Қазақша рефераттар

Сөз табы

Сабақтың тақырыбы

Морфология. Зат есімнің түрленуі.

Білімділік мақсаты

Зат есімнің түрленуі туралы түсіндіру; оқушылардың ой-өрісін кеңейту; зат есім бойынша алған білімдерін еске түсіріп, білімін жетілдіру.

Дамытушылық мақсаты

Оқушыларды өздігінен жұмысқа баулу; сөйлеу шеберлігін, тіл байлығын дамыту; ойлау қабілетін белсендіру.

Тәрбиелік мақсаты

Білімділікке, ойлылыққа бағыттау; пәнге қызығушылығын арттыру; туған тілін сүюге және қадірлеуге тәрбиелеу.

Сабақтың құрылымы: «Ашық журнал» форматы

Сабақ «Ашық журнал» деп аталады: журналдың әр парағында нақты бөлім және тапсырмалар берілген.

  1. 1

    Қайталау — оқу анасы

    Үй тапсырмасын тексеру және қызығушылықты ояту кезеңі.

  2. 2

    Жаңа сабақ құпиясы

    Морфология және зат есімнің түрленуі туралы жаңа білім.

  3. 3

    Кітап — досың, ақылшың

    Оқулықпен жұмыс: жаттығулар мен практикалық тапсырмалар.

  4. 4

    Біліміңді байқап көр

    Бекіту кезеңі: тест және қорытындылау.

I. Ұйымдастыру бөлімі

  • Сәлемдесу, оқушыларды сабаққа даярлау.
  • Бүгінгі сабақтың құрылымымен таныстыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру және қызығушылықты ояту

Кубик лақтыру ойыны

Мұғалім түрлі түсті кубикті ортаға тастайды. Оқушылар үш қатарға бөлініп, түстерді таңдау арқылы тапсырмаларды орындайды. Жұмысқа 3 минут беріледі.

1-қатар: Тірек-сызба

Оқушылар бірлесіп зат есім бойынша тірек-сызба құрастырып, түсіндіреді.

Зат есім

  • дара
  • күрделі
  • кім? / не?
  • негізгі
  • туынды
  • жалпы / жалқы
  • деректі
  • дерексіз
көптеледі септеледі тәуелденеді

2-қатар: Тірек сөздер арқылы жұмыс

Плакаттағы тірек сөздер бойынша үш сөйлем құрап, сөйлем ішіндегі зат есімдерді белгілеңдер.

3-қатар: Бейнесөз

Берілген сұрақтарға жауап жазып, сөз табын анықтаңдар.

  1. Ұлттың аты…
  2. Ел ордасы…
  3. Жанша Досмұхамедұлының туған жері…
  4. Кет сөзінің антонимі…
  5. Сөз табы…
  6. Тәуелсіздік тірегі…
  7. Сөздің көркі…

III. Мағынаны тану: жаңа сабақ

Негізгі ұғым

Зат есімді түрлендіретін тұлғалар — оның жалғаулары. Қазақ тілінде жалғаудың төрт түрі бар.

Жалғау түрлері

  • көптік
  • тәуелдік
  • септік
  • жіктік

Маңызды ереже

Зат есім көптеледі, тәуелденеді, септеледі. Ал жіктелу тек адамға байланысты, адамға қатысты зат есімдерге тән.

Мысал

Мен бала-мын
Сен бала-сың
Сіз бала-сыз
Ол бала

Сабақ барысында оқулықтағы көптік және тәуелдік жалғауларға қатысты мәліметтер мен кестелер пайдаланылады.

IV. «Кітап — досың, ақылшың»: жаттығулар

1-қатар

Берілген сөйлемдерден көптік жалғауын қабылдап тұрған зат есімдерді табыңдар.

Тіл — адам баласын қазіргі өркениетке жеткізген ұлы күш. Ата-бабаларымыз ана тілімізді шұрайлы да көрікті қалпында кейінгі ұрпақтарына аманат ете білген.

2-қатар

Зат есімнің оңаша тәуелденуіне мысал келтіріңдер.

3-қатар

ағалар, апалар, аналар сөздерін ортақ тәуелдеуге салыңдар.

V. Бекіту: «Біліміңді байқап көр» (тест)

1) Қазақ тілінде неше сөз табы бар?

  • A) 6
  • Ә) 7
  • Б) 8
  • В) 9

2) Оқушы, бала, ана сөздері қай сөз табына жатады?

  • A) Сан есім
  • Б) Есімдік
  • Ә) Үстеу
  • В) Зат есім

3) Жалғаудың неше түрі бар?

  • A) 4
  • Ә) 5
  • Б) 2
  • В) 3

4) Туынды зат есім жасайтын жұрнақтарды белгіле.

  • A) –хана, –паз, –кер
  • Ә) –лы, –лі, –ды, –ді, –ты, –ті
  • Б) –шы, –ші, –лық, –ім, –ыс
  • В) –дай, –дей, –тай, –тей

5) Күрделі зат есімдерді тап.

  • A) білім, күрек, күйші
  • Ә) аяқ, ауыл, бала, дала
  • Б) ана, қала, мектеп
  • В) ашудас, аяқ-табақ, ауыл-аймақ

6) Тәуелдік жалғаудың оңаша және ортақ түрінің III жағының қосымшаларын көрсет.

  • A) –ым, –ім, –м, –мыз, –міз
  • Ә) –ңыз, –ңіз, –ыңыз, –іңіз
  • Б) –сы, –сі, –ы, –і
  • В) –ң, –ың, –ің

VI. Үй тапсырмасы

38-жаттығу

Тәуелдік жалғаулы сөздерді тауып, оларды оңаша және ортақ түрде үш жақта тәуелдеңдер.

Шығарма

Тақырыбы: «Туған жер — тұғырың, туған тіл — қыдырың».

VII. Бағалау

Сабаққа белсенді қатысқан оқушылардың жұмысы бағаланады, нәтижелері бойынша кері байланыс беріледі.

Қосымша

16, 17, 18, 19, 20-сабақтарға қатысты материалдарды жүктеу және толық нұсқасын қарау бөлімі жоспарға енгізіледі.