Қазақша рефераттар

Желтоқсан құрбандарын ата

Сабақтың тақырыбы

Т. Молдағалиев — «Он алтыншы желтоқсан», «Қайраттың жазу дәптерінен»

Сынып

2-сынып, әдебиеттік оқу

Сабақтың типі

Жаңа сабақ

Негізгі тақырып

Тәуелсіздік, ерлік, отансүйгіштік

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

  • «Тәуелсіздік» ұғымын түсіндіру.
  • Қазақстан тәуелсіздігі жолында мерт болған қайсар рухты қазақ жастары туралы мағлұмат беру.
  • Оқушылардың білімін тереңдетіп, жаңа білім мазмұнын меңгерту.

Тәрбиелік

  • Елін қорғаған, елі үшін ерлік көрсеткен азаматтарды құрметтеуге тәрбиелеу.
  • Туған жерді сүюге, Отан үшін жауапкершілік алуға баулу.
  • Ел болашағына үлес қосатын ел азаматы болуға ынталандыру.

Дамытушылық

  • Оқу дағдысын қалыптастыру және жетілдіру.
  • Тіл байлығын дамыту, сөздік қорды молайту.
  • Өзіндік ой-пікірін анық әрі дәл айтуға үйрету.

Әдіс-тәсілдер және көрнекіліктер

Әдіс-тәсілдер

түсіндіру әңгімелесу сұрақ-жауап баяндау сөздік жұмысы практикалық жұмыс талдау-жинақтау мадақтау көрнекілік

Көрнекіліктер

  • Автордың суреті
  • Желтоқсан құрбандарының суреттері
  • Сөзжұмбақ
  • Журналдар, Қ. Рысқұлбеков туралы кітап
  • Слайд және бейнематериалдар

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық

Ризамын бүгінге

Ризамын ертеңге

Ризамын, ризамын

Ризамын бүгінге

Топқа бөлу

Оқушыларға топ атаулары жазылған қағаз қиындылары беріледі. Қиындыларды құрастыру арқылы топтың атауын шығарады.

1-топ: Тәуелсіз 2-топ: Егемен 3-топ: Азат

II. Өткенді пысықтау

2–3 оқушыдан алдыңғы мәтіннің мазмұны сұралады. Талқылау сұрақтары:

  • Өткен сабақта қандай шығармамен таныстық?
  • Мәдіхат Төрежанов кім? Қай қалада дүниеге келген, қандай білім алған?
  • Қандай жинақтары жарық көрді?
  • «Өз ізі» шығармасында не туралы айтылады?
  • Шығарма қай мезгілде жазылған? Ақын қандай тілек айтады?
  • «Өз ізін қалдыру» дегенді қалай түсінеміз?

III. Жаңа сабаққа дайындық

«Миға шабуыл»: сөзжұмбақ

Оқушылар сөзжұмбақ шешіп, ерекше жолдан шығатын негізгі ұғымды табады.

Сұрақтар

  1. Рәміз
  2. Қазақтың ханы
  3. Жыл басы
  4. Киелі сан
  5. Бұрынғы астана
  6. Ресей халқы
  7. Алып жануар
  8. Қасиетті ай
  9. Мұз айдыны
  10. Жыртқыш құс
  11. Қазақстан қаласы

Негізгі ұғым

Ерекше жолдан шығатын сөз — Тәуелсіздік. Оқушылар тәуелсіздікті еркіндік, бостандық, өз бетінше шешім қабылдау деп түсіндіреді.

Маңызды даталар

  • 16 желтоқсан — Тәуелсіздік күні.
  • Қазақстан 1991 жылы 16 желтоқсанда тәуелсіздігін жариялады.

Тарихи естелік

Тәуелсіздік оңай келген жоқ. Бұл жолда қазақтың өрімдей ұл-қыздары құрбан болды: Қайрат Рысқұлбеков, Ләззат Асанова, Сәбира Мұхамеджанова, Ербол Сыпатаев. Осы тақырыпқа байланысты бейнематериал көрсетіледі.

IV. Жаңа сабақ

Тәуелсіздік тақырыбына арналған өлең-жырлар көп. Солардың бірі — Тұманбай Молдағалиевтің «Он алтыншы желтоқсан» өлеңі.

Автор туралы қысқаша мәлімет

  • Тұманбай Молдағалиев 1935 жылы Алматы облысында дүниеге келген.
  • 1956 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген.
  • «Кәмила», «Көктем таңы», «Алатау қызы» сияқты жинақтары жарық көрген.
  • 2011 жылы 10 қазанда дүниеден өткен.

Кітаппен жұмыс

«Он алтыншы желтоқсан» өлеңі оқылады, мазмұны түсіндіріледі, негізгі ойы талданады.

Дәптермен жұмыс: сөздік

Тәуелсіздік
— еркіндік.
Ерекше
— дара, бөлек.
Мәңгілік
— өмір бойы.
Жадымызда
— есімізде.

16 желтоқсан тарихына қысқаша шолу

1986 жылдың 16–17 желтоқсан күндері қазақ жастары Республика алаңына бейбіт шеруге шықты. Олар өз пікірін білдіріп, «Өз елін өз көсемі басқарсын» деген талап айтты. Алайда бейбіт ниетпен шыққан жастарға күш қолданылып, қатыгездік жасалды. Бұл — халық жадында қалған ауыр кезең.

Желтоқсан құрбандары

Қайрат Рысқұлбеков, Ербол Сыпатаев, Ләззат Асанова, Сәбира Мұхамеджанова.

Қайрат Рысқұлбеков туралы

Туған күні

1966 жыл, 13 наурыз

Туған жері

Жамбыл облысы, Мойынқұм ауданы, Бірлік ауылы

Марапаты

1996 жылы «Халық Қаһарманы» атағы берілді

Есте сақта!

Қайрат Рысқұлбеков — Қазақстан тәуелсіздігі жолында мерт болған қайсар рухты қазақ жасы. Ол 1988 жылы 21 мамырда дүниеден өтті.

Мәтінмен жұмыс: «Қайраттың жазу дәптерінен»

Үзінді

Қорқу, сескену дегеніміз — қорқақтық емес. Ол жүрек тебіренісі, өзін-өзі шектеу сезімі. Қорқақтық — қиын жерден бас сауғалау, шегіну, қашқақтау. Алда тұрған асыл міндеттен өз қара басын жоғары қою.

Талдау сұрақтары

  • Мәтінде қорқақтық туралы не айтылған? Сенің пікірің қандай?
  • Қайрат «асыл міндет» деп нені меңзеп отыр деп ойлайсың?

Қайрат Рысқұлбековтің қойын дәптерінен өлең оқытылады (2 оқушы).

Сергіту сәті

Желтоқсан оқиғасына арналған «Желтоқсан желі» әні (Әбірбек Тінәлиев орындауында) бейнежазбадан көрсетіледі. Оқушылар әнді тыңдай отырып, сол кезеңдегі оқиғаларды бейнематериал арқылы қабылдайды.

V. Жаңа сабақты бекіту

1-топ

Қ. Рысқұлбеков туралы топтастыру (кластер) жасау.

2-топ

Отан, туған жер, атамекен туралы мақал-мәтелдер айту.

3-топ

«Тәуелсіздікке тарту» тақырыбында сурет салу.

VI. Сабақты қорыту

Сабақты қорытындылау үшін оқушыларға төмендегі сұрақтар қойылады:

  • Бүгін қандай өлеңмен таныстық? («Он алтыншы желтоқсан»)
  • Өлеңнің авторы кім? (Тұманбай Молдағалиев)
  • 16 желтоқсан қандай мереке? (Тәуелсіздік күні)
  • Қазақстан тәуелсіздігін қашан алды? (1991 жылы 16 желтоқсанда)
  • Неліктен 16 желтоқсан тәуелсіздік мерекесі деп аталады?
  • Желтоқсан құрбандарын ата.
  • Қайрат Рысқұлбеков кім? (қайсар рухты батыр)
  • Қазақстан тәуелсіздігіне неше жыл толды? (Сабақ өтетін жылға сай нақтылау ұсынылады.)

Оқушылардың жауаптары тыңдалып, сабақ барысындағы белсенділігі мадақталады.

VII. Үй тапсырмасы

  • Т. Молдағалиевтің «Он алтыншы желтоқсан» өлеңін жаттау.
  • «Қайраттың жазу дәптерінен» мәтінінің мазмұнын айту.
  • «Мен елімді қорғаймын» тақырыбында эссе жазу.

VIII. Бағалау

Оқушылар «Білім ағашы» әдісі арқылы өз деңгейін бағалайды: түсіндім, жартылай түсіндім, әлі де жаттығу керек.