Ақша айналымы тарихынан мағлұмат беру
Ақша – уақыт тынысы
Бұл ашық тәрбие сағаты тәуелсіз еліміздің ең маңызды айрықша белгілерінің бірі — теңгені тереңірек таныстыруға арналған. Мақсат — ақша айналымының тарихынан мағлұмат беру, оқушылардың іскерлік пен кәсіпкерлік туралы түсінігін кеңейту, сөйлеу мәдениетін дамыту және Отанға деген мақтаныш сезімін ояту.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық
Күндей жадырап, Айдай арайлап, Жұлдыздай жарқырап, Судай мөлдір таза көңілмен бүгінгі тәрбие сағатымызды бастайық.
Топқа бөліну
Жұмысымызды жалғастыру үшін 4 топқа бөлінеміз: Күн, Ай, Жұлдыз, Су.
Ой қозғау (жұмбақ)
Әлемнің тынысы, Байлықтың белгісі. Ол не?
Жауабы: ақша, теңге.
Ойынның мақсаты мен ережелері
Мақсат — ойнай отырып білімімізді тереңдету, өзін-өзі тәрбиелеуге дағдылану.
Міндеттері
- 5–6 оқушыдан топтарға бөліну
- Ұжымда жұмыс істей білу
- Өзін және өзгені сыйлау, көзқараспен санасу
- Белсенділік таныту, «бірі үшін бәрі, бәрі үшін бірі» қағидасын ұстану
Шарттары
- Тапсырма орындау және сұрақтарға жауап беру арқылы «қор» жинау
- Қиналған жағдайда көмек алу — банк тілінде несие (қарыз)
- Сабақ соңында қосымша сұраққа жауап беріп, алған несиені «жабу»
Нәтиже
Теңге туралы толық мағлұмат алу, білім қорын жинақтау және ең көп банкнот жинаған үздік ойыншы мен топты анықтау.
II. Негізгі бөлім
Кәсіпкерлікке бір қадам
Қазақстан — қарқындап дамып, біртіндеп байып келе жатқан тәуелсіз ел. Байлықтың бастауы — адал еңбек пен дұрыс жоспар. Бір сәт өздеріңізді кәсіпкер ретінде елестетіңіз: жаңа іс ашқыңыз келеді. Ол үшін сізге ресурс, жоспар, еңбек және, әрине, капитал қажет.
Ақшаны қайдан аласыз? Әдетте — жинақтан, инвестордан немесе банктен. Банк — мемлекеттік жүйемен тығыз байланыста жұмыс істейтін маңызды қаржы институты. Кәсіпкер мемлекеттің қолдауымен өссе, мемлекет кәсіпкерлердің еңбегі арқылы өркендейді.
Ойын құрылымы: 6 бөлім
Дұрыс жауап берген оқушыға банкнот беріледі (ұпай ретінде есептеледі). Ойын соңында ең көп банкнот жинаған ойыншы мен үздік топ анықталады.
1-бөлім: Ақша туралы ой
200 теңге · 200 ұпайМақсаты — оқушылардың шығармашылығын дамыту. Топ жетекшісі төрт тапсырманың біреуін таңдайды, жауаптар дауыстап оқылады.
Тапсырмалар
- «Үш сөз»: күн, ақша, көлік
- «5 жолды өлең»: Теңге
- «Жұмбақ»: Ақша
- «Ертегі»: Теңге
Талқылау сұрағы
Ақша дегеніміз не? Ақшаның күнделікті өмірдегі рөлі қандай?
2-бөлім: Тарихқа шолу
500 теңге · 500 ұпайМақсаты — ойлау қабілетін дамыту. Берілген қиындылардан сөйлемдерді тауып, мағыналы мәтін құрастырылады.
Слайдтармен жұмыс
Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Алматыда салынған ақша жасау фабрикасының салтанатты ашылу рәсіміне қатысуы (1995 жыл, 19 мамыр).
3-бөлім: Теңге әдебиетте
1000 теңге · 1000 ұпайБұл бөлім екі кезеңнен тұрады: мақал-мәтелдердің мағынасын ашу және теңге туралы өлеңдерді оқу.
«Буындарды жина» тапсырмасы
Шарты: топ буындардан мақал-мәтел құрастырып, мағынасын түсіндіреді.
- 1) Теңге тиыннан өсер, жылқы құлыннан өсер.
- 2) Ақша кетуге тырысады, есеп ұстау ұтысқа шығарады.
- 3) Ақша болса — алақанда сорпа қайнайды.
- 4) Ақша ашпайтын құлып жоқ.
- 5) Ақшада көз жоқ.
- 6) Ар-намысы таза адамның ақшасы аз болады.
Өлеңдерден үзінділер
Мақшат Үйреков — «Теңге күнім – мерекем»
Әр адамның жүрегінде қуаныш, таптырмайтын тіршілікте сұраныс.
Енді, ағайын, өз теңгеміз болады, өз теңгемнен құралады үлкен іс.
Міне, бүгін теңге күнім — мерекем, қандай дұшпан олай-бұлай дер екен.
Осы теңге арқасында келешек, елге келер тойымшылық, берекем.
Теңгемнің беттерінде данышпандар, халқының қамын ойлап қамыққандар.
Әл-Фараби, Сүйінбай мен Құрманғазы, Шоқан да теңгемізге бауыр басқан.
Алла берсін берекесін теңгемнің, о, Жаратқан, қамын ойла пендеңнің.
Ел басшысы Назарбаев бастаған, тәуелсізбіз — Қазақ деген елденбіз.
Естеу Нүсіпбеков — «Ақша — түлкі, аунауды ұнатады»
Ақша — түлкі, аунауды ұнатады. Қанша аунаса — соншама үн қатады.
Қолдан қолға жүгірсе, қылығы артып, биші қыздай маңғазсып шығар шалқып.
Несиені, қарызды жек көреді. Өсім берсе — етпеттеп еп көреді.
Ақша аунаса — ақшалы жайнаң қағар. Он саусағы майысып маймаң қағар.
Ақшаны да аунатар айдай жігіт, ақша аунатар ай жігіт қай маңда бар?
Ескерту: өлеңдер түпнұсқаға жақын берілді, орфографиясы оқылымға ыңғайланып аздап түзетілді.
4-бөлім: Ақша және психология
2000 теңге · 2000 ұпайМақсаты — қарым-қатынасты дамыту және өмірлік жағдайларда тез тіл табысуға баулу. Оқушылар қонақтармен шартты белгілері сәйкес келсе, тірек сөздер арқылы ақшаға қатысты болжам құрастырады. Қиындық туындаса, қонақтан «көмек» алуға болады.
Қаржылық әдеттер туралы 4 тұжырым
- 1) Қағаз купюра мен металл тиын ұқыптылықты жақсы көреді: әдемі әрі таза әмиянда сақталған ақша «қашып» кетпейді.
- 2) Ақша тұрақтамаса, көбіне себеп — өзіңіздің ақшаны қадірлей алмауыңыз.
- 3) Ақшаны умаждап, жыртып, майыстырып ұстамаңыз: үнем мен ұқыптылық — берекенің кілті.
- 4) «Ақша жоқ» деп жиі налу — санаға әсер етеді: жоқ десең, жоғала береді; барды бағалау — көбейтуге бастайды.
Талқылау
Қаржылық тәртіптің қандай әдеттері сізге жақын? Ақшаны «құрметтеу» дегенді қалай түсінесіз?
5-бөлім: Ақша – уақыт тынысы
5000 теңге · 5000 ұпайМақсаты — бейнелі сөйлеу мен ойды көрнекі жеткізу қабілетін дамыту. Топ ақшаның қызметтерін бір параққа сурет арқылы көрсетеді.
Ақшаның негізгі қызметтері
6-бөлім: «Жүз сомың болғанша…»
10000 теңге · 10000 ұпайБұл бөлімде оқушылар ақшаның күші мен қасиетін танытатын өмірлік қағидаларды айтады.
Ақшаның күші мен қасиетін білдіретін 7 ереже
- Мал — баққанға, ақша — адалдан тапқанға бітеді.
- Ақша туралы арам ой — зиян.
- Алаған қолым — береген: бөлісе білсең, береке артады.
- Үстемелеп берсеңіз, үстемелеп аласыз.
- Қайырымдылық жасасаңыз, шығынның қайтарымы мол болады.
- Басы артық дүниеңізді өзгеге беріңіз — алғыстың күші жақсылық болып қайтады.
- Жанашырлық жасағанды Жаратқан Ием жарылқайды; біреуге міндетті түрде көмектесуді әдетке айналдырыңыз.
Ұлттық Банктің мұражайы
Қазақстандық валютаны жасау тарихын болашақ ұрпаққа сақтап қалу мақсатында 1997 жылы 13 қарашада Ұлттық Банктің мұражайы ашылды. Бүгінгі күні мұражай қорында 5 мыңға жуық материалдық мәдениет заттары жинақталған.
III. Қорытынды
Сабақ соңындағы қадамдар
- Несие алғандарға қосымша сұрақ қою
- Ұпайларды санау, үздік топ пен «ойыншы-кәсіпкерді» анықтау
- Мадақтау
Негізгі ой
«Тиыннан теңге құралады» — демек, ақшаны үнемді пайдаланып, оның соңынан соқыр ере бермейік. Ақша — уақыт тынысы, бірақ ар-ұятты ақшаға сатуға болмайды. Ақшаны көріп жолдан таймай, өмірде адамдықты биік қоя білейік: «Жүз сомың болғанша, жүз досың болсын».
Бұл материал тәрбие сағатының мазмұнын блог пішімінде ұсынуға бейімделді: құрылымы реттелді, сөйлемдер ықшамдалып, грамматикасы түзетілді.