Күзгі орманның көріністері
Ана тілі • 3-сынып
Сабақтың тақырыбы: «Шегіртке мен құмырсқа»
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Пәнаралық байланыс
Дүниетану, бейнелеу өнері
Көрнекіліктер
- А. Құнанбаев және И. В. Крыловтың суреттері
- Қыс көрінісі бейнеленген сурет
- Бейнетаспа, слайд материалдары
Әдіс-тәсілдер
Сабақтың мақсаттары
1) Мазмұнды ашу және кейіпкерлер табиғаты
Адам емес кейіпкерлер (жәндіктер, жануарлар, жансыз заттар) әрекет ететін мысал жанрының ерекшелігін таныту, өлең түрінде берілген шағын шығарманың мазмұнын ашу.
2) Таным мен тілдік қорды дамыту
Ой-өрісті, дүниетанымды кеңейту; сөздік қорды молайту; еңбекқорлыққа баулу.
3) Сөйлеу дағдысы мен эстетикалық талғам
Көркем сөзді саналы қабылдауға бағыттау; ауызша және жазбаша сөйлеу дағдыларын жетілдіру; эстетикалық тағылымын арттыру және еңбекке тәрбиелеу.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру және психологиялық дайындық
Бір-бірімізге серікпіз,
Бірлікке мәңгі берікпіз.
Мақсатымыз — білім алу,
Міндетіміз — еңбектену.
«5»-ке қолды жеткізу — өз қолымызда.
Сабақта бәріміз бір-бірімізге сәттілік тілейік.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Елемес Салықовтың «Күзгі орманның көріністері» мәтіні бойынша жұмыс. Тексеру «Саңырауқұлақ жинау» ойыны арқылы ұйымдастырылады: әр саңырауқұлақтың астында сұрақ жасырылған.
- «Күзгі орманның көріністері» мәтінінде не туралы айтылған?
- Күзгі орманнан тағы нелерді көрдіңдер?
- Мәтінді жалғастырып, әңгімелеп беріңдер.
III. Ой қозғау (суретпен жұмыс)
Ұлы тұлға сөзі
Әсемпаз болма әрнеге,
Өнерпаз болсаң, арқалан.
Сен де — бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та, бар, қалан!
И. А. Крылов туралы қысқаша түсінік беріледі, өмірбаянымен таныстырылады.
IV. Қызығушылықты ояту
«Шегіртке мен құмырсқа» мультфильмінен үзінді көрсетіледі.
V. Ой шақыру (жұмбақ шешу)
Ат басты,
Арқар мүйізді.
Бөрі кеуделі,
Бөкен санды.
Жауабы: Шегіртке
Ине бел, қылқа мойын, қара батыр,
Қара тауды арқалап бара жатыр.
Жауабы: Құмырсқа
Оқушылар шегіртке мен құмырсқа туралы білетіндерін ортаға салады.
VI. «Мысал» жанрына қысқаша түсінік
Мысал — кейіпкерлері адам емес (аң-құс, жан-жануар, жәндік, кейде жансыз зат) арқылы адам бойындағы мінді тұспалдап, әжуа мен күлкі арқылы көрсететін, оқырманға сабақ беретін тағылымдық шығарма.
VII. Биологиялық анықтама
Құмырсқаның пайдасы
- Кей жағдайларда аяқ ауырғанда құмырсқа илеуіне аяқты салып, шақтырту тәсілі қолданылған.
- Құмырсқадан алынатын дәрілер буын ауруларына, қант диабетіне, қан қысымын реттеуге пайдаланылады.
- Оңтүстік Азия елдерінде және Мексикада құмырсқаны тағам ретінде тұтынатындар бар.
- Құмырсқаның шамамен 10 мыңдай түрі кездеседі.
Шегірткенің ерекшелігі
- Ауыл шаруашылығына зиян келтіретін қауіпті бунақденелілердің бірі.
- Өзге жәндіктерден айырмашылығы — бір немесе екі жұп қанаты болады.
- Қанаты болғандықтан ұша алады, әрі секіреді.
VIII. Оқулықпен жұмыс (топтық жұмыс)
1-топ
Абай туралы не білеміз? Қандай шығармаларын оқыдық?
2-топ
Мысал туралы не білесіңдер? Түсінік беріңдер.
3-топ
Табиғат туралы білетін өлеңдеріңнен үзінді айтыңдар.
IX. Сергіту сәті
Қимыл-қозғалысқа арналған қысқа сергіту жаттығулары орындалады.
X. Мағынаны тану (мәтінмен жұмыс)
Оқушылар мысалды іштей оқиды. Таныс емес сөздерді белгілеп отырады, кейін сөздік жұмысы жүргізіледі.
INSERT жүйесі
- Білемін — бұрыннан таныс ақпарат
- Білмеймін — түсініксіз, қосымша сұрақ тудырған тұс
- Мен үшін жаңалық — жаңа мәлімет
- Мені таңқалдырды — ерекше әсер қалдырған ой
XI. Ойға шабуыл: Венн диаграммасы
Оқушылар Венн диаграммасы арқылы шегіртке мен құмырсқаның дара және ортақ қасиеттерін салыстырады.
Шегіртке
- Қанаты бар, ұшады
- Секіреді
- Зиянкестер қатарына жатады
- Кейбір елдерде тағам ретінде пайдаланылады
Ұқсастығы
- Тірі табиғатқа жатады
- Жәндіктер
- Бунақденелілер
Құмырсқа
- Кішкентай
- Пайдалы, еңбекқор
- Емдік қасиеті бар
- Түрлері өте көп
XII. Шығармашылық тапсырмалар
1-топ
Жаз мезгіліндегі шегірткенің бейнесін сипаттау.
2-топ
Қыс мезгіліндегі шегірткенің жағдайын сипаттау.
3-топ
Егер сен құмырсқаның орнында болсаң, не істер едің?
XIII. Сахналау
Мысалды рөлге бөліп, шағын қойылым ретінде сахналау.
XIV. Қорытындылау (талқылау сұрақтары)
- Өмірде іс-әрекеті шегірткеге ұқсайтын адамдар кездесе ме?
- Шегіртке сияқты қиындыққа тап болмас үшін не істер едің?
XV. Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- Мысалды рөлге бөліп оқу.
- Шегіртке мен құмырсқаның іс-әрекетін сипаттайтын мақал-мәтел жазу.
- Кейіпкерлердің суретін салу.
Бағалау және мадақтау
Өте жақсы қатысқан топқа
«Жарайсыңдар!»
Жақсы қатысқан топқа
«Құттықтаймыз!»
Орташа деңгейдегі топқа
«Әлі де талаптан!»