Сен мектепте кезекшісің

Тәрбие сағатының авторы және жалпы мәлімет

Өтетін орны

Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Миялы селосы, Х. Досмұхамедұлы атындағы орта мектеп

Мұғалім

Аққалиева Ләйлә

Тақырып өзегі

Дос ұғымын ашу, достықты әділеттілікпен, ақыл-парасатпен және шыншылдықпен ұштастыру

Мақсат, міндеттер және күтілетін нәтиже

Мақсаты

«Дос» сөзінің мағынасын ашу, достық туралы түсінікті кеңейту, зерделеу қабілетін дамыту; жолдастық қарым-қатынасты әділеттілікке, адалдыққа, шыншылдыққа және көпшілікпен сыйластыққа баулу.

Білімділік

  • Оқушының сөздік қорын молайту.
  • Тіл мәдениетін, ой-қиялын және шығармашылығын дамыту.

Дамытушылық және тәрбиелік

  • Логикаға, шапшаңдыққа, ойды анық жеткізуге үйрету.
  • Адам еңбегін бағалауға және құрметтеуге тәрбиелеу.

Көрнекіліктер мен ресурстар

Нақыл сөздер

Достық туралы дәйексөздер, қанатты сөздер

Газет материалдары

Талқылауға арналған қысқа мәтіндер

Көрме

Тақырыптық бұрыш, таныстырылым

Ойын элементтері

Шардағы сұрақтар, «Балық аулау» ойыны

Сабақтың құрылымы: ұйымдастыру және жоспар

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Ойын шарттарымен таныстыру.
  • Қатысушыларды анықтау.

II. Ойын жоспары

  1. 1Командаларды таныстыру.
  2. 2«Достық туралы мақал-мәтелдер» кезеңі.
  3. 3«Балық аулау» ойыны (ситуациялық сұрақтар).
  4. 4«Достың да досы бар» бөлімі: жұптық тапсырмалар мен пікір.

Кіріспе сөз (жүргізуші)

Құрметті оқушылар мен ұстаздар! Бүгінгі ашық тәрбие сағатымызды бастаймыз. Балалар, «дос болу» деген не? Әрине, доссыз адам болмайды. Ендеше сыныбымызда шынайы достық бар екенін дәлелдейік: үш топқа бөлініп, достық туралы пікір алмасамыз және өз күшімізді сынаймыз.

Командалар және таныстыру

1-топ: «Бірлік»

Капитан: Мақсат

2-топ: «Ынтымақ»

Капитан: Ғалымжан

3-топ: «Достық»

Капитан: Еркебұлан

Достық туралы ой-толғау және өлең шумақтары

Оқушы 1

Достық — таусылмайтын қазына, көктемде солып қалатын гүл емес. Ол сыйдың көп-азығына қарамайды: нағыз дос сый да тілемейді.

Халық даналығында достық — арналы, өзекті тақырып. Шын дос әр ісіңе сырттай тілеулес болады. Қиын-қыстау күнде сенімді дос табу бір бөлек, сол достықтың қадіріне жетіп, кіршіксіз сақтай білу — бір бөлек.

Адал дос өз мінін айтқан сынға арланбай, ақылмен тыңдап, қатесін түзетеді. Сондықтан достарыңның әділ сынын дұрыс қабылдай білу маңызды.

Оқушы 2

Не жетеді ғазиз досқа расында: қуансаң да, қайғырсаң да қасыңда. Сен қиналсаң, ол да қиналады; сен ұйықтамасаң, ол да ұйықтамайды.

Адам үшін ата-анадан кейінгі ең жақыны — жақсы дос. Ес білгеннен бастап жан сырын түсінетін, серік болатын айнымас дос іздеу табиғи.

Достық — адалдық пен шынайы қарым-қатынастарға, биік адамгершілікке толы әлем. Сол себепті ғұламалар да достық туралы терең ой қалдырған.

Даналық сөздер: достықтың өлшемі

Дәйексөздер

  • Адамның мінез-құлқы мен ақылы жайында дұрыс пікірге келудің сенімді тәсілі — оны кітап пен дос таңдауына қарай бағалау.

    К. Гельвеций

  • Қызмет пен достық — екі параллель сызық: қосылмайды.

  • Нағыз достар болу үшін бір-біріне сенімді болу керек.

  • Ұсақ-түйек кемшіліктерді бір-біріне кешіре алатын адамдар ғана шынайы достық байланыста бола алады.

  • Нағыз дос қана өз достарының осалдықтарына төзе алады.

Түйін ойлар

  • Қартайғанда достар саны көбеймейді: жоғалғанның бәрі қайта оралмайды.

  • Достық ең алдымен шынайылық: жолдасының қателігін жасырмай, түзелуге көмектесу.

  • Нағыз дос бақытсыздықта танылады.

  • Досыңды оңашада сөгіп, көп алдында мақта.

  • Өзіңнің достарыңды сақтаудың ең жақсы жолы — оларға опасыздық жасамау.

  • Қорқақ дос дұшпаннан да жаман: дұшпаннан сақтанасың, ал досыңа сеніп қаласың.

  • Қиын-қыстау жағдайда досын тастап кеткен адам сол қиындықты кейін өзі де тартады.

Мақал-мәтелдер: халық тәрбиесінің өзегі

Іріктелген мақалдар

  • Жүз сом ақшаң болғанша, жүз жолдасың болсын.
  • Жаман туғаның болғанша, жақсы жолдасың болсын.
  • Қажымалы мың жолдас жоқпен тең, жаның қиған бір жолдас көппен тең.
  • Досыңа өтірік айтпа, дұшпаныңа сырыңды айтпа.
  • Есептескен дос болмас.

Қосымша нақылдар

  • Досы көпті жау алмайды, ақылы көпті дау алмайды.
  • Дос деп сынамай сыр айтпа, достың да досы бар.
  • Достың көңілі бір атым насыбайдан қалады.
  • Жақсы — жаныңа жолдас, жаман — малыңа жолдас.
  • Жақсы дос пайдасын тигізеді, жаман дос алдыңды орап жүргізбейді.

Ойын бөлімі: «Балық аулау» (ситуациялық сұрақтар)

Ереже және ұпай

  • Тақтада 7 қарапайым балық жасырылған: әрқайсысы +5 ұпай.
  • «Алтын балық»: +10 ұпай бонус.
  • «Акула»: –10 ұпай.
  • Әр жауапқа берілетін уақыт: 45 секунд.

Бұл кезеңде тиянақтылықпен қатар шапшаңдық та қажет.

Ситуациялық сұрақтар

  1. 1-сұрақ

    Қиындықта да, қуанышта да қасыңнан табылатын, сені түсіне білетін досың бар ма? Оның қандай қасиеттерін ерекше бағалайсың?

  2. 2-сұрақ

    Мектепке кешігіп бара жатырсың. Кенет құрбың қоңырау шалып, қатты ауырып жатқанын айтып, дәрі әкелуді өтінеді. Не істейсің?

  3. 3-сұрақ

    Ата-анаң үй тапсырмасын орындауды ескертті (немесе тексермек). Сол сәтте жан досың қоңырау шалып, бір топ бала тиісіп жатқанын айтып, көмекке шақырады. Қандай шешім қабылдайсың?

  4. 4-сұрақ

    Көптен күткен әншінің концертіне билет алуға барасың. Қалтаңда 2000 теңге, билет те 2000 теңге. Жолда құрбың кездесіп, шұғыл түрде 1000 теңге қарыз сұрайды. Не істейсің?

  5. 5-сұрақ

    «Екі дос келгенде жаңа достың көзінен жас шығады» деген мақалдың мағынасын түсіндір.

  6. 6-сұрақ

    «Есептескен дос болмас» мақалын қалай түсінесің?

  7. 7-сұрақ

    Сен мектепте кезекшісің. Сыныптасыңның сөмкесінен ақша жоғалып, күдік саған түседі. Бұл жағдайдан қалай шығасың?

«Достың да досы бар»: жұптық тапсырмалар

«Достың да досы бар» демекші, әр адамның жан дүниесін түсінетін, ішкі сырын бөлісетін сырлас досы болады. Енді сынып ішінен ең жақын достарды ортаға шақырып, шағын тапсырмалар орындаймыз.

Жұптың пікірі

Екі дос өзара мына сұрақтарға жауап береді: «Не үшін?» және «Қалай?»

Мақсат — достықтың негізін дәлелмен айту: сенім, сыйластық, әділдік, жауапкершілік.

Ыммен түсіндіру

Достығын сөзсіз (ым-ишара арқылы) сипаттап көрсету: бір-біріне тірек болу, түсіну, қолдау көрсету.

Шар ішіндегі таңдаулы сұрақтар

Шардың ішінде 3 ситуациялық сұрақ бар. Қай шардағы сұраққа жауап беретінін оқушы өзі таңдайды.

  1. Үшеуің өте тату доссыңдар. Бірақ сен үшінші досыңмен жиі келісе алмай қаласың, ал жан құрбың онымен жақсы араласады. Мұндай жағдайда қандай ұстаным таңдар едің?

  2. Құрбың теріс әрекет жасап, көпшілік алдында сөгіс естіді. Оның әрекеті дұрыс болмаса да, «көңіліне қарап» жақтайсың ба? Неге?

  3. Сен физикадан есеп шығарып келдің. Досың көшіріп алды. Сенің қателігіңді байқап, өзін дұрыс жазды. Нәтижесінде сен 4, ол 5 алды. Бұл жағдайды қалай шешесің?

Шығармашылық тапсырма

Карикатура түрінде сурет салу: тақтаға жақсы қасиет пен жаман қасиетті салыстыра бейнелеу.

Жақсы қасиеттер

адалдық, қамқорлық, сенім, сыйластық

Жаман қасиеттер

күншілдік, өтірік, сатқындық, жауапсыздық

Қорытынды сұрақ

Соңында сынып жетекшісі жұптарға және топтарға ойлантатын сұрақтар қойып, жалпы пікірді жинақтайды.

Қорытынды

Марапаттау

Топ капитандары мен қатысушыларға алғыс айтылып, мақтау қағаздары табысталады.

Қоштасу

Ашық тәрбие сағатымыз осымен аяқталды. Қош сау болыңыздар!