Қазақша рефераттар

Аралас құрмалас сөйлем - құрмалас сөйлемнің бір түрі

Сабақ туралы мәлімет

Сабақтың тақырыбы
Макроэкономика. Аралас құрмалас сөйлем
Оқу тобы
2 курс
Сабақтың типі
Дәріс
Сабақтың түрі
Аралас
Пәнаралық байланыс
Әдебиет, экономика негіздері, математика

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: макроэкономика және аралас құрмалас сөйлем туралы білімді тереңдету.
  • Тәрбиелік: ілтипаттылыққа, ізденімпаздыққа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
  • Дамытушылық: жазу, сөйлеу және ойлау қабілетін дамыту.

Әдіс-тәсілдер мен көрнекіліктер

Сабақтың әдісі

Баяндау, түсіндіру, әңгімелесу, лекция элементтері, сұрақ-жауап, пысықтау, бекіту.

Сабақтың көрнекілігі

Сөзжұмбақ, интербелсенді тақта, үлестірмелі карточкалар, Венн диаграммасы.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. 1 Студенттермен амандасу.
  2. 2 Студенттерді тізім бойынша белгілеу.
  3. 3 Дәрісхананың және студенттердің сабаққа дайындығын тексеру.
  4. 4 Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелерін түсіндіру.

II. Үй тапсырмасын сұрау

Қайталау сұрақтары (14)

  1. 1. Жекешелендіру процесі саяси-экономикалық үдеріс ретінде қандай негізгі аспектілерді қамтиды? (Үшеуінің бірін атаңыз.)
  2. 2. Грамматика іштей екі салаға бөлінеді. Солардың бірін атаңыз.
  3. 3. Тауарлар мен қызмет көрсету нарығында өндірушілер, сатып алушылар және сатушылар арасындағы өзара әрекетті не зерттейді?
  4. 4. Сөйлем мүшелері сөйлем құрау қабілетіне қарай қандай түрлерге бөлінеді?
  5. 5. «Үй шаруашылығын басқару өнері» дегенді білдіретін көне грек сөзі қандай?
  6. 6. Ресурстардың шектеулілігі адамдардың қажеттілігін қанағаттандыруға қатысты қандай принципті сипаттайды?
  7. 7. Екі немесе одан да көп сөзден (не сөз тіркесінен) құралған сөйлем мүшесі қалай аталады?
  8. 8. Сөйлем құрамында тұрса да, басқа мүшелермен грамматикалық байланысқа түспейтін мүше қалай аталады?
  9. 9. Адамзат тарихында қоғамдық өндіріс екі түрлі формаға бөлінеді. Солардың бірін атаңыз.
  10. 10. Оқшау сөздің бір түрін атаңыз.
  11. 11. Сөйлем мүшелері атқаратын қызметіне қарай қандай бес түрге бөлінеді?
  12. 12. Қазақ тіл білімінің бір саласын атаңыз.
  13. 13. Сөз тіркесі мен сөйлем туралы ғылым қалай аталады?
  14. 14. Тіл білімінің сөз таптарын, сөздің өзгеруі мен сөйлем құрылысын зерттейтін саласы қалай аталады?

Жаңа сабақ

Макроэкономика

Экономика

Макроэкономика (грекше makrós — «үлкен, ұзын», oîkos — «үй», nómos — «заң») — экономикалық теорияның экономиканы тұтастай зерттейтін бөлігі.

Ол экономикалық циклдер мен өрлеу, жұмыспен қамту, инфляция, жалпы баға деңгейі, сыртқы сауда, мемлекеттік сектордың қызметі және экономикалық саясаттың мақсат-міндеттері сияқты үдерістерді қарастырады. Осы құбылыстардың жиынтығын зерттеу бағыты көбіне «макроэкономикалық теория» деп аталады.

Тарихи негіз

Қазіргі макроэкономиканы жүйелі түрде зерттеу XX ғасырдың I жартысында басталып, америкалық экономист Дж. М. Кейнстің (1883–1946) есімімен және оның «Жұмыспен қамтудың, пайыздың және ақшаның жалпы теориясы» (1936) еңбегімен тығыз байланысты болды.

Бұл еңбек нарықтық экономикаға жаңа көзқарас ұсынды және XX ғасырдағы экономикалық ойдың бетбұрысты кезеңімен тұспа-тұс келіп, макроталдаудың дамуына күшті серпін берді.

Макроэкономика нені зерттейді?

  • Экономиканың тұтас жүйе ретінде жұмыс істеуін.
  • Өндірушілер мен тұтынушылар әрекетінің уәждерін және нарықтардағы өзара ықпал ету механизмдерін.
  • Бәсекелестік деңгейі әртүрлі жағдайда тауар және өндіріс факторлары нарықтарының байланысын.

Негізгі мәселелер

  1. 1 Ұлттық өнім мен ұлттық табыстың мөлшері және құрылымы.
  2. 2 Ұлттық экономика ауқымында жұмыспен қамтуды реттейтін факторлар.
  3. 3 Инфляцияның табиғаты мен себеп-салдары.
  4. 4 Экономикалық өсудің механизмі мен негізгі факторлары.

Аралас құрмалас сөйлем

Тіл білімі

Аралас құрмалас сөйлем — құрмалас сөйлемнің бір түрі. Ол кемінде үш жай сөйлемнен құралып, сыңарлары өзара аралас байланыс арқылы құрмаласады.

Мысал

«Жалма-жан от жағылып еді, үй еңсесі көтеріліп, туырлықтың оюлары көзге шалынды». (Ғ. Мүсірепов)

Бұл — тиянақты – тиянақсыз – тиянақты тұлғалы аралас құрмалас сөйлем.

Аралас құрмалас сөйлем кейде тиянақсыз – тиянақты – тиянақты тұлғасында келіп, әр сыңарының өз басыңқысы болады. Мұнда:

  • алғашқы тиянақсыз сыңар — келесі сыңарға бағыныңқы қызмет атқарады;
  • екінші сыңар тиянақты болса да, кейінгі сыңардың бағыныңқы бөлігі ретінде жұмсалуы мүмкін;
  • үшінші сыңар ортаңғы сыңарға басыңқы сипатта тұрып, бірінші сыңармен тікелей мағыналық байланысқа түспеуі ықтимал.

Мысал

«Көк қалың болғанмен, жерде әлі сыз бар, қар суын бойына тартып, дегди қоймаған-ды». (Ә. Нұрпейісов)

Ырғақ және мағыналық жіктелуі

Аралас құрмалас сөйлемнің айтылу ырғағы кең: салаласқа тән тиянақты және сабақтасқа тән тиянақсыз ұласпалы ырғақ алма-кезек ауысып отырады. Ырғақ бірде тиянақты – тиянақсыз, бірде тиянақсыз – тиянақты түрде көрінеді.

Мағыналық топтастыруда екі бағыт бар: бірыңғай қатынастағы және әрыңғай қатынастағы түрлер. Мағыналық қатынастарды айқындау сыңарлардың тұлғасына ғана тәуелді емес: алдымен алғашқы екі сыңардың, кейін соңғы екі сыңардың арасындағы мағыналық байланыс анықталады.

Бірыңғай қатынас

Екі аралықтағы мағыналық қатынастар сәйкес келіп, бір атаумен аталады.

Әріңғай қатынас

Алғашқы екі сыңар мен соңғы екі сыңар арасындағы қатынастар әртүрлі болған жағдайда осылай белгіленеді.

Кездесетін мағыналық түрлері

ыңғайлас себеп шарт салыстырма түсіндірме мезгіл