Қазақша рефераттар

Дайындық кезеңі

Мәселенің өзектілігі

Дарынды оқушылармен жұмыс жасау мәселесі қазіргі қоғам үшін ерекше өзекті. Бүгінде мектепке қойылатын талап күшейіп келеді. Осы тұрғыда ата-ана мен қоғам үшін «жақсы мектеп» нені білдіреді?

Жақсы мектептің негізгі белгілері

  • Барлық пән бойынша сапалы білім береді және түлектердің ЖОО-ға түсуіне жүйелі қолдау көрсетеді.
  • Жоғары санатты, білімі терең мұғалімдер сабақ береді.
  • Өзіндік дәстүрі қалыптасқан.
  • Жаңашыл, тиімді білім беру тәжірибелерін енгізеді.
  • Оқушыны жеке тұлға ретінде құрметтеп, сабақтан тыс уақытта да дамытуға жағдай жасайды.

Қай балалармен жұмыс істейміз?

Алдымен ерекше қабілеті бар балалармен жұмыстың ұғымдық негізін айқындап алайық.

Қабілет

Белгілі бір әрекетте нәтижелі жұмыс істеуге көмектесетін тұлғаның дара ерекшелігі.

Дарын

Белгілі бір жағдайда көрінетін ең үздік мүмкіндік, қабілеттіліктің жоғары сатысы. Көбіне нақты ортада байқалады.

Данышпандық

Дарын дамуының ең жоғарғы деңгейі. Ол сапалы жаңа, сирек туындылардың жасалуымен және шығармашылықтың бұрын зерттелмеген жолдарының ашылуымен байланысты.

Дарындылық

Уақыт ағымымен дамып отыратын психика сапаларының жүйесі; адамды өзге адамдармен салыстырғанда бір немесе бірнеше әрекетте өте жоғары нәтиже көрсету мүмкіндігі арқылы танытады.

Дарынды бала

Белгілі бір әрекетте жарқын, айқын, кейде өте жоғары жетістік көрсететін (немесе сол жетістікке жеткізер ішкі әлеуеті бар) бала.

Дарынды балаларды анықтау бақылауға сүйеніп, бастауыш мектептен-ақ жүйелі түрде басталуы тиіс: психологиялық ерекшеліктерін, сөйлеуін, есте сақтауын, логикалық ойлауын зерттеу маңызды.

Дарынды балалардың негізгі белгілері

  • Құрдастарымен салыстырғанда білімі жоғары, оқуға құштар; шығармашылық әлеуеті байқалады.
  • Белсенділігі мен саналы талпынысы басым келеді.
  • Терең меңгерілген білім мен ой еңбегінен қуаныш сезінеді.

Өмірдің өзі мектептен оқушының үнемі өзгеріп отыратын жағдайларда бағдар таба білуін, ашық мінезді, тез тіл табысатын және құзыретті болуға дайын тұлға ретінде қалыптасуын талап етеді.

Бағдарламаның міндеттері

  • Мұғалімнің дарынды баланың психологиялық ерекшеліктерін ғылыми тұрғыдан танып, жұмыс әдістемесін меңгеруі.
  • Әдістемелік оқулар, педагогикалық кеңестер, өзін-өзі дамыту арқылы мұғалімнің білімін жүйелі толықтыруы.
  • Тақырып бойынша кітапханалық қорды жинақтау және қолжетімді ету.
  • Мақсатқа бағытталған педагогикалық бақылау мен диагностикалық тәсілдерді қолдану.
  • Сыныптан тыс сайыстар, зияткерлік ойындар, олимпиадалар арқылы оқушы әлеуетін ашу.
  • Оқушының ойлауын, ынтасын және шығармашылығын дамытатын тиімді оқыту әдістерін таңдау.
  • Қатарластарымен бірлесе әрекет ету барысында өзіндік жұмыс арқылы қабілетін іске асыруға мүмкіндік беру.
  • Зерттеу әрекетінің элементтерін меңгерту.

Жұмыс бағыттары

Оқушылармен жұмыс

Қабілетті анықтау, қолдау, дамыту және нәтижеге жеткізу.

Ата-аналармен жұмыс

Ынтымақтастық, ақпараттандыру және тәрбиелік қолдау.

Педагогикалық ұжыммен жұмыс

Әдістемелік бірізділік, диагностика және тәжірибе алмасу.

Жұмыстың кезеңдері

  1. 1 Дайындық кезеңі
  2. 2 Сараптамалық кезең
  3. 3 Ұйымдастырылған-әрекеттік кезең
  4. 4 Оқушы қабілетін қалыптастыру, тереңдету және дамыту кезеңі

Дарынды балалармен жұмыс стратегиясы: 1-кезең — дайындық

Мақсаты

Мектепте дарынды оқушылармен жұмыс жүйесін қалыптастыруға жағдай жасау.

Шығармашылық орта қалыптастырудың қағидалары

  • Мектеп — қателесуге рұқсат етілетін орын.
  • Әркім өз көзқарасын және ойын ашық айтуға құқылы.
  • Әрекет пен нәтижені талқылауға болады, тұлғаны кемсітуге болмайды.
  • Оқушы тек өзінің алдыңғы нәтижесімен салыстырылады.
  • Мұғалім мақтауды орнымен және нақты дәлелмен қолданады.
  • Дайын «жолды» нұсқай бермей, тәуелсіз әрекетке жетелейді.

Кезең міндеттері

  • Нормативтік-құқықтық негізді зерделеу.
  • Дарынды оқушылармен жұмысты жоспарлау.
  • Міндеттерді нақты бөліп, жауапкершілікті бекіту.
  • Жобаны іске асырудың материалдық-техникалық және педагогикалық шарттарын талдау.

Диагностика: анықтау және қолдау

Дарындылықтың қайдан шығатынына қарамастан, оны уақтылы анықтайтын диагностика қажет. Бұл бағытта әлеуметтік педагог пен директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасарының рөлі артады: олар мұғалімдерге оқушының әлеуетін тануға көмектеседі.

Оқушыны тану бағыттары

Шығармашылық ойлау

Идея ұсыну, баламалы шешім табу, қиял мен икемділік.

Өзін-өзі бағалау деңгейі

Өз мүмкіндігін тану, сынға жауап беруі, мотивациясы.

Төзімділік

Қиындыққа төтеп беруі және ұзақ жұмыста тұрақтылығы.

Бейім әрекет түрлері

Қай бағытта қабілеті айқын көрінетіні.

Сезімталдық күші

Эмоциялық қабылдау, әсерлену, жауапкершілік.

Көшбасшылық және қызығушылық

«Сіз көшбасшысыз ба?» және «қызығушылық картасы» сияқты құралдар.

  • Тапсырма беру арқылы диагностика және тұлғаның бейімділігін анықтау.
  • Дарынды балалардың мінез-құлқы бойынша сипаттама жасау.

Мұғалімнің дайындығы

Мұғалімдердің өзі де дарынды балалармен жұмыс жүргізу икемділігіне қарай бағаланады. Әсіресе 5-сыныпта және жекелеген пәндер бойынша ерекше табыс көрсеткен оқушылар жөніндегі мәлімет психолог пен әлеуметтік педагогтың қорытындысымен сәйкестендіріледі.

Психологтың рөлі

  • Психологиялық тұрақтылықты сақтауға және өзін-өзі реттеу дағдыларын дамытуға үйрету.
  • Әлеуметтік ортаға бейімделуін қалыптастыру (отбасы, құрдастар, педагогтер ортасы).
  • Мұғаліммен бірлесе отырып жеке жұмыс ұйымдастыру және психологиялық-педагогикалық дайындық деңгейін көтеру.

Дарынды балалардың негізгі түрлері

  1. 1

    Жалпы ой дамуы жоғары балалар

    Көбінесе мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасында байқалады.

  2. 2

    Белгілі бір саладағы арнайы ой дарындылығы

    Әдетте жасөспірім шақта анық көрінеді.

  3. 3

    Оқуда бірқатар себептермен табысқа жетпеген, бірақ әлеуеті жоғары оқушылар

    Танымдық белсенділігі жоғары, психологиялық қоры берік, ой резерві айрықша; көбіне жоғары сыныптарда кездеседі.

Практикалық қадам

Әр сынып бойынша дарынды және әлеуеті жоғары оқушылардың тізімін құрастыру — әрі қарайғы мақсатты жұмыстың бастапқы нүктесі.

Бақылау Диагностика Жеке қолдау Даму траекториясы

Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» бөлімі бастапқы мәтінде сілтеме ретінде берілген, бірақ URL көрсетілмеген.