Қазақтың тұңғыш ғарышкерлері кімдер
Сабақтың барысы
Төмендегі құрылым сабақтың кезең-кезеңімен өту логикасын сақтай отырып, мәтіннің тілін түзетіп, мазмұнын ықшам әрі түсінікті етіп ұсынуға арналған.
Ұйымдастыру бөлімі
Психологиялық дайындық арқылы жағымды көңіл күй қалыптастыру.
Психологиялық дайындық
Армысың, шапағатты күніміз,
Армысың, мейірімді жеріміз.
Армысың, табиғат — анамыз,
Келді сізге өзіңіздің балаңыз.
Үй тапсырмасын тексеру
Алдыңғы тақырыпты бекітіп, оқушылардың дайындығын бағалау.
- Сұрақ: Үйге қандай тапсырма берілді?
- Жауап үлгісі: «Алматы» тақырыбы.
- Тексеру: 4–5 оқушыдан ауызша сұрау.
- Қосымша: Дәптерлерін қарап шығу.
Жаңа сабақ
Сөзжұмбақ арқылы тақырыпты ашу, кейін негізгі ақпаратты талдау.
Кіріспе: сөзжұмбақ сұрақтары
Оқушылармен бірге жұмбақтарды шешіп, негізгі сөзді табу арқылы бүгінгі тақырыпты анықтаймыз.
1) «Көгі жүр дейді…»
Жауабы: Бағдаршам
2) «Қанаты бар, ұшпайды… Су астында қыстайды.»
Жауабы: Балық
3) «Бейбітшілік құсы деп атайды оны барша жұрт.»
Жауабы: Көгершін
4) «Күндіз бәрі қашады, түнде аспанды басады.»
Жауабы: Жұлдыз
5) «Құс сияқты, құс емес, самғап ұшқан биікке…»
Жауабы: Ұшақ
6) «Көреді бәрін өзгенің, көре алмайды өздерін.»
Жауабы: Көз
7) «Киелі бір жануар, үстінде екі тауы бар.»
Жауабы: Түйе
8) «Қиналмай көтеріп, өзінен ауырды…»
Жауабы: Құмырсқа
Қорытынды сұрақ
Сонымен бүгінгі өтетін тақырыбымыз қандай? Ғарышкерлер.
Талқылау сұрақтары
«Ғарыш» дегенде көз алдарыңа не келеді?
Оқушылардың ойын тыңдау, пікірін жүйелеу.
Ғарыш айлағы дегеніміз не?
Ғарыш айлағы — зымырандар, ғарыш серіктері және ғарыш кемелері ұшырылатын арнайы орын.
Қазақстан және Байқоңыр
Қазақстанда ғарыш айлағы бар. Ол — Байқоңыр. Бұл атау — ел тарихындағы ғарыш саласына қатысты ең маңызды ұғымдардың бірі.
Нақтылау
Байқоңыр — үлкен ғарыш кемелері мен серіктер ұшырылатын ғарыш айлағы ретінде кеңінен танымал.
Ғарышқа алғашқы қадамдар: тіршілік иелері
Ю. А. Гагариннің ғарышқа ұшуына дейін адамзат ғарыш кеңістігін зерттеуді тіршілік иелерін жіберуден бастады. Суық әрі тұңғиық ғарыш әлемінде ең алғаш жүрек соғысы естілген тіршілік иесі — 1957 жылдың 3 қарашасында ұшырылған Лайка атты ит.
Лайкадан кейін де жануарлар жіберілді. 1960 жылдың 19 тамызында Белка мен Стрелка иттері ұшырылды. Олармен бірге 40 тышқан, 2 сұртышқан, әртүрлі жәндіктер, өсімдіктер және микроорганизмдер ғарышқа жіберілді. Экспедиция Жерді 17 рет айналып өтті.
Осы тәжірибелерден кейін адам ғарышқа ұшты. Ал Қазақстан Республикасының тұңғыш ғарышкері — Тоқтар Әубәкіров. Төрт жылдан кейін қазақ азаматы Талғат Мұсабаев ғарышқа аттанды.
1957
Лайка
1960
Белка & Стрелка
Қазақстан
Т. Әубәкіров
Кейін
Т. Мұсабаев
Сергіту сәті
Аспан, аспан арайым,
Саған жиі қараймын.
Сені көзбен шоламын,
Мен ғарышкер боламын.
Дәптермен жұмыс
Оқушыларға ғарыш станциясының суретін салдыру.
Кеңес: суретте негізгі бөліктерді белгілеу (күн батареялары, модульдер, байланыс антенналары) және атауларын жазу.
Бекіту
Ойын және сұрақтар арқылы жаңа білімді бекіту.
Ойын
«Егер мен ғарышкер болсам…» — әр оқушы өз ойын қысқа әрі нақты айтып береді (4–5 оқушы).
Жетелеуші сұрақ
Егер сен ғарышкер болсаң, не істер едің?
Бекіту сұрақтары
- 1) Қазақтың тұңғыш ғарышкерлері кімдер?
- 2) Қазақстандағы ғарыш айлағы қалай аталады?
- 3) Ғарышкерлер қандай болуы керек?
- 4) Адамдардан бұрын ғарышқа нелер ұшты?
Қорытындылау
Сабақтан алған әсерді жинақтау және кері байланыс.
Оқушылардан сұралады: «Сабақ ұнады ма? Қандай әсер алдыңдар?» Жауаптарды тыңдап, негізгі ойларды қысқаша түйіндеу.
Бағалау
Оқушы белсенділігін әділ әрі ынталандырушы түрде бағалау.
Әр оқушының жұмысы мен жауаптары «жұлдызша» арқылы бағаланады.
Критерий
Белсенділік
Критерий
Дәлдік
Критерий
Шығармашылық
Еске сақтайық
Түйін
Ғарыш айлағы — ғарыш техникалары ұшырылатын орын, Қазақстандағы ең белгілі айлақ — Байқоңыр.
Тұлғалар
Қазақстанның тұңғыш ғарышкері — Тоқтар Әубәкіров, кейін — Талғат Мұсабаев.
Құндылық
Ғарышкер болу — білім, тәртіп, табандылық, денсаулық және еңбекқорлықты талап етеді.