Абайдың он тоғызыншы қара сөзіОН ТОҒЫЗЫНШЫ СӨЗАдам ата - анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы, жаманды таниды дағы, сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады
Абайдың он тоғызыншы қара сөзі
Адам ата-анадан туған кезде бірден есті болып тумайды. Ол естіп, көріп, ұстап, татып, көңілге тоқып, тәжірибе жинау арқылы дүниедегі жақсы мен жаманды таниды. Көргені мен білгені көбейген сайын адам білімді бола түседі.
Естілердің айтқанын ұдайы ескеріп жүретін кісі өзі де есті болады.
Естілік — әрекетке айналғанда ғана құнды
Дегенмен, әрбір естілік өз-өзінен іске жарай бермейді. Адам естілерден естіп-білген жақсы нәрселерді көңілге түйіп, ал жаманнан сақтанғанда ғана ол білім пайдаға асады. Сонда ғана “адам” деуге лайық болмақ.
Іске жарайтын тыңдау
Айтылған сөзді ықыласпен тыңдап, мәніне үңілу, қажет жерін ой елегінен өткізу.
Іске аспайтын тыңдау
Сөзді селқос есту, түсінуге ұмтылмау, не болмаса шындығын мойындаса да көп ұзамай бұрынғы қалпына қайта түсу.
Сөзді тыңдау мәдениеті
Мұндай сөзді естігенде шайқақтап, шалықтап, не салбырап, салғырт күйде тыңдау — түсінудің жауы. Сондай-ақ, естіген жерінде қайта сұрап, анықтап ұғынуға тырыспаса, немесе сөздің растығына көзі жетсе де, сыртқа шыққан соң баяғы қалпына қайта кетсе — ондай тыңдаудың пайдасы шамалы.
“Осындай сөзді танымайтын елге сөз айтқанша, өзіңді танитын шошқаны баққан жақсы”, — деп бір хакім айтқан екен. Бұл — сөз қадірін білмейтін ортаға айтылған ойдың зая кететінін меңзеген тәмсіл.
Қорытынды ой
Абайдың бұл қара сөзіндегі түйін — естілік пен білім тек тыңдаумен шектелмей, адам мінезі мен әрекетіне сіңгенде ғана өмірге қызмет етеді.
Осы тақырыптағы ойларды Абайдың басқа да қара сөздерінен тереңірек кездестіруге болады.