Білімді белсендіру
Контекст және автор туралы мәлімет
Аймақ / мектеп
Қарағанды облысы, Балқаш қаласы — №2 Абай атындағы лицей (КММ)
Мұғалім
Ордабекова Назира Газизовна
Мақсаттар
1) Білімдік
Организмнің негізгі жүйелерін еске түсіріп, жүйке жүйесінің мүшелерімен таныстыру: ми, жұлын, жүйкелер және олардың қасиеттері мен қызметтері.
2) Дамытушылық
Жүйке жүйесінің адам өміріндегі маңызын ұғындыру; есте сақтауды, зейінді, салыстыру, қорыту және тұжырымдау дағдыларын дамыту.
3) Тәрбиелік
Ізденімпаздыққа, еңбексүйгіштікке, адамгершілікке тәрбиелеу; өзгені тыңдай білу және алған білімді өмірде қолдану мәдениетін қалыптастыру.
Жоспарланған нәтижелер
Пәндік нәтижелер
- Жүйке жүйесін, адам ағзасының мүшелерін және олардың маңызын білу.
- Салауатты өмір салтын сақтаудың қажеттілігін түсіну.
Тұлғалық нәтижелер
- Өзін-өзі күту, жеке гигиена мен денсаулыққа жауапкершілік таныту.
- Салауатты өмір салтын күнделікті әдетке айналдыру.
Жүйелі-әрекеттік нәтижелер
- Ақпаратты талдау, жинақтау және қорытынды жасау.
- Танымдық, зерттеушілік, жобалаушылық және шығармашылық бағытта жұмыс істеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу, оқушыларды түгендеу.
- Зейін мен назарды сабаққа аударуға арналған қысқа жаттығулар.
- Психологиялық дайындық.
II. Білімді белсендіру
Өтілген тақырыпты қайталау және жүйелеу үшін «Рас па?» стратегиясы қолданылады: тұжырым дұрыс болса — +, қате болса — − белгісі қойылады.
| № | Тұжырым | Жауап |
|---|---|---|
| 1 | Адам — жанды табиғаттың бір бөлігі. | + |
| 2 | Тері ішкі ағзаларды зақымданудан қорғайды. | + |
| 3 | Қаңқа адам денесінің тек қана тірегі. | − |
| 4 | Мұрынның қызметі тек қана иістерді ажырату. | − |
| 5 | Тіл — ең көп қозғалатын бұлшықеттердің бірі. | + |
| 6 | Тыныс алғанда өкпе кеңейіп, тыныс шығарғанда жиырылады. | + |
| 7 | Тағам асқазанда 15 минут қана болады. | − |
| 8 | Ми бас сүйектің ішінде орналасқан. | + |
| 9 | Бүйрек ағзадағы қажетсіз және зиянды заттарды бөліп шығарады. | + |
| 10 | Адам ағзасы мүшелер мен ағзалардан тұрады. | + |
III. Сабақтың мақсаты мен міндетін қою
«Миға шабуыл» сұрақтары
- Ине қадалғанда неге ауырсынуды сеземіз, неге денеміз жиырылады?
- Ескерту, мақтау сияқты сөздер неге әсер етеді?
- Неліктен ойлай аламыз, есеп шығарамыз, жүреміз, жүгіріп, түрлі қимыл жасаймыз?
- «Жүр, ойла, ән сал, оқы, сөйле» деген бұйрықтар ненің басшылығымен орындалады?
Жұмбақ
Көрмеген ешкім дәмін татып.
Қара орман асты — ұйыған қатық.
Шешуі: Адамның миы
Жұмбақ
Адам денесінде созылған,
Жіңішке жіптей таралған.
Ағзаларға дем беріп,
Өміріңді ұзартқан.
Шешуі: Жүйкелер
IV. Жаңа материалды меңгеру
Оқулықпен жұмыс (жұптық жұмыс)
«Түртіп алу» стратегиясы: мәтінді оқып, жаңа мәліметтерді белгілейді; кейін бір-біріне түсінгенін мазмұндайды.
Сызбаны толтыру: жүйке жүйесінің мүшелері
| Мүше | Орналасқан жері | Қызметі |
|---|---|---|
| Ми | Бас сүйектің ішінде | Есту, сөйлеу, есте сақтау, қорғаныс реакцияларын басқаруға көмектеседі. |
| Жұлын | Омыртқа жотасының өзегінде | Ми мен ағзалар арасындағы ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді, кейбір қимыл-рефлекстерді жүзеге асырады. |
| Жүйкелер | Бүкіл денеге таралған | Сезім мүшелерінен және ішкі ағзалардан ақпарат жеткізеді, жауап бұйрықтарын тасымалдайды. |
Ескерту: кесте сабақта оқулықтағы мәтінге сүйене отырып толықтырылады және жұптар бірін-бірі тексереді.
Өзекті сұраққа қайта оралу
Оқушылар талдайды, талқылайды және дәлел келтіреді: жүйке жүйесі ағза мүшелерін қалай байланыстырады, ақпаратты қалай қабылдап, өңдеп, әрекетке айналдырады.
V. Білімді бекіту: «Ақыл-кеңес» стратегиясы
- Алдымен жұптасып, тақырып бойынша пайдалы ақыл-кеңес жазады.
- Бірнеше жұптың кеңестері салыстырылып, ең қажеттiлері жинақталады.
- Сынып болып талқылап, негізгі кеңестер қорытындыланады.
Денсаулық және тамақтану
- Уақытымен және дұрыс тамақтану — мидың жұмысын қолдайды.
- Күн тәртібін сақтау — ағзаның қалыпты жұмысын реттейді.
Эмоция, оқу және қарым-қатынас
- Қатты ашуланудан сақтанып, өзіңді ұстай білуге үйрен.
- Зейін қойып тыңдау — жақсы оқудың негізі.
- Кітап оқу, тақпақ пен өлең жаттау — есте сақтауды дамытады.
- Достық қарым-қатынас орнат — орта кеңейген сайын білім де көбейеді.
VI. Қорытынды сұрақтар
Жүйке жүйесі «тыныс ала» ма?
Бұл сұрақ арқылы оқушылар жүйке жүйесінің оттекке тәуелді екенін, бірақ тыныс алуды жүзеге асыратын мүшелердің басқа жүйеге жататынын ажыратады.
Жүйке жүйесінің қалыпты жұмысын не бұзады?
Ұйқының аздығы, дұрыс тамақтанбау, шамадан тыс күйзеліс, күн тәртібін сақтамау сияқты факторлар талқыланады.
Жүйке жүйесі бұзылмас үшін не істеу керек?
Демалыс, қозғалыс, эмоцияны басқару, пайдалы әдеттер және қауіпсіз мінез-құлық бойынша қорытынды жасалады.
Күн тәртібін орындау не үшін керек?
Уақытты дұрыс бөлу ағзаның үйлесімді жұмысын қолдап, оқу мен демалыстың теңгерімін сақтауға көмектесетіні айқындалады.
VII. Рефлексия
Айғақ
Өзің білген немесе бүгін үйренген бір маңызды деректі жаз.
2 сұрақ
Сабақтан кейін пайда болған екі сұрағыңды белгіле.
1 әрекет
Бүгіннен бастап денсаулық үшін жасайтын бір нақты әрекетті ата.
Үй тапсырмасы
Тақырып бойынша материалды қайталау және тапсырманың толық нұсқасымен танысу (қажет болса, берілген файлды жүктеу).