық, жеміс-жидек, көкөніс суреттері

Сабақтың кіріспесі

Мұғалім оқушыларға жұмбақ-өлең жолдарын оқиды:

Бұлттар төніп, жерге шөгіп,

Дымқыл тұман басады.

Шөп сарғайып, өңі тайып,

Дала сұры қашады.

Бой жаза алмай, ойнай алмай,

Денең мұздап тонады.

Айтыңдаршы, бөбектерім, бұл қай кезде болады?

Оқушылардың жауабы: Күз. Осылайша сабақ тақырыбы «Алтын күз» екені таныстырылады.

Күз — берекелі мезгіл

Күз — жыл мезгілдерінің бірі. Ол мерекелі де берекелі уақыт: бүлдіршіндер білім ордасына алғашқы қадам жасайды, әр шаңырақта қуаныш көбейеді.

Табиғаттағы өзгерістер

  • Күн салқындайды
  • Жаңбыр жиі жауады
  • Құстар жылы жаққа ұшады
  • Шөп пен жапырақ сарғаяды

Адамдардың тіршілігі

  • Астық, жеміс, көкөністер піседі
  • Егін жиналады
  • Жеміс-жидек пен көкөніс жиналады
  • Қысқа дайындық басталады

Күз айлары — қонақта

Мұғалім: «Күз айлары қонаққа келіпті. Олар балалардың білімін тыңдамақшы».

Қыркүйек

Күздің бірінші айы

«Менің атым — Қыркүйек. Мен — күздің бірінші айымын. Молшылық пен байлықтың айымын. Балалар, мен туралы не білесіңдер?»

Оқушылардың жауабы

1 қыркүйек — Білім күні.

Оқуға алғаш келгенде,

Болсын деп білім серігім.

Қиялым қанат бергенде,

Жүзбек боп ғылым теңізін.

Қарсы алды күліп мектебім,

Тұр екен дайын партасы.

Бақытқа мұндай жеткенім —

Алтын күздің арқасы.

Қазан

Жиын-теріннің қызған шағы

«Менің атым — Қазан. Күзгі жиын-теріннің маңызды айымын. Еңбекқор елді той-думанға кенелтемін. Менде қандай мерекелер бар?»

Оқушылардың жауабы

  • Мұғалімдер күні
  • Қарттар күні

Өлең жолдары (Мұғалім туралы)

Мұғалім — ұстазысың балалардың,

Болашақ ғалымдардың, даналардың.

Өмірде сенің алар орыныңды

Ешкім де жеткізе алмас бағалардың.

Өлең жолдары (Қариялар туралы)

Мен қарапайым қарттарды сүйем,

Не деген керім еді!

Не біледі осы жұрт, не біледі?!

Бабалардың баласы — қариялар

Сиреп бара жатқандай көрінеді.

Қараша

Күздің соңғы айы

«Менің атым — Қараша. Мен — күздің соңғы айымын. Қыстың жақындағанын хабарлаймын. Енді күз байлықтарына кезек берейік».

Күз байлығы: астық, жеміс, көкөніс

Жеміс бағы

Мынау — бақ. Онда әртүрлі жеміс ағаштары өседі: алма, алмұрт, шабдалы, алхоры, жүзім, шие. Жаз бойы ағаштарды күтіп, суарамыз. Күзде жемістер піскен соң жинап аламыз. Олар әрі тәтті, әрі пайдалы.

Көкөніс бақшасы

Бақшамызда картоп, сәбіз, орамжапырақ, пияз, қияр, қызанақ өседі. Жазда күтіп-баптаймыз, ал күзде өнімін жинаймыз.

Астық

Бидай — астық. Бидайды комбайншы орады. Бидай мол болса, нан да мол болады. Ас атасы — нан.

Сиқырлы ағаштың тапсырмалары

Мұғалім: «Бұл жай ағаш емес, сиқырлы ағаш. Ол сендерге бірнеше тапсырма бергісі келіп тұр».

Тапсырма 1: Мақал-мәтелдер

Қыркүйек: «Балалар, күзге байланысты қандай мақал-мәтел білесіңдер?»

  • Күз — дәнімен көрікті, қыс — қарымен көрікті.
  • Қар көп болса — дән көп.
  • Су көп болса — ну көп.

Тапсырма 2: Жұмбақтар

Қазан: «Мақал-мәтелдерді жақсы біледі екенсіңдер. Енді жұмбақ шешіп көрейік».

  1. Алтын сары тоны бар, қойнында дәні бар. Не екенін тауып ал.

    Жауабы: Бидай

  2. Қызыл, сары кемелер су бетінде қалқиды. Соқса егер салқын жел, ырғалады, толқиды.

    Жауабы: Жапырақ

  3. Үстінде тігіп дәу шатыр, астында қызғылт дән жатыр.

    Жауабы: Қызылша

  4. Жаздай інге тығылып жатқан қызыл түлкіні құйрығынан суырып, әкелді әкем бір күні.

    Жауабы: Сәбіз

  5. Аспай піскен, қайнамай түскен.

    Жауабы: Жеміс

  6. Сырты жасыл, домалақ. Іші қызыл, тәп-тәтті.

    Жауабы: Қарбыз

Қорытынды

Әр мезгілдің өзіне тән ерекшелігі бар. Еңбекті талап ететін күз мезгілі бізді мол өніммен, тәтті тағамдармен байытады. Сондықтан да «Еңбек етсең — емерсің» деген нақылдың мәні күзде ерекше сезіледі.