Қазақша рефераттар

Аласа сөзіне қарсы мәндес сөзді ата

«Ұшқыр ой мен шешен тіл» интеллектуалды ойыны

Бұл ойын сайыс форматында өтеді және оқушылардың білімін жинақтап, тереңдетуге, пәнге қызығушылығын арттыруға, шапшаң әрі нақты жауап беруге дағдыландыруға бағытталған. Топтық жұмыс барысында бір-бірінің пікірін құрметтеу, ұйымшылдық пен белсенділікті нығайту көзделеді.

Негізгі идея: Білім мен өнер жарысқанда, тәрбие мен тәлімнің мәні ашылады. Бұл — ойдың бәйгесі: кімнің ойы жүйрік болса, сол алда.

Мақсаты

  • Білімді жүйелеу және тереңдету.
  • Қызығушылық пен белсенділікті арттыру.
  • Шапшаңдық, дәлдік, шешендік дағдыларын дамыту.
  • Топта жұмыс істеу мәдениетін қалыптастыру.

Қатысушылар

Ойынға 4 топ қатысады. Әр айналымда тапсырмалар кезекпен беріледі. Ойын басталар алдында әр топ өздерін және ұрандарын таныстырады.

Құрылымы

Ойын 5 айналымнан тұрады. Әр кезең ой ұшқырлығын, тіл мәдениетін және логикалық пайымдауды тексеруге бағытталған.

Ойын барысы

Ұйымдастыру

Ойынның тақырыбы мен мақсаттары түсіндіріледі, ережелері таныстырылады. Сайыс басталар алдында қатысушыларға бүгінгі бәсеке — білім мен ойдың жарысы екені еске салынады.

Лездеме: «Тез жауап бер!»

Қысқа сұрақтарға шапшаң жауап беріледі.

  1. 1. Жиегі көгерген кілем қайдан көрінген? — Көкжиектен
  2. 2. Нені қазып, қала болған? — Жезқазған
  3. 3. Екі сөз бірігіп қалайша сайрайды? — Бұлбұлша
  4. 4. Екі қазанның бірі сатылып кетсе, неше қазан қалады? — Бірқазан
  5. 5. Баққаным әрі құс, әрі түйе. — Түйеқұс
  6. 6. Суы да ала, тауы да ала. — Алатау, Алакөл
  7. 7. Ұзын құлақты, есепке шорқақ не? — Есек
  1. 8. Ұйқышыл, маймақ не? — Аю
  2. 9. Шақса — қауіпті, бірақ адамға пайдалы не? — Ара
  3. 10. Өзіңе дос, құшағы кең кім? — Ана
  4. 11. Адамға адал, қасқырға қатал не? — Ит
  5. 12. Өзі ала, өзі биік не? — Алатау
  6. 13. Өзі терең, өзі тұзды, өзі ала не? — Алакөл
  7. 14. Өзі талды, өзі қорған не? — Талдықорған

I айналым: «Ұшқыр ой»

Қазақ тілі пәні бойынша сұрақтар қойылады. Жауап тез, нақты, дәл болуы керек. Әр топта 6 оқушыдан, әр сұраққа бір оқушы жауап береді.

1-топ

  1. 1. Сөздің әрі қарай бөлінбейтін, мағыналы бөлігі. — Түбір
  2. 2. Жалқы есімдер қалай жазылады? Неге? — Бас әріппен
  3. 3. Сын есімнің сұрақтары. — Қандай? Қай?

2-топ

  1. 1. «Бесінші» сөзі қандай сұраққа жауап береді? — Нешінші?
  2. 2. «Әдемі» сөзіне жуық мәндес сөздер. — Сұлу, көркем
  3. 3. Сөз бен сөзді байланыстыратын қосымша қалай аталады? — Жалғау

3-топ

  1. 1. Дауысты дыбыстар неше топқа бөлінеді? — 2 (жуан, жіңішке)
  2. 2. Заттың қимылын, іс-әрекетін білдіретін сөз табы. — Етістік
  3. 3. Сөздің мағынасын өзгертетін қосымша. — Жұрнақ

4-топ

  1. 1. «Батыр» сөзіне жуық мәндес сөздер. — Ер, қаһарман
  2. 2. Жалпы есімдер қалай жазылады? — Кіші әріппен
  3. 3. «Аласа» сөзіне қарсы мәндес сөз. — Биік

II айналым: «Құпия сандық»

Жұмбақтардың шешуін 3 тілде айту керек: қазақша, орысша, ағылшынша. Әр топ кезекпен жұмбақты оқып, жауабын ұсынады.

1-топ

  1. 1. Қолы менен қаламы жоқ, бірақ сурет салады көп. — Аяз / Мороз
  2. 2. Бірін-бірі қоштаған, бір үйден көрдім қырық екі дос-жаран. — Әріп / Буква
  3. 3. Жұқа тақтай бөлшегі, ұзындықтың өлшемі. — Сызғыш / Линейка

2-топ

  1. 1. Қалқиып екі құлағы, елеңдеп қорқып тұрады. — Қоян / Заяц
  2. 2. Жолбарыстан аумайды, тышқандарды аулайды. — Мысық / Кошка
  3. 3. Аяғы бар, басы бар, арқалаған тасы бар. — Тасбақа / Черепаха / Tortoise

3-топ

  1. 1. Бұлаңдаған құйрығы, бір алдарлық қулығы. — Түлкі / Лиса
  2. 2. Әттең, даусым да, тілім де жоқ, құшағымда білім көп. — Кітап / Книга
  3. 3. Әдемі түнде, мен жүрсем, жүреді бірге. — Ай / Луна / Moon

4-топ

  1. 1. Суға салсаң батпайды, жерге ұрсаң жатпайды. — Доп / Мяч / Ball
  2. 2. Аппақ дала, қара дән. Сепкен дәні түсінуге жараған. — Әріп / Буква / Letter
  3. 3. Бар ма, жоқ па — анық білмейсің. Ол жоқ жерде өмір сүре алмайсың. — Ауа / Воздух / Air

III айналым: «Ойлан, тап»

1) Сөз ойла — тез ойла

Қай жағынан оқысаң да бірдей оқылатын сөздер жазыңдар.

Мысалдар: қазақ, қырық, шібіш, қалақ, шалаш, ана, ата, ала.

2) «Кім жүйрік?»

Тура оқылуы мен кері оқылуы әртүрлі мағына беретін сөздерді жазыңдар.

Мысалдар: уа — ау, сүт — түс, кесе — есек, қамыт — тымақ.

3) Қос сөзді түрлендір

Қос сөз құрамындағы әріптердің орнын ауыстыру арқылы басқа қос сөз құрастыр.

Мысалдар: тарс — тұрс, пыс — пыс, лып — лып, тық — тық, ырс — ырс, шарқ — шұрқ.

IV айналым: «Айшықты сөздер»

Бұл кезеңде тұрақты сөз тіркестері беріледі. Мағынасын ойланып айтып, түсіндіріңдер.

1-топ

  • Төбесі көкке жетті қатты қуанды
  • Ине шаншар жер жоқ бос орын жоқ
  • Қой аузынан шөп алмас өте жуас

2-топ

  • Төбе шашы тік тұрды қатты қорықты
  • Қас пен көздің арасында лезде
  • Қабағынан қар жауды ашуланды

3-топ

  • Бетінен оты шықты ұялды
  • Ит өлген жер алыс
  • Көзді ашып-жұмғанша өте тез

4-топ

  • Таяқ сілтем жер жақын
  • Тонның ішкі бауындай өте тату
  • Тайға таңба басқандай анық

V айналым: «Сиқырлы сандық»

Логикалық сұрақтар арқылы тапқырлық сыналады.

  1. 1. Су астында сіріңке жағуға бола ма? — Болады, егер сүңгуір қайықта болсаң.
  2. 2. Қандай сұраққа «иә» деп жауап бере алмайсың? — «Ұйықтап жатырсың ба?»
  3. 3. Қандай ыдыстан тамақ жеуге болмайды? — Бос ыдыстан.
  4. 4. Жұмылған көзбен не көруге болады? — Түс.
  5. 5. Адам үйден биік секіре ала ма? — Иә, өйткені үй секірмейді.
  6. 6. Шайды қай қолмен араластырған дұрыс? — Қасықпен.
  7. 7. Аспанда «аяқ» бола ма? — Ай «ақ» болады.
  8. 8. Боранда тауық болады ма? — «Тау ық» болады.
  9. 9. Анаң нені төртке бөлген? — Ұйқысын төртке бөлген.
  10. 10. Бірін-бірі көрмейтін «көрегендер» не? — Көз.
  11. 11. Еститін, бірақ көрмейтін не? — Құлақ.
  12. 12. Иісшіл «егіздер» не? — Мұрын.
  13. 13. «Тіл» сөзінің бірнеше мағынасы бар. Қандай «тілдер» болады?
    қазақ тілі ана тілі шет тілі сағат тілі өткір тіл ащы тіл көркем тіл бала тілі буынсыз тіл
  14. 14. «Көз» сөзінің тілдегі түрлерін тауып жаз.
    күннің көзі су көзі ақпарат көзі білім көзі

Жеңімпазды анықтау және марапаттау

Сайыс болған жерде жеңімпаз анықталады. Ұпай қорытындыланып, үздік топ жарияланады және марапатталады.

Қорытынды

Арғымаққа міндім деп, артқы топтан адаспа. Күнінде «өзім болдым» деп, кеңпейілге таласпа. Артық үшін айтысып, достарыңмен санаспа. Ғылым жұрттан асты деп, кеңессіз сөзді бастама. «Жеңемін» деп біреуді өтірік сөзбен қостама.

Осы тілекпен сайысымыз аяқталды. Келесі ойындарда кездескенше, күн жақсы!