Қазақша рефераттар

Кедейлердің шығысқа жорығы

Сабақтың тақырыбы: «Крест жорықтары»

Бұл материал орта ғасырлардағы крест жорықтарының себептері, негізгі кезеңдері және салдарларын жүйелі түсіндіруге арналған.

Қайталау бөлімі: «Кім жылдам?» сұрақтары

Үй тапсырмасын тексеру кезінде тарихи даталар мен шіркеулер тарихына қатысты қысқа сұрақтар ұсынылады.

1) Батыс және Шығыс Рим империялары қай жылы бөлінді?

2) Рим папасы мен Константинополь арасындағы қатынас қай жылы үзілді?

3) Екі шіркеу қай жылы біржола бөлінді?

4) Папа билігі қай ғасырда әлсіреді?

5) VII Григорий қай жылы папа болып сайланды?

6) III Инокентий қай жылдары билік құрды?

7) Никея қаласында христиан дінінің қағидалары қысқаша қабылданған жыл(дар)?

Сабақ жоспары

Тақырып тарихи логикаға сай: себептері → ұйымдастырушылары → негізгі жорықтар → қорытынды салдарлар.

  1. 1. Крест жорықтарының себептері
  2. 2. Шіркеу — Шығысқа жорықты ұйымдастырушы күш
  3. 3. Кедейлердің Шығысқа жорығы
  4. 4. Бірінші крест жорығы
  5. 5. Екінші крест жорығы
  6. 6. Үшінші крест жорығы
  7. 7. Төртінші крест жорығы
  8. 8. «Балалар жорығы»
  9. 9. Соңғы крест жорықтары
  10. 10. Крест жорықтарының салдары

Крестшілердің қару-жарағы

Ортағасырлық жауынгердің қорғанысы мен шабуыл құралдары жорықтардың сипатын айқындады.

дулыға сауыт тізелік аяқ киім қолғап қалқан қылыш шығыршықты сауыт (көйлек) шоқпар жабын (бүркеме киім)

Крест жорықтарының басталуы

1095 жыл — Клермондағы үндеу

Негізгі оқиға

1095 жылы Клермон қаласында Рим папасы II Урбан халықты Византияның түрік салжұқтарына қарсы күресіне көмектесуге және Иса пайғамбардың қабірі орналасқан Иерусалимді мұсылмандардан азат етуге шақырды. Папа жорыққа қатысқандардың күнәсі кешірілетінін, ал шайқаста қаза тапқандардың о дүниеде жұмаққа баратынын уағыздады.

Негізгі жорықтар: қысқаша шолу

Кедейлер жорығы (1096)

Әлеуметтік құрамы: шаруалар, кедей серілер

1096 жылдың көктемінде Франция мен Германиядан ондаған мың кедей шаруалар мен серілер «қажылық жорыққа» аттанды. Олар нашар қаруланды, қосымша азық-түлік қоры болмады. Жол-жөнекей Венгрия, Болгария және Грекия жерлерінен өтіп бара жатып, жергілікті халықты тонауға ұрынды. Император оларды Кіші Азияға өткізіп салғанымен, салжұқ түріктері бұл жасақты түгелге жуық қырып жіберді.

Бірінші крест жорығы (1096–1099)

Нәтиже: Иерусалим алынды

Ұзақ әрі қанды шайқастардан кейін крестшілер Антиохияны басып алып, ол жерде өз князьдігін құрды. Сонымен қатар Эдесса графтығы сияқты жаңа иеліктер қалыптасты. 1099 жылдың шілдесінде кескілескен шабуылдан соң Иерусалим қолға түсті. Жорыққа шамамен 60 мың жауынгер қатысқаны, оның ішінде 10–13 мыңға жуығы атты әскер болғаны айтылады.

Қаланы алғаннан кейін бейбіт халыққа қарсы жаппай қырғын жасалды. Жерорта теңізінің шығыс жағалауында крестшілер мемлекеттері құрылып, олардың ішіндегі ең ірісі — Иерусалим корольдігі болды. Жергілікті халық зорлық-зомбылыққа және ауыр тәуелділікке түсті.

Екінші крест жорығы (1147)

Нәтиже: сәтсіздік

Палестина мен Сирия халқы басқыншыларға қарсы күресін тоқтатпады, сондықтан крестшілер үнемі қауіп-қатер жағдайында өмір сүрді. Клерво монастырының аббаты Бернар христиандарды қайтадан қару алуға шақырды. Бұл үндеуді француз королі VII Людовик пен неміс императоры III Конрад қолдап, 1147 жылы жорыққа шықты. Алайда олар Кіші Азияда салжұқ түріктерінен жеңіліп, кері қайтты.

Үшінші крест жорығы (1187 жылдан кейін)

Себеп: Иерусалимнің қайтарылуы

1187 жылы Египет сұлтаны Салах ад-Дин крестшілерді Палестина мен Сириядан ығыстырып, Иерусалим мұсылмандардың қолына қайта өтті. Бұл жағдай Батыста жаңа жорықтарға түрткі болды.

Төртінші крест жорығы (1204)

Бағыт өзгерді: Константинополь

1204 жылы төртінші крест жорығын III Инокентий папа ұйымдастырды. Крестшілер қасиетті жерге теңізбен жету үшін Венециядан кеме жалдады. Алайда Венеция билеушілерінің ықпалымен жорық Иерусалимге емес, Византияға бағытталды: Константинополь басып алынып, тоналды. Нәтижесінде «Латын империясы» құрылып, 1261 жылға дейін өмір сүрді. Кейін Византия мемлекеті қайта қалпына келтірілді.

«Балалар жорығы» (1212)

Трагедиялық оқиға

1212 жылы дінбасылардың уағызымен балалар топ болып жиналып, «күнәға батпаған балалар қасиетті жерді азат ете алады» деген сенім тарады. Жорыққа шыққан жас қатысушылардың бір бөлігі жолда аштық пен аурудан қаза тапты. Аман қалғандары Генуя мен Марсельге жеткеннен кейін, кейбір көпестер оларды құлдыққа сатып, Египетке жөнелткені туралы деректер айтылады.

Соңғы крест жорықтары

1217–1254

Қасиетті жерді «азат етеміз» деген мақсатпен басталған жорықтарда крестшілер алғашқы жаулап алған аймақтарын біртіндеп жоғалта берді. Папалар мен корольдер 1217–1221 жылдары бесінші, 1228–1229 жылдары алтыншы, 1248–1254 жылдары жаңа жорықтар ұйымдастырды. Уақыт өте қатысушылар азайды: кедейлер де, феодалдар да Шығысқа бұрынғыдай ұмтылмады. Мұсылман елдерімен соғысудың оңай еместігі айқындалды.

Неліктен жорықтар бәсеңдеді?

  • Палестинадағы иеліктер азайып, тұрақты шаруашылық жүргізу маңыздырақ бола бастады.
  • Соғыстан гөрі өз поместьелерін дамыту тиімді көрінді.
  • Жалдамалы әскерде қызмет ету кейбіреулер үшін табысты жолға айналды.
  • Шығысқа аттануға ынта төмендеп, әлеуметтік қолдау әлсіреді.

Крест жорықтарының салдары

Крест жорықтары — қайшылыққа толы құбылыс: олар басқыншылық сипатымен ауыр зардап әкелді, бірақ Еуропадағы экономикалық және мәдени өзгерістерді де жеделдетті.

Зиянды салдарлар

  • Батыс Еуропа тарапынан әділетсіз, басқыншылық соғыстар жүргізілді.
  • Шығыстағы мұсылман елдерінің шаруашылығы мен мәдениетіне орны толмас зиян келді.
  • Жаулап алынған аймақтарда зорлық-зомбылық, қырғын және тәуелділік күшейді.

Еуропа үшін ықпал еткен өзгерістер

  • Жерорта теңізі саудасының жандануына әсер етті.
  • Күнделікті мәдени дағдылар тарады: тамақ алдында қол жуу, моншаға түсу, іш киім мен төсек-орынды жиі ауыстыру, сәнді киіну, шанышқы қолдану.
  • Жаңа дақылдар тарады: күріш, лимон, өрік, қарбыз.
  • Қолөнер мен технологияда ілгерілеу болды: жібек мата тоқу, айна жасау, металды сапалы өңдеу.

Бекіту және бағалау

Бекіту

  • Кестені толтыру (оқиғалар мен жылдарды сәйкестендіру).
  • Негізгі ұғымдарды анықтау: «қажылық», «крестшілер мемлекеттері», «Латын империясы».

Үй тапсырмасы

  • §24 «Крест жорықтары» тақырыбын оқу.
  • Тақырып бойынша қысқаша хабарлама дайындау.

Бағалау критерийлері (ұсыныс)

Білім

Негізгі даталар мен оқиғаларды дәл айту.

Түсіну

Себеп–салдар байланысын түсіндіру.

Талдау

Жорықтардың нәтижесін салыстыру, қорытынды жасау.

Материал оқу үдерісіне бейімделіп өңделді: сөйлем құрылымы түзетілді, терминдер біріздендірілді, бөлімдер оқуға жеңіл форматта берілді.