Еңбек тәрбиесі - барлық тәрбиенің қайнар көзі
Технология пәнінен жаңаша оқытудың әдіс-тәсілдері
Технология пәнін оқытудағы басты мақсат — еңбек ету дағдыларының алғышарттарын меңгерту арқылы оқушыны жеке тұлға ретінде тәрбиелеу. Осы мақсатқа жету үшін мұғалімнің міндеті: тәлім-тәрбие үдерісін жетілдіру, жұмыс мәдениетін қалыптастыру, адамдар арасындағы адамгершілік қарым-қатынасты нығайту, еңбек біліктілігін дамыту және оқушыны өнімді еңбекке ынталандыру.
Жас ұрпақты қоғамдық өмірге, отбасындағы жауапкершілікке, кәсіпке даярлау — үнемі өзгеріп отыратын әлем жағдайында өмір сүре алатын түсінік пен икемділікті қалыптастыруды талап етеді. Елбасы Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында еліміздің әлемнің елу дамыған елінің қатарына енуі негізгі мақсат ретінде аталған. Сондықтан әр оқушыға қабілетіне сай білім алу өрісін кеңейтетін жағдай қажет.
Еңбектің тәрбиелік және өмірлік маңызы
Уақыт адам өмірі үшін ең қажетті құндылықтардың бірі — еңбек екенін дәлелдеуде. Өмір бойы үздіксіз білім мен дағды беретін пән ретінде «Еңбекке баулу» бүгінгі күні «Технология» оқу пәні аясында үнемі жаңарып, жетілдіріліп келеді.
Елімізде еңбекке үйрету дәстүрі Ы. Алтынсариннің 1887–1888 жылдары орыс-қазақ мектебін алғаш ашқан кезеңінен бастау алады. Бүгінде технология сабағы оқушыны іскерлікке, ұқыптылыққа, әсемдікті сезініп, қабылдауға баулиды.
Негізгі ұстаным
Сөзден — іске көшу
Кәсіпкерлікке баулу және еңбек құзыреттілігі
Оқушыларды кәсіпкерлікке және қазіргі заман талабына сай басқару, жоспарлау, ұйымдастыру, іске асыру әрекеттеріне бейімдеу — технология пәнінің маңызды бағыттарының бірі. Болашақ кәсіпкер:
- өз өндірісінен түскен қаржыны тиімді жұмсай алатын жеке меншік иесі;
- азаматтық нарыққа қатыса алатын тұлға;
- өз өндірісінде жұмыс беруші әрі ұйымдастырушы;
- жұмыстың сапасына жауап беретін жауапты маман.
Ұжым жұмысының нәтижесінде пайда әкелетін әдіс-тәсілдерді таңдау мен іске асыру мектептің материалдық-технологиялық базасына және аймақ ерекшелігіне байланысты. Сонымен қатар, оқушыларды кәсіби еңбекке баулудың мүмкіндіктерін зерттеп, оны жүзеге асыру технологиясын жүйелеу қажет.
Мектеп–ата-ана–қауымдастық серіктестігі
Ата-ана, ауыл әкімшілігі және мектеп ұжымы бірлесе отырып, жастарды кәсіпкерлікке баулуға бағытталған оқу-тәрбиелік, шығармашылық орта құруы тиіс. Еңбек тәрбиесі — барлық тәрбиенің қайнар көзі.
Киімді пішу, тігу, көркемдеу сияқты қолөнер шеберлігін меңгерту арқылы оқушыларды адамгершілік рухында тәрбиелеуге болады. Өйткені теориялық білім тәжірибемен ұштасқанда ғана оқушы оны өмірімен байланыстырып, нақты пайдасын көре алады.
Инновациялық тәсілдер және саралап оқыту
Инновацияны енгізудің шарты
Инновация — жаңа тәсілді түсініп қана қою емес, оны оқу үдерісіне жүйелі енгізу. Бұл оқушылардың саналы әрі сапалы білім алуына тікелей ықпал етеді.
Сабақтың нәтижелі өтуі — мұғалім шеберлігіне байланысты. Оқушылардың қызығушылығы мен қабілеті ескеріліп, қажеттілікке сай тиімді жағдай жасалғанда ғана оқыту сапасы артады.
Саралап оқыту және сабақ формалары
Саралап оқыту — оқушылардың туа біткен ақыл-ой қабілетінің жеке даму ерекшеліктеріне сүйенетін білім беру жүйесі. Сабақта дәстүрлі емес түрлер мен жаңа әдіс-тәсілдерді қолдану маңызды:
- топпен және жеке жұмыс жүргізу;
- оқушының көңіл күйі, ынтасы, қабілетіне қарай әдіс таңдау;
- ойын элементтерін тиімді пайдалану.
Кәсіптік бағдарлау және цифрлық мүмкіндіктер
Электронды кәсіптік бағдарлау жүйесі ақпараттық-коммуникациялық технологияларға сүйене отырып, оқушыға мамандық таңдауда бағыт береді: қажетті кәсіп туралы тұтас ақпарат ұсынып, жеке мүмкіндігі мен қызығушылығына сай шешім қабылдауға көмектеседі.
Кәсіптік бағдарлаудың ақпараттық үдерісі кәсіби білім туралы деректерді ұдайы талдауды және қорытындылауды талап етеді.
Еңбек тәрбиесі: отбасыдан басталатын дағды
Еңбектің сипаты мен мазмұны өзгерсе де, еңбекті құрметтеу — халық дәстүрінде ежелден қалыптасқан құндылық. Баланы еңбекке тәрбиелеу қол еңбегі сабағынан басталады, ал дағдының бекінуі отбасындағы күнделікті тәжірибемен тығыз байланысты.
Адам туа сала емес, көре-көре, жүре-жүре жетіледі. Бір бала еңбекке бейім болып өссе, екіншісі керісінше болуы мүмкін. Сондықтан балаға еңбек тәрбиесін ерте және дұрыс беру — оның келешек өміріне тікелей әсер етеді. Еңбек дағдылары қоғам үшін ғана емес, баланың жеке тіршілігі үшін де қажет.
Еңбекке сүйіспеншілік қалыптасқан адамның өмірінде қанағат пен сенім басым болады. Отбасында еңбек тәрбиесін жүргізгенде, баланы белгілі бір мамандыққа бейімдей даярлау да ескерілгені жөн. Отбасында қалыптасқан дағдылар мектептегі іскерлікке үйренуді жеңілдетеді және түрлі мамандықтарды меңгеруге көмектеседі.
Технология сабағында жобалау әдісін қолдану
Жобалау әдісі — оқушының ойлауын, жоспарлауын және нәтижеге бағытталған әрекетін дамытатын тиімді тәсіл. Жоба әртүрлі бөлімдерден құралуы мүмкін: арнайы сызбалар, суреттер, жасалатын бұйымның технологиялық картасы.
Бұйымды дайындау барысында есептік, экономикалық немесе экологиялық негіздемесі бар түсіндірме хаттарды пайдалану жобаның сапасын арттырады және оқушыны дәлелдеуге, талдауға, жауапкершілікке үйретеді.
Ескерту
Мәтінде «Толық нұсқасын жүктеу» деген сілтеме берілген, алайда жүктеу сілтемесі көрсетілмеген. Егер URL болса, оны қосуға болады.