Қазақша рефераттар

Жамбыл тобы

Ашық сабақ · Қазақ әдебиеті

Тақырыбы: Жамбыл Жабаев

Бұл сабақта Жамбыл Жабаевтың өмірі мен шығармашылығы талданып, ақынның поэзиясындағы дара болмыс, айтыс өнеріндегі шеберлік және отаншылдық рухтың көрінісі жүйелі түрде қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Ақынның өмір жолын және өлеңдерінің өзіндік табиғатын саралай отырып, оны өзге қаламгерлерден ерекшелендіретін қырларына назар аударту.

Дамытушылық

Ауызша және жазбаша түрде еркін, жүйелі әрі шешен сөйлеу дағдыларын қалыптастыру.

Тәрбиелік

Ойды еркін айтуға, отаншылдыққа баулу және қорытынды жасау мәдениетін дамыту.

Әдіс-тәсілдер және ресурстар

Сабақтың өтілу әдісі

Модульдік оқыту.

Пәнаралық байланыс

  • Өзбек тілі
  • Саз өнері
  • География

Көрнекіліктер

  • Ілияс Жансүгіров, Жамбыл Жабаев, Сүйінбай Аронұлы, Кенен Әзірбаев портреттері
  • Тірек-сызбалар, плакаттар
  • Сөзжұмбақ
  • Компьютер және интерактивті тақта

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі (1–2 минут)

  • Сәлемдесу.
  • Оқушылардың сабаққа қатысуын, күнделік пен конспект дәптерлерін тексеру.
  • Нәтижелерін топ журналына белгілеу.

II. Өткен сабақты қайталау (10–15 минут)

Сұрақ-жауап әдісі: үш оқушы компьютерде тест тапсырмаларын орындайды, қалған оқушыларға ауызша сұрақтар қойылады.

Сұрақтар (І. Жансүгіров бойынша)

  1. 1. Ілияс Жансүгіров кім?
  2. 2. Ол қашан және қай жерде дүниеге келген?
  3. 3. Ақын алғашқы тәлімін қай жерде алған?
  4. 4. Оның шығармашылығы туралы не білесіз?
  5. 5. Қандай тақырыптарда өлеңдер жазған?
  6. 6. Жансүгіров қандай поэмалар жазған?

III. Өткен сабақты пысықтау (2–3 минут)

Оқушылардың жауаптары тыңдалғаннан кейін өткен тақырыпты бекіту мақсатында компьютер арқылы бейнематериал көрсетіледі.

IV. Жаңа сабаққа кіріспе (1–2 минут)

Өткен сабақта қазақ халқының көрнекті ақындарының бірі Ілияс Жансүгіров туралы мәлімет алдық. Бүгінгі негізгі мақсатымыз — ана тілімізді жетік меңгеріп, қазақ тілінде ой-пікірімізді еркін жеткізе білу. Ол үшін ұлттық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарды да жақсы білу маңызды.

Ендеше бүгінгі сабағымызда қазақ халқының ұлы ақындарының бірі, айтыс өнерінің алыбы — Жамбыл Жабаев туралы сөз қозғаймыз.

V. Жаңа сабақ (17–20 минут)

Алдыңғы сабақта оқушыларға Жамбыл Жабаев туралы реферат жазып келу тапсырылған. Енді оқушылар өз жұмыстарын кезекпен қысқаша таныстырып, қорғайды.

Оқушы 1

Жамбыл Жабаев 1846 жылдың ақпан айында қазіргі Жамбыл облысында, Шу өзенінің бойындағы Жамбыл тауының етегінде дүниеге келген.

Оқушы 2

Әкесі — Жапа (Жабай), анасы — Ұлдан. Олар баласына көшіп-қонып жүрген Жамбыл тауының атауын есім ретінде берген.

Оқушы 3

Жамбыл 14 жасынан бастап өлең айта бастайды, 15 жасында атақты Сүйінбай ақыннан бата алады. Жетісу өңіріне әншілігімен де, ақындығымен де кеңінен танылады. Бұрымға, кейінірек Сараға ғашық болғаны айтылады.

Оқушы 4

Ақын бай мен кедей теңсіздігін, патша өкіметіне қарсылықты, отаншылдықты жырлаған. Ұлы Отан соғысы жылдарында елін, жерін қорғауға үндеген өлеңдер де жазған.

Оқушы 5

Жамбылдың бірнеше дастандары бар:

  • «Өтеген батыр»
  • «Сұраншы батыр»
  • «Көрұғлы»
  • «Бақ, дәулет, ақыл»

Оқушы 6

Жамбыл — Кенен Әзірбаевтың ұстазы. Екеуі 1902 жылы қырғыз елінің би-манабы Шабденге ас беріліп жатқанда танысады.

Оқушы 7

Жамбылдың ұлы Алғадай Ұлы Отан соғысында қаза табады. Ақын қатты күйзеліп, төсек тартып қалады. Сол кезде Сәбит Мұқанов: «Жәкем, бір тыңдаса Кененді тыңдайды» деп, Қордайдан Кененді алдырған.

Оқушы 8

Кенен сонда:

«Ау, Жәке, көпті көрген батырымсың,
Қайғырып Алғадайға жатырмысың.
Пендеге бұл жалғанда өлім рас,
Тағдырдың сөгесін бе қылған ісін…»

дегенде, Жамбыл: «Кененім келген екен ғой» деп басын көтергені айтылады.

Оқушы 9

Алғадай майданға аттанғаннан кейін бір аптадан соң жары Жәмеш ұл табады. Атасы оның есімін Қуаныш деп қояды. Немересін Жамбыл өзіне жұбаныш еткен.

Көрініс және топқа бөлу

Одан кейін Жамбыл атамыз туралы шағын көрініс тамашаланады. Сабақтың келесі бөлігінде оқушылар 3 топқа бөлінеді. «Сиқырлы сандықшада» үш есім жасырылған, оны әр ұжымның басшысы таңдап алады.

I топ — «Жамбыл»

Тапсырма: зымыран сұрақтарға жауап беру.

II топ — «Кенен»

Тапсырма: сөзжұмбақ шешу.

III топ — «Сүйінбай»

Тапсырма: тест тапсырмаларын орындау.

Топ атауын анықтауға арналған сұрақтар

Жамбылдың ұстазы кім?
Сүйінбай Аронұлы.
Жамбылдың шәкірті кім?
Кенен Әзірбаев.

Тапсырмалар орындалып жатқанда әр топтан бір оқушы компьютерде тест жұмысын орындайды.

Зымыран сұрақтар (8 ұпай)

8 сұрақ. Әр дұрыс жауапқа 1 ұпай беріледі. Сұрақ түскен топ бірінші жауап береді.

  1. 1.Жамбылдың әкесінің есімі кім?
  2. 2.Жамбыл айтыстарының ерекшелігі неде?
  3. 3.Жамбылдың бір өлеңін жатқа айт.
  4. 4.«Маса» — кімнің жинағы?
  5. 5.Жамбылдың соңғы жазған өлеңі қандай?
  6. 6.1936 жылы Жамбыл қай жерге барған?
  7. 7.«Құлагер» — кімнің өлеңі?
  8. 8.Жамбыл айтыстарының ішінде ең көрнектісі қайсы?

Тест тапсырмалары

  1. 1) Жамбыл қай жылы қайтыс болды?

    • A) 1945 ж.
    • C) 1947 ж.
    • B) 1948 ж.
    • D) 1944 ж.
    • E) 1946 ж.

  2. 2) Ж. Жабаевтың шығармасын табыңыз.

    • A) «Өмір мектебі»
    • C) «Өсиет»
    • B) «Менің қысқаша өмірбаяным»
    • D) «Өмір, қымбатсың маған»
    • E) «Менің мектебім»

  3. 3) «Ленинградтық өрендерім» өлеңі қай жылы жазылды?

    • A) 1945 ж.
    • C) 1941 ж.
    • B) 1942 ж.
    • D) 1943 ж.
    • E) 1947 ж.

  4. 4) Жамбыл Құлмамбет ақынмен қай жылы айтысып, жеңіске жеткен?

    • A) 1884 ж.
    • C) 1885 ж.
    • B) 1881 ж.
    • D) 1887 ж.
    • E) 1890 ж.

Қысқаша қорытынды

Сабақ құрылымы өткен тақырыпты қайталаудан басталып, Жамбыл Жабаевтың өмірі мен шығармашылығын оқушы зерттеулері арқылы танытуға, кейін топтық жұмыс пен бағалау тапсырмалары арқылы білімді бекітуге бағытталған.