Даладағы гүлдің суреттері
Сабақтың барысы
Бұл жоспар оқушылардың жұрнақ пен жалғау тақырыбын қызықты тапсырмалар арқылы бекітуіне бағытталған. Сабақта ойын элементтері, сөзжұмбақ, ребус және топтық жұмыс қолданылады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық
Жұмбақ 1
Ұшымен қазық,
Жолақ жолды азық.
Үстінен өттім,
Асыл сөз жазып.
Жауабы: дәптер
Жұмбақ 2
Денесі бар шыбықтан,
Темір тұмсық құдықтан.
Сусын алып ішеді,
Ойы із боп түседі.
Жауабы: қалам
II. Үй тапсырмасын тексеру
296-жаттығу: ребусті шешіп, әңгіме құрау. Үш-төрт оқушыға оқыту.
III. Өткен сабақты пысықтау
Қызығушылықты ояту
- Біз ән айтқанды ұнатамыз ба?
- Ән тыңдағанды ше?
- Неліктен?
- Ән айтатын адамды кім деп атаймыз?
- Сендерге қандай әншілер ұнайды?
Оқушылар ұнаған әншілерін атап шығады. Содан кейін мұғалім бүгінгі сабақта эстрада жұлдыздарымен «жүздесетіндерін» айтады: қонақтар бекер келген жоқ — олар оқушылардың білімін тапсырмалар арқылы сынауға келді. Гүл сыйлай алмасақ та, білімімізді тарту етейік.
Роза Рымбаева (әуені, суреті)
Мотивациялық бағдарлау
Бір шал мен кемпірдің Жалқаубек деген немересі сабаққа барғанда қазақ тілін онша түсіне бермейді екен. Себебі оның сөздік қоры өте жұтаң болыпты. Ал оның досы Талапбек жақсы оқиды. Жалқаубек көмек сұрап, қазақ тілін үйренбек болады. Екеуі «Сөз әлеміне» саяхатқа аттанады. Бірақ бұл әлемге кіру үшін «қақпадан» өту керек: қақпа сұрақ қояды, дұрыс жауап берсе ғана ашылады.
Қақпаның сұрақтары
- Сөз неден құралады? Сөз нені білдіреді?
- Түбір дегеніміз не?
Оқушылар дұрыс жауап беріп, қақпаның есігін ашады.
Сөзжұмбақ: «Қосымша»
Өткен сабақты еске түсіру үшін сөзжұмбақ шешіледі.
1. Тілі жоқ өзінде, сөзі бар өзінде.
Жауабы: қалам
2. Төрт қырлы өзі аппақ, тақтадағы ізі аппақ.
Жауабы: бор
3. Жылт-жылт еткен, жырадан өткен.
Жауабы: су
4. Өзі ала сұр, тілінің ішінде уы бар.
Жауабы: жылан
5. Көлдің беті көк әйнек, сырғанауға тым әйбет.
Жауабы: мұз
6. Жазда да, қыста да өзгермейтін бір түсте.
Жауабы: шырша
7. Қыста ғана болады, ұстасаң қолың тоңады.
Жауабы: қар
Қосымша туралы қысқаша түсінік
Бүгін біз қосымша туралы білімімізді кеңейтеміз. Қосымшаның екі түрі бар: жұрнақ және жалғау.
Сөз құрамы
Түбір + қосымша → жұрнақ / жалғау
жұмыс + -шы
Мысал
гүл + -дер
Бұл мысалда -дер — көптік жалғауы.
Ережелерді мысалдармен айту арқылы оқушылар жұрнақ пен жалғаудың қызметін ажыратады.
IV. Жаңа сабақ
«Мұзарт» тобының тапсырмасы
Оқулықпен жұмыс
297-жаттығу: мысалды оқу. Қарамен жазылған сөздердің жалғауларын табу.
Шығармашылық жұмыс: ұлуды сипаттау.
298-жаттығу: тақтамен жұмыс.
- Көп нүктенің орнына тиісті жалғауларды қойып, көшіріп жазу.
- Кітап туралы мақал-мәтелдер айту.
299-жаттығу: берілген сөздерге жұрнақ пен жалғауды қатарынан жалғап айту.
Топтық жұмыс — 300-жаттығу: суретпен жұмыс. Зат атауларына -шы жұрнағын қосып оқу.
V. Рефлексия және бағалау
«Гүл жинау» ойыны
Кел, балалар, ойнайық, тектен-текке тұрмайық. Гүлдерімізді жинайық, үзіп алып даладан, достарымызға сыйлайық.
Ойын шарты
Даладағы гүл суреттеріне сөздер жазылады. Жұрнақ жалғанған сөздерді Жалқаубекке, жалғау жалғанған сөздерді Тапқырбекке береміз. Қай қатар шатаспай орындаса, сол жеңіске жетеді.
VI. Сабақты қорыту
- Бүгінгі сабақ сендерге ұнады ма?
- Сабақтан не үйрендік?
- Не білдік?
VII. Үй тапсырмасы
301-жаттығу: «Медеу мұзайдыны» тақырыбына әңгіме құрау. Ережелерді қайталау.