Математика сабағында оқушылардың танымдық белсенділіктерін арттыру арналған дидактикалық жинақ дайындау
Бастауыштағы математика: оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру
Білімнің негізі бастауыштан қаланатыны белгілі. Бастауыш сынып оқушысы кез келген нәрсені білуге құмар: қолымен ұстап, көзбен көргенді ұнатады. Зейіні тұрақсыз болғандықтан, бірсарынды оқудан тез жалығады. Сондықтан оқу мазмұны мен тәрбие әдістерін жаңарта отырып, сапалы білім мен саналы тәрбие беру үшін жан-жақты іздену қажет.
Таңдалған тақырып және мақсат
Осы бағытта өз жұмысым үшін «Математика сабағында оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру» тақырыбын таңдап, төмендегідей мақсат қойдым:
Оқушылардың есеп шығаруға қызығушылығы мен ынтасын оятып, танымдық белсенділігін арттыру арқылы олардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға жағдай жасау.
Міндеттер
-
1
Математика сабағында оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға арналған дидактикалық жинақ дайындау.
-
2
Дидактикалық жинақтағы тапсырмаларды іс-тәжірибемде жүйелі қолдану.
-
3
Оқушылардың танымдық белсенділігінің даму динамикасын және пәндік көрсеткіштерін саралап, талдау.
Танымдық белсенділік ұғымы
Теориялық тұрғыдан алғанда, танымдық белсенділік — оқушының оқуға, білімге деген ынта-ықыласы мен құштарлығының айқын көрінісі. Ол оқушының материалды түсінуге ұмтылуынан, білімін толықтыру үшін өздігінен әрекет жасауынан байқалады.
Танымдық белсенділік қалай көрінеді?
- Мұғалім түсіндірген материалды түсіну үшін зейін қойып тыңдау.
- Білімін кеңейту үшін өздігінен кітап оқу, қосымша дерек іздеу.
- Бақылау жүргізу, тәжірибе жасау, жазу-сызу және сызба жұмыстарын орындау.
Өйткені өтілген материалды саналы түрде қайталауда, жаңа білім алуда және дағды қалыптастыруда белсенділік шешуші рөл атқарады. Яғни белсенділік ауызша және жазбаша жұмыстарда, бақылау мен эксперимент жүргізуде — оқу үдерісінің барлық кезеңінде қажет.
Таным және ойлау үдерісі
Таным — ойдың білмеуден білуге, ал толық емес білуден неғұрлым нақты, толық білуге ұмтылатын күрделі үдеріс. Бұл үдерісте оқушының белсенділігі негізгі екі сипатта көрінеді: сыртқы және ішкі белсенділік.
Сыртқы белсенділік
Оқушы әрекетінің сыртқы көріністері: белсенді қимыл-қозғалысы, практикалық іс-әрекеті, мұғалімге зейін қойып қарауы және т.б. Дегенмен, бұл сәтте оның ойы басқа жақта болуы да мүмкін.
Ішкі белсенділік
Белсенді ойлау әрекеті, мәселені іштей талдау, шешім жолын іздеу, дәлелдеу, қорытынды жасау. Қандай белсенділік болмасын, ол ой дербестігіне сүйенеді.
Оқушы белсенділігі бірқалыпты болмайды: қарапайым орындаушылықтан күрделі шығармашылық деңгейге дейін әртүрлі қырда көрінеді. Шетелдік психологтар Дж. Дьюи мен Фишердің зерттеулерінде оқушының ойлауы көбіне «Не үшін? Неге? Не арқылы?» сұрақтары төңірегінде тереңдей түсетіні көрсетіледі.
Қорытынды: ХХІ ғасыр мұғаліміне қойылатын талап
Қорытындылай келгенде, жаңа инновациялық технологияларды сабақта орынды қолдану, сонымен бірге оқушыларды мадақтап, ынталандырып отыру маңызды. Баланың қиялын дамыта отырып, біз оның ойын да дамытамыз. Ойы дамыған шәкірттің танымдық қызығушылығы артып, шығармашылық әрекеті жоғары деңгейге көтеріледі.
Ж. Аймауытовтың пікірінше: «Мұғалімнің айналысатыны — үнемі қозғалып, өзгеріп, өсетін, өркендейтін тірі адам (тұлға) болғандықтан, біркелкі әдіске табан тіреп шектеліп қалуға болмайды...»
Демек, ХХІ ғасыр мұғалімі заман ағымымен қатар жүре білуі тиіс — бұл бүгінгі күннің талабы.