Қазақша рефераттар

Үйге тапсырма Көпжасушалы жануарлардың тыныс алуы

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақтың тақырыбы

Көпжасушалы ағзалардың тыныс алу жүйесі

Сабақтың типі мен түрі

  • Типі: дәстүрлі емес сабақ
  • Түрі: аралас сабақ

Мақсаты (білімділік)

Көпжасушалы ағзалардың тыныс алу жүйесінің мәні мен маңызын түсіндіру, омыртқасыз жануарлардың тыныс алу ерекшеліктерін нақты мысалдар арқылы көрсету.

Мақсаты (дамытушылық)

Қосымша дереккөздерді пайдаланып, алдыңғы тақырыптармен байланыстыра отырып салыстыру, талдау және қорытынды жасау дағдыларын дамыту.

Мақсаты (тәрбиелік)

Жануарларға қамқорлықпен қарауға, ұқыптылыққа, адамгершілікке және тазалыққа тәрбиелеу.

Әдістері

сұрақ-жауап ойын салыстыру кестесі диаграммалар

Көрнекілігі

  • мультимедиа
  • үлестірмелі материалдар
  • плакаттар

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу.
  • Оқушыларды түгелдеу.
  • Топқа бөлу: «ядро», «цитоплазма», «мембрана», «митохондрия».
  • Зейінді сабаққа аудару, жұмыс ережесін еске салу.

II. Өткен тақырыптарды қайталау

«Қайталау — білімнің анасы». Әр топтан бір оқушы тақтадағы алдын ала жапсырылған қағаздардың бірін таңдайды. Қағаздарда жануарларға қатысты биология ғылым салалары берілген. Ғылым саласын дұрыс анықтау арқылы ұпай таңдау мүмкіндігі беріледі.

Ғылым саласы
10
20
30
Этология
10
20
30
Маммалогия
10
20
30
Гельминтология
10
20
30
Ихтиология
10
20
30

III. Үй тапсырмасын тексеру

Тапсырма 1

Мақал-мәтелдер сайысы

топтық жұмыс

Әр топқа бірнеше мақал-мәтелдің бос қалған сөздері ұсынылады. Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді тауып, сол ағзалардың асқорыту жүйесі туралы қысқаша түсіндірме беріледі.

… басынан шіриді.

… атпа.

Досыңды сатпа.

… қамыс өлтіреді, ер жігітті намыс өлтіреді.

Сыйлағанды сый білмес, сипағанды … білмес.

Тапсырма 2

«Қызықты пирамида»

саралау

Омыртқалы ағзалардың асқорыту жүйесінің ерекшеліктерін ескере отырып, тапсырманы қарапайымнан күрделіге қарай толықтыру.

Бағыт

қарапайым → күрделі

Оқушылар пирамида логикасы бойынша негізгі айырмашылықтарды қысқаша дәлелмен ұсынады.

IV. Жаңа сабақты түсіндіру

Негізгі ұғым

Тыныс алу

Тыныс алу — ағзаның оттегін сіңіріп, көмірқышқыл газын сыртқа шығаруы.

Түрі

Аэробты тыныс алу

Оттегін сіңіріп, көмірқышқыл газын сыртқа шығаратын ағзаларға тән.

Түрі

Анаэробты тыныс алу

Оттегісіз жағдайда энергия алатын ағзаларға тән.

Омыртқасыздардың тыныс алуы: мысалдар

Гидра

мүше жоқ

Арнайы тыныс алу мүшесі болмайды. Суда еріген оттегіні бүкіл денесімен сіңіреді, ал көмірқышқыл газын дене жабыны арқылы сыртқа шығарады.

Жауынқұрт (шұбалшаң)

тері

Тыныс алу қызметін сілемейлі, жұқа тері жабыны атқарады.

Шаршылы өрмекші

өкпе

Баскөкірек пен құрсақ аралығында орналасқан қос өкпе (ауа қапшығы) арқылы тыныс алады.

Қоңыздар

демтүтік

Денесінің екі қапталын бойлай орналасқан ұсақ саңылаулардан хитинді демтүтіктер (трахеялар) тарамдалып жалғасады.

Негізгі идеяны бекіту

Әртүрлі омыртқасыздар бірдей мақсатты — газ алмасуды — әртүрлі жолмен жүзеге асырады: бірінде бүкіл дене беті, бірінде тері, бірінде өкпе қапшықтары, енді бірінде демтүтіктер жүйесі қызмет атқарады.

Кілтті қорытынды

Құрылым ортаға бейімделеді

Тыныс алу мүшелерінің құрылысы тіршілік ортасына және ағзаның күрделілік деңгейіне тікелей байланысты.

V. Сабақты бекіту

Тапсырма 1

«Қызықты конверттер»

құрастыру

Әр топқа ішінде омыртқасыз жануарлардың қиынды суреттері бар конверттер таратылады. Оқушылар суретті құрастырып, белгісіз ағзаны анықтайды да, оның тыныс алу жүйесін сипаттайды.

Тапсырма 2

Сәйкестендіру кестесі

тақтада

Бір оқушы тақтада сәйкестендіру кестесін орындайды, қалған оқушылар тексеріп, дәлел келтіреді.

Ағза
Тыныс алу ерекшелігі
Гидра
бүкіл денесі
Бақұлу
шапанша қалтасы
Шұбалшаң
тері жабыны
Қоңыз
демтүтікшелер
Шаршылы өрмекші
ауа қапшығы

Ескерту: «Бақұлу» үшін тыныс алу құрылымы ретінде «шапанша қалтасы» берілген (алдыңғы материалдағы терминология сақталды).

VI. Бағалау

Топтардың жинаған ұпайларын есептеу арқылы қорытынды баға қойылады.

Критерий

  • дұрыс жауап
  • негіздеу және дәлел
  • топтық жұмысқа қатысу

VII. Үй тапсырмасы

Тақырып

Көпжасушалы жануарлардың тыныс алуы

  • Оқулық: 86–88-беттерді оқу.
  • Тақырыпқа қатысты суреттерді салу.