Ұрпақ тәрбиесі келешек қоғам мұрагерлерін тәрбиелеу ісі
Бала – отбасымен бақытты
Бала тәрбиесі – ата-ана үшін күрделі де жауапты міндет. Баланы өмірге бейімдеуде мектептің, ұстаздың және ата-ананың орны бөлек. Тәрбие үйлесімі мектеп, ата-ана және әлеуметтік орта бірлесе әрекет еткенде ғана қалыптасады.
Негізгі қағида
Тәрбие – ортақ жауапкершілік
Мектеп пен отбасының бірлігі болмаса, балаға берілетін тәлімнің жүйесі әлсірейді.
Қоғамдық мән
Ұрпақ тәрбиесі – ертеңгі күн
«Отан отбасынан басталады»: жас ұрпақты қоғам мүддесіне сай тәрбиелеу – кезек күттірмейтін міндет.
Тірек құндылық
Адамгершілік – рухани арқау
Моральдық тазалық – адамгершіліктің биік шыңы; адам қоғамда жақсы қасиеттерімен қадірленеді.
Адамгершілік тәрбиесі: имандылық пен ізеттілік
Адамгершіліктің негізі – имандылық пен ізеттілікте. Ол әрбір отбасынан басталады. Қазақ халқы жастарды кішіпейілділікке, ізеттілікке, инабаттылыққа тәрбиелеуді басты міндет санаған: ер балаларға үлкендерге қос қолдап сәлем беруді, қыз балаларға ибалық танытып жол беруді, үлкеннің алдын кесіп өтпеуді өсиет еткен. Сыпайылық пен кішіпейілділік қағидаларын бала бойына үнемі сіңіру – тәрбиенің өзегі.
Маңызды ой
«Ұяда не көрсе, ұшқанда соны ілер». Жас шыбық қалай иілгіш болса, жас адам да солай: жақсыға да, жаманға да тез бейім. Сондықтан үйдегі әрбір іс-әрекет, әрбір сөз балаға үлгі болып сіңеді.
Қазіргі қоғамға сай тұлға қалыптастыру
Бүгінгі талап күшейген заманда жас ұрпақты қоғам мүддесіне сай, елінің мұң-мұқтажына жауап бере алатын, елін-жерін, халқын көзінің қарашығындай қорғайтын ұлтжанды, отаншыл азамат етіп тәрбиелеу көзделеді. Өйткені бүгінгі ұрпақ – еліміздің болашағы.
Тәрбие – тұлғаның «күн сәулесі»
Жеке тұлғаның ортадан тәрбие сіңіріп өсуін өсімдіктің күн сәулесімен өсуіне теңеуге болады: күн сәулесі өсімдік тіршілігіне қаншалық қажет болса, тәрбие де тұлғаның дұрыс қалыптасуына соншалық қажет.
Жақсы қасиет бала кезден орнығады
Дұрыс тәрбие берілсе, баланың жан дүниесі дұрыс қалыптасып, бойына жақсы қасиеттер тұрақты орнығады. Баланың өмірге құштарлығының оянуы, жақсы мен жаманды ажырата білуі оны қоршаған ортаға, мұғаліміне, ата-анасына, құрбы-құрдасына және олардың іс-әрекеттеріне тікелей байланысты.
Дәстүр сабақтастығы және ата-ана өнегесі
Кешегі күнсіз келешек жоқ. Бүгінгі ұрпақты ғасырлар бойы жинақталған ата-бабамыздың мол мұрасымен сусындату – ортақ міндет. Ұлдың батыр, қыздың әдепті болып қалыптасуы – өнеге мен өсиетті орнымен қолдана білуімізге де байланысты.
«Жақсы ата-ана» деген не?
«Әке-шешесі жақсы болса, баласы да жақсы тәрбиелі болады» деген сөзді жиі естиміз. Алайда «жақсы ата-ана» ұғымын нақтылап түсіндіру әрдайым оңай емес. Кейбірі жақсы ата-ана болу үшін арнайы кітаптар оқып, ерекше тәсілдер үйрену керек деп ойлайды.
Білім керек, бірақ жалғыз өзі жеткіліксіз
Педагогикалық және психологиялық білім қажет, бірақ көбіне бұл жеткіліксіз. Тәрбие саласында бәріне ортақ «дайын норма» жоқ: әр отбасының тіршілігі, ұстанымы, қарым-қатынасы бірегей.
Ата-ана болу да үйреніледі
Әйел болуды, күйеу болуды немесе белгілі бір істің шеберлігін үйренген сияқты, ата-ана болуды да өмірдің өзінен үйренеміз. Бұл жолда қателіктер де, сенімсіздіктер де, сәтсіздіктер де, жеңістер де болуы мүмкін.
Отбасындағы тәрбие – өмірдің өзі. Біздің жүріс-тұрысымыз ғана емес, балаға деген сеніміміз де күрделі: кейде бірқалыпсыз, кейде қарама-қайшы болуы мүмкін. Балалар бір-біріне ұқсамайтыны сияқты, ата-аналар да, бала мен ата-ана арасындағы қарым-қатынас та әрқилы әрі дара.
Махаббат пен мейірім: еркелетудің емес, тұлға қалыптастырудың негізі
Кейбір ата-ана балаға махаббатын білдіртпеу керек деп ойлайды: «тым жақсы көрсең, ерке болып, өзімшіл болып өседі» деген қауіп айтады. Бұл көзқарасты қайта қарау қажет.
Түйін
Жағымсыз мінез-құлықтың түп-төркіні көбіне махаббаттың «артықтығынан» емес, керісінше мейірім мен жылылықтың жетіспеуінен пайда болады. Бала – отбасымен бақытты.