Табиғат тамашалары
Тақырып
«Табиғат тамашалары» цикліндегі екі өлең: «Бұршақ» және «Кемпірқосақ». Автор — Ескен Елубаев.
Мақсаты
- Өлеңдерді мәнерлеп, түсініп оқуға үйрету және негізгі ойды ашуға жағдай жасау.
- Оқушыны өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу, байланыстырып сөйлеуін және шығармашылық ойлауын дамыту.
- Табиғатты аялауға тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер
Көрнекілігі
Суреттер, дыбыстық үзінділер (бұршақтың дыбысы), слайд материалдары.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың мақсатына назар аударту, сыныптың жұмысқа дайындығын тексеру, көңіл күйді сабаққа бағыттау.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Мәтіннің басты кейіпкерлерін ата.
- Кино қоюшының қылығынан қандай адам бейнесін байқадың?
- «Сағынышты хат» жазу.
III. Мақсат қою
Бүгін сабақта Ескен Елубаевтың «Табиғат тамашалары» топтамасындағы «Бұршақ» және «Кемпірқосақ» өлеңдерімен танысамыз. Өлеңдердің мазмұнын түсініп, негізгі ойын анықтап, табиғат құбылыстары туралы ойымызды жүйелейміз.
Жаңа сабақ
1) Автор туралы қысқаша мәлімет
Ескен Елубаев — қазақ балалар әдебиетіне еңбегі сіңген қаламгер. Туған күні: 18 ақпан 1942 жыл.
Дәптерге жазып алу
- Ескен Елубаев — балалар ақыны.
- Балалар басылымдарында қызмет атқарған.
- Әдеби байқаулар мен марапаттарға ие болған.
Ескерту: бастапқы деректе өмірбаянға қатысты кейбір атаулар мен орындар үзінді түрде берілгендіктен, бұл бөлім жинақталып, мәні сақталып редакцияланды.
2) Оқулықпен жұмыс: жұмбақ және тыңдалым
Жұмбақ
Таудан топ түседі,
Аяқ-қолы жоқ түседі.
Жауабы: Бұршақ
Тыңдалым
Бұршақтың дыбысын тыңдап, қандай әсер алғаныңды қысқаша айт.
3) Өлең: «Кемпірқосақ» (жұмбақ-өлең)
Жаңбыр жауып басылды,
Аспан шайдай ашылды.
Қызыл, сары, жасылды —
Көкте бір зат асылды.
Талқылау үшін: өлең жолдары қандай табиғат құбылысын меңзейді?
Суретпен жұмыс
Кемпірқосақтың суретін көрсету. Түстерін атап, өзің байқаған ерекшеліктерін айт.
4) Өлең: «Бұршақ»
Жетекші сұрақ
Бұршақ жауғанын көрдіңдер ме? Ол кезде табиғат қандай күйде болады?
Мәнерлеп оқу
- Мұғалімнің оқуы.
- Оқушылардың оқуы.
Сезім мен әсер
Оқыған кезде қорқыныш, аяныш сияқты сезімдер туа ма? Неліктен?
Талдау сұрақтары
- Бұршақ адамға және айналаға қауіпті ме? Қалай? Неліктен?
- Өлеңді оқығанда көз алдыңа қандай көрініс елестеді?
- Адам қайда отыр? Ол нені уайымдап отыр деп ойлайсың?
- Өлеңді оқығаннан кейін көңіл күйің қалай өзгерді?
- Бұршақ неге жауады? Қандай жағдайда пайда болады?
5) Өлең: «Кемпірқосақ»
Жетекші сұрақ
Кемпірқосақты көрдіңдер ме? Қай кезде және қай жерде байқайсыңдар?
Оқу
- Мұғалім оқиды.
- Оқушылар оқиды.
Талқылау
Өлең ұнады ма? Қандай көңіл күй сыйлады?
Сұрақтар
- Кемпірқосақтың неше түсі бар?
- Автор «нені түсінбедім» дейді? Ол қандай сұрақ қояды?
- Бұл сұрақ неге ашық қалады деп ойлайсың?
- Кемпірқосақ неден пайда болады?
Бекіту және қорытынды
Авторға сұрақ қою
Өлеңдердегі ойға сүйене отырып, авторға 2–3 сұрақ құрастырыңдар. Сұрақтарың табиғат құбылыстарының себеп-салдарына немесе адамның көңіл күйіне қатысты болсын.
«Сабақта не білдім?» рефлексиясы
- Бұршақ пен кемпірқосақтың табиғаттағы көрінісі және адамға әсері.
- Өлеңдегі негізгі ойды табу және сезімді сөзбен жеткізу.
- Табиғатты аялау қажеттігі.
Шығармашылық жұмыс: «Бес жолды өлең»
I нұсқа
Бұршақ
1) Зат есім
2) Екі сын есім
3) Үш етістік
4) Төрт сөзден тұратын сөйлем
5) Қорытынды сөз (синоним)
II нұсқа
Кемпірқосақ
1) Зат есім
2) Екі сын есім
3) Үш етістік
4) Төрт сөзден тұратын сөйлем
5) Қорытынды сөз (синоним)
Үй тапсырмасы
- Кемпірқосақтың суретін сал.
- «Неге кемпірқосақ деп атайды?» деген сұраққа қысқаша жауап жаз.
Бағалау
Мәнерлеп оқу, сұрақтарға жауап беру, талдауға қатысу және шығармашылық жұмыстың орындалуына қарай бағаланады.